Konu Anlatımı / Ders Notu

Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları Ders Notu

Milletlerarası hukuk kaynakları, insan hakları başvuru şartları, kamu ve özel hukuk ayrımları: sınava odaklı ders notu.

Ders Notu – Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları

Alanların Ayrımı

| Alan | Odak | En hızlı ayırma | |---|---|---| | Milletlerarası kamu hukuku | Devlet, örgüt, antlaşma, devlet sorumluluğu | Devletlerarası uyuşmazlık | | Milletlerarası özel hukuk | Yabancılık unsurlu özel hukuk | Uygulanacak hukuk ve yabancı karar | | İnsan hakları hukuku | Bireyin korunması | AİHS/AİHM ve BM sözleşmeleri |

Kaynaklar

  • **Antlaşma:** Taraflar bakımından hukuki yükümlülük doğuran anlaşma.
  • **Teamül:** Yerleşmiş devlet uygulaması + **opinio juris** (hukuki zorunluluk kanaati).
  • **Hukukun genel ilkeleri:** Farklı hukuk düzenlerince tanınan temel ilkeler.
  • **Yargı kararları ve doktrin:** Hukukun tespitinde yardımcı araçlar; otomatik genel yasama değildir.
  • **Jus cogens:** Aksine sapılmasına izin verilmeyen emredici uluslararası hukuk normu.

BM Şartı Madde Haritası

  • **m.2/1:** Egemen eşitlik.
  • **m.2/3:** Barışçıl çözüm.
  • **m.2/4:** Kuvvet kullanma tehdidi ve yasağı.
  • **m.51:** Silahlı saldırı durumunda bireysel/toplu meşru müdafaa.

Viyana Sözleşmesi ve Anayasa

  • **m.26:** Pacta sunt servanda, yürürlükteki antlaşmanın iyi niyetle yerine getirilmesi.
  • **m.27:** İç hukuk, genel olarak antlaşma yükümlülüğünün ihlalini haklı göstermez.
  • **m.31:** İyi niyet, bağlam, olağan anlam, konu ve amaçla yorum.
  • **m.34:** Üçüncü devlete rızası olmadan kural olarak hak/borç yüklenmez.
  • **Anayasa m.90:** Usulüne uygun antlaşma kanun hükmünde; temel hak antlaşması ile aynı konuda farklı kanun hükmü çatışırsa antlaşma esas alınır.

Yargı Kurumları

  • **UAD / ICJ:** BM yargı organı; çekişmeli davada taraflar devletler.
  • **UCM / ICC:** Bireyin belirli uluslararası suçlar yönünden cezai sorumluluğu.
  • **AİHM / ECtHR:** AİHS ihlallerine yönelik insan hakları denetimi; Avrupa Konseyi sistemi.
  • **ABAD / CJEU:** Avrupa Birliği hukukuna ilişkin mahkeme; AİHM ile özdeş değil.

İnsan Hakları ve Mülteciler

  • **1948:** İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, BM Genel Kurulu, bildirge niteliği.
  • **AİHM:** İç hukuk yollarının tüketilmesi ve kural olarak **4 aylık süre** gibi kabul edilebilirlik koşulları.
  • **Non-refoulement:** Ciddi risk taşıyan yere geri göndermeme.
  • **Pozitif yükümlülük:** Devletin insan haklarını korumak için önlem alması gerekebilir.

5718 Sayılı MÖHUK

| Başlık | Kural | |---|---| | m.2 | Yetkili yabancı hukuk hâkimce re'sen uygulanır | | m.2 | Bütün araştırmalara rağmen içerik belirlenemiyorsa Türk hukuku uygulanır | | m.3 | Aksi hüküm yoksa değişken bağlama noktalarında dava tarihi | | m.5 | Somut olayda Türk kamu düzenine açık aykırılık istisnası | | m.24 | Yabancılık unsurlu sözleşme borçlarında hukukun seçimi | | Tanıma | Yabancı kararın hukuki etkisinin kabulü | | Tenfiz | Yabancı kararın Türkiye'de icraya elverişliliği |

Kısa Özet

Antlaşma ve teamülü ayır; BM Şartı 2/4 kuvvet kullanmayı yasaklar, 51 meşru müdafaayı düzenler. Pacta sunt servanda = ahde vefa. Anayasa m.90, aynı konudaki temel hak antlaşması–kanun çatışmasında antlaşmayı esas alır. UAD devletler, UCM bireysel ceza, AİHM insan hakları. AİHM dört ay. MÖHUK 5718'de yabancı hukuk re'sen, kamu düzeni istisnai; tanıma etki, tenfiz icra demektir.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Alan Bilgisi Hukuk Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Alan Bilgisi Hukuk Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Alan Bilgisi Hukuk Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Alan Bilgisi Hukuk Milletlerarası Hukuk ve İnsan Hakları - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium