Konu Anlatımı / Ders Notu
Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları Ders Notu
Milletlerarası hukuk kaynakları, insan hakları başvuru şartları, kamu ve özel hukuk ayrımları: sınava odaklı ders notu.
Ders Notu – Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları
Alanların Ayrımı
| Alan | Odak | En hızlı ayırma | |---|---|---| | Milletlerarası kamu hukuku | Devlet, örgüt, antlaşma, devlet sorumluluğu | Devletlerarası uyuşmazlık | | Milletlerarası özel hukuk | Yabancılık unsurlu özel hukuk | Uygulanacak hukuk ve yabancı karar | | İnsan hakları hukuku | Bireyin korunması | AİHS/AİHM ve BM sözleşmeleri |
Kaynaklar
- **Antlaşma:** Taraflar bakımından hukuki yükümlülük doğuran anlaşma.
- **Teamül:** Yerleşmiş devlet uygulaması + **opinio juris** (hukuki zorunluluk kanaati).
- **Hukukun genel ilkeleri:** Farklı hukuk düzenlerince tanınan temel ilkeler.
- **Yargı kararları ve doktrin:** Hukukun tespitinde yardımcı araçlar; otomatik genel yasama değildir.
- **Jus cogens:** Aksine sapılmasına izin verilmeyen emredici uluslararası hukuk normu.
BM Şartı Madde Haritası
- **m.2/1:** Egemen eşitlik.
- **m.2/3:** Barışçıl çözüm.
- **m.2/4:** Kuvvet kullanma tehdidi ve yasağı.
- **m.51:** Silahlı saldırı durumunda bireysel/toplu meşru müdafaa.
Viyana Sözleşmesi ve Anayasa
- **m.26:** Pacta sunt servanda, yürürlükteki antlaşmanın iyi niyetle yerine getirilmesi.
- **m.27:** İç hukuk, genel olarak antlaşma yükümlülüğünün ihlalini haklı göstermez.
- **m.31:** İyi niyet, bağlam, olağan anlam, konu ve amaçla yorum.
- **m.34:** Üçüncü devlete rızası olmadan kural olarak hak/borç yüklenmez.
- **Anayasa m.90:** Usulüne uygun antlaşma kanun hükmünde; temel hak antlaşması ile aynı konuda farklı kanun hükmü çatışırsa antlaşma esas alınır.
Yargı Kurumları
- **UAD / ICJ:** BM yargı organı; çekişmeli davada taraflar devletler.
- **UCM / ICC:** Bireyin belirli uluslararası suçlar yönünden cezai sorumluluğu.
- **AİHM / ECtHR:** AİHS ihlallerine yönelik insan hakları denetimi; Avrupa Konseyi sistemi.
- **ABAD / CJEU:** Avrupa Birliği hukukuna ilişkin mahkeme; AİHM ile özdeş değil.
İnsan Hakları ve Mülteciler
- **1948:** İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, BM Genel Kurulu, bildirge niteliği.
- **AİHM:** İç hukuk yollarının tüketilmesi ve kural olarak **4 aylık süre** gibi kabul edilebilirlik koşulları.
- **Non-refoulement:** Ciddi risk taşıyan yere geri göndermeme.
- **Pozitif yükümlülük:** Devletin insan haklarını korumak için önlem alması gerekebilir.
5718 Sayılı MÖHUK
| Başlık | Kural | |---|---| | m.2 | Yetkili yabancı hukuk hâkimce re'sen uygulanır | | m.2 | Bütün araştırmalara rağmen içerik belirlenemiyorsa Türk hukuku uygulanır | | m.3 | Aksi hüküm yoksa değişken bağlama noktalarında dava tarihi | | m.5 | Somut olayda Türk kamu düzenine açık aykırılık istisnası | | m.24 | Yabancılık unsurlu sözleşme borçlarında hukukun seçimi | | Tanıma | Yabancı kararın hukuki etkisinin kabulü | | Tenfiz | Yabancı kararın Türkiye'de icraya elverişliliği |
Kısa Özet
Antlaşma ve teamülü ayır; BM Şartı 2/4 kuvvet kullanmayı yasaklar, 51 meşru müdafaayı düzenler. Pacta sunt servanda = ahde vefa. Anayasa m.90, aynı konudaki temel hak antlaşması–kanun çatışmasında antlaşmayı esas alır. UAD devletler, UCM bireysel ceza, AİHM insan hakları. AİHM dört ay. MÖHUK 5718'de yabancı hukuk re'sen, kamu düzeni istisnai; tanıma etki, tenfiz icra demektir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi Hukuk Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi Hukuk Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi Hukuk Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi Hukuk Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.