Deneme Ders Notu

Deneme, yazarın seçtiği bir konu üzerinde **kesin sonuçlara varmadan kişisel görüş ve düşüncelerini anlattığı metin türüdür.**

Denemenin Temel Özellikleri

• Kişisel görüş ve düşünceler anlatılır.
• Kesin sonuçlara varılmaz.
• Düşünceler iddiasız biçimde açıklanır.
• İnsanı ve insanla ilgili konuları ele alır.
• Gözlem ve deneyimlerden yararlanılır.
• Anlatılanları kanıtlama zorunluluğu yoktur.
• İçten, samimi ve yapmacıksız anlatım tercih edilir.
• Bireysel keşiflerle okurda etkiler ve izler bırakılabilir.

Konuları

Denemede;

• sanat,
• edebiyat,
• doğa,
• yaşam,
• dünya görüşü

gibi insanla ilgili konular ele alınabilir.

Yazarın Tutumu

Deneme yazarı kendi görüşünü paylaşır ancak bunu kesin bir hüküm olarak dayatmaz. Kendisiyle konuşur gibi içten bir söyleyiş kullanabilir. Gözlem ve deneyimlerinden yararlanabilir.

Ne Değildir?

• Kesin sonuç bildiren bir metin değildir.
• Kanıtlama zorunluluğu taşımaz.
• Bilimsel terim kullanmak denemenin temel özelliği değildir.
• Nesnel anlatım denemenin belirleyici yönü değildir.
• Yalnız bilgi vermek amacıyla yazılan bir tür değildir.

Montaigne

Denemeyi bir tür olarak ortaya koyan ve diğer türlerden ayıran kişi **Montaigne’dir.**

Türk Edebiyatındaki Temsilciler

• Nurullah Ataç
• Sabahattin Eyuboğlu
• Suut Kemal Yetkin
• Salah Birsel
• Şevket Rado

Sık Karıştırılan Noktalar

• Kişisel görüş → denemenin temelidir.
• Kesin hüküm → denemenin özelliği değildir.
• Kanıtlama zorunluluğu → yoktur.
• İçtenlik ve yapmacıksızlık → önemlidir.
• Konu alanı → yalnız edebiyatla sınırlı değildir.
• Montaigne → türü ortaya koyup diğer türlerden ayıran isimdir.

Deneme Kısa Özeti

Deneme; kişisel görüşlerin, kesin sonuca bağlanmadan, kanıtlama zorunluluğu olmadan, gözlem ve deneyimlerden yararlanılarak içten ve yapmacıksız biçimde anlatıldığı düzyazı türüdür.