Konu Anlatımı / Ders Notu
Duran Varlıklar, Amortisman ve Değer Düşüklüğü – Ders Notu
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe: Duran Varlıklar, Amortisman ve Değer Düşüklüğü, ders notu.
Konu Özeti
**2 Duran Varlıklar** içinde **25 Maddi Duran Varlıklar** ve **26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar** bulunur. Uzun süre kullanılacak varlık edinimi genellikle önce aktifleştirilir. Amortisman maliyetin uygun yararlı ömre dağıtılmasıdır; **257/268 birikmiş amortisman** eksi hesaptır.
Maddi Duran Varlık Kodları
- **250 Arazi ve Arsalar**: kural olarak amortisman yok.
- **251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri**: kalıcı saha/altyapı düzenleri.
- **252 Binalar**: uygun amortismana tabi olabilir.
- **253 Tesis, Makine ve Cihazlar**: makineler/üretim cihazları.
- **254 Taşıtlar**: işletme kullanımındaki araçlar.
- **255 Demirbaşlar**: masa, dolap, ofis araç-gereci.
- **257 Birikmiş Amortismanlar (-)**: maddi eksi hesap.
- **258 Yapılmakta Olan Yatırımlar**: henüz tamamlanmamış yatırım.
- **259 Verilen Avanslar**: duran varlık için ön ödeme.
Maddi Olmayan Duran Varlıklar
- **260 Haklar**: bedeli karşılığında edinilmiş uygun lisans/patent hakları.
- **261 Şerefiye**: klasik tekdüzen hesap adıdır; TFRS ölçümü ayrıca farklıdır.
- **262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri**, **263 Ar-Ge Giderleri**: hesap planındaki klasik adlar; güncel standartlarda aktifleştirme şartları ayrı incelenir.
- **264 Özel Maliyetler**, **267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar**.
- **268 Birikmiş Amortismanlar (-)**, **269 Verilen Avanslar**.
Sonlu ömürlü, aktifleştirme koşullarını karşılayan 60.000 TL lisans hakkı için 5 yıl ve kalıntı sıfır varsayımında **12.000 TL/yıl itfa** hesaplanabilir. TMS 38 kapsamında sınırsız yararlı ömürlü uygun maddi olmayan varlıklar **itfa edilmez**, değer düşüklüğü bakımından değerlendirilir.
Amortisman Formülleri
- **Doğrusal:** (maliyet−kalıntı değer)/yararlı ömür. 120.000−20.000, 5 yıl → **20.000 TL/yıl**.
- **Azalan bakiye:** verilen oran × her yıl kalan uygun amortisman matrahı. 100.000 için örnekte **%40** → ilk yıl 40.000, ikinci yıl 60.000×%40=**24.000 TL**.
- **Üretim miktarı:** amortismana tabi tutar/toplam yararlı kapasite × dönemde üretilen birim. 90.000/30.000×4.000=**12.000 TL**.
- **Birikmiş amortisman:** ayrılan dönem amortismanlarının toplamı.
- **Net defter değeri:** brüt kayıtlı maliyet−birikmiş amortisman−varsa değer düşüklüğü.
TMS 16'da varlık kullanıma hazır olduğunda amortisman başlar. VUK'un vergiye özgü uygulama hükümleri farklılaşabilir; sorudaki çerçeve geçerlidir.
Elden Çıkarma ve Net Değer
Maliyet **90.000**, birikmiş amortisman **30.000** → net defter değeri **60.000**. Satış tutarı **70.000** ise vergiler vb. yok sayılarak satış kârı **10.000 TL**. Elden çıkarırken ilgili varlık brüt maliyeti ve 257 birikmiş amortismanı kayıtlardan kaldırılır.
Sık Karıştırılan Noktalar
- 250 arsa/252 bina ve 153 satılık araç/254 kullanılan araç.
- 258 tamamlanmamış yatırım/259 verilen yatırım avansı.
- 257 maddi amortisman/268 maddi olmayan amortisman.
- 253 varlık/257 birikmiş gider düzeltmesi.
- Yıllık amortisman/birikmiş amortisman/net defter değeri.
- Kalıntı değer/ikinci el satış fiyatının o günkü piyasa değeri.
- Doğrusal/azalan bakiyeler/üretim miktarı yöntemleri.
- Amortisman/değer düşüklüğü/yeniden değerleme.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
Önce varlığın maddi veya maddi olmayan niteliğini, stok mu duran varlık mı olduğunu belirle. Kodunu seç, kalıntı değer ve ömür verilerini ayır, belirtilen yöntemi uygula. Dönem giderlerini toplayıp birikmiş amortismanı, brütten çıkarıp net defter değerini bul. Satış bedeliyle net değeri karşılaştır.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
25/26 hesap gruplarını, 250–259 temel kodlarını ve 260/268 ayrımını tanıyabilmeli; basit satın alma, avans, yatırım, amortisman ve elden çıkarma işlemlerini hesaplayabilmelisin.
Kısa Özet
- **2 Duran Varlıklar; 25 maddi, 26 maddi olmayan.**
- **250 arsa** kural olarak amortismansız; **252 bina**, **253 makine**, **254 taşıt**, **255 demirbaş**.
- **257 (-)** maddi varlıkların, **268 (-)** maddi olmayan varlıkların birikmiş amortismanı.
- **258** yapılmakta yatırım; **259** duran varlık avansı.
- **Doğrusal amortisman=(maliyet−kalıntı)/ömür.**
- **Net defter değeri=brüt maliyet−birikmiş amortisman−değer düşüklüğü.**
- **Satış kârı=satış bedeli−elden çıkarma tarihindeki net defter değeri.**
- **Amortisman gideri ≠ o anda nakit çıkışı.**
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Duran Varlıklar, Amortisman ve Değer Düşüklüğü - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Duran Varlıklar, Amortisman ve Değer Düşüklüğü - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Duran Varlıklar, Amortisman ve Değer Düşüklüğü - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi Muhasebe Duran Varlıklar, Amortisman ve Değer Düşüklüğü - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.