Konu Anlatımı / Ders Notu
Antlaşmalar, Diplomasi ve Uluslararası Uyuşmazlıklar Konu Anlatımı
Uluslararası antlaşma süreci, 1961 ve 1963 Viyana sözleşmeleri, diplomatik/konsolosluk ayrıcalıkları, uluslararası uyuşmazlıkların barışçı çözümü, tahkim ve UAD.
Antlaşmalar, Diplomasi ve Uluslararası Uyuşmazlıklar
KPSS Alan Bilgisi – Uluslararası İlişkiler
Konu Özeti
Devletler uluslararası ilişkilerinde **antlaşma** yaparak karşılıklı hukukî taahhüt oluşturur, **diplomasi** aracılığıyla temsil ve iletişim sürdürür, **barışçı çözüm yöntemleri** aracılığıyla uyuşmazlıklarını ele alır. Bu üç alanın ortak paydası uluslararası hukukun kuralları ile devletler arasındaki rızanın ve kurumsal usullerin önemidir.
Konu dört ana aşamada öğrenilir: **(1) Antlaşma nasıl yapılır, uygulanır ve sona erer? (2) Diplomatik misyon nasıl kurulur ve korunur? (3) Konsolosluk ilişkileri diplomatik ilişkilerden hangi noktalarda ayrılır? (4) Barışçı uyuşmazlık yollarından hangisi öneri, hangisi bağlayıcı karar üretir?**
1. Uluslararası Antlaşma: Tanım, Taraflar ve Süreç
**Uluslararası antlaşma**, uluslararası hukukla yönetilen ve uluslararası hukuk özneleri arasında hak ve yükümlülükler doğurmaya yönelik bağlayıcı anlaşmadır. **1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi**, özellikle **devletler arasında yazılı biçimde yapılan antlaşmalar** için temel sistematik metindir. Başlığın 'sözleşme', 'şart', 'protokol', 'pakt' veya 'anlaşma' olması tek başına antlaşmanın niteliğini belirlemez.
**Taraf devlet**, antlaşmayla bağlanma rızasını açıklamış ve antlaşma kendisi bakımından yürürlükte bulunan devlettir. **İmzacı devlet** ile **taraf devlet** her zaman aynı değildir: Onaylama gereken antlaşmalarda imza sonrası bağlanma işlemi tamamlanabilir.
Antlaşma yapımının basitleştirilmiş aşamaları:
- **Müzakere:** Taraflar metnin içeriğinde görüşür.
- **Metnin kabulü ve doğrulanması:** Üzerinde anlaşılan metin belirlenen yöntemle kesinleştirilir.
- **Bağlanma rızası:** Antlaşmaya göre **imza, onaylama, kabul, uygun bulma veya katılma** gibi biçimlerde gerçekleşir.
- **Yürürlüğe giriş:** Antlaşmada öngörülen tarih veya şartların sağlanmasıyla hukukî uygulanabilirlik doğar.
- **Uygulama ve yorum:** Yürürlükteki antlaşma iyi niyetle yerine getirilir; anlamı hukuken belirlenir.
- **Değişiklik, askıya alma veya sona erme:** Antlaşma ve uluslararası hukukun öngördüğü usul ve şartlara tabidir.
**Onaylama (ratification)** devletin bağlanma rızasını açıklama yollarından biridir. İç hukukta parlamento uygun bulması gibi aşamalar bulunabilir; sınavda uluslararası düzeydeki onaylama işlemi ile iç hukuk hazırlıklarının farkına dikkat et. **Katılma (accession)** devletin bir antlaşmaya öngörülen usulle sonradan taraf olma yoludur.
**Tevdi makamı (depositary)** çok taraflı antlaşmalarda imza, onaylama ve katılma belgelerini muhafaza edebilir; bildirimleri taraflara iletebilir. Tevdi makamını antlaşmanın bütün uyuşmazlıklarını karara bağlayan **hakem** sanma.
**BM Şartı 102. madde**, antlaşmaların Sekretaryaya tescili ve yayımlanmasıyla ilgilidir. **Tescil edilmemiş antlaşmaya BM organları önünde dayanılması yasaklanır**; bunun anlamı antlaşmanın yalnız kayıt eksikliği nedeniyle **kendiliğinden geçersiz olduğu** değildir.
2. Antlaşmalarda Çekince, Yorum ve Uygulama
**Çekince (reservation)**, bir devletin antlaşmayı imzalarken, onaylarken veya taraf olurken belirli hükümlerin kendisi açısından hukukî etkisini dışlamayı veya değiştirmeyi amaçlayan tek taraflı beyanıdır. Çekinceyi basit **yorum bildirimi** ile özdeşleştirme: Gerçek hukuki amaç ve etkiye bakılır.
**Viyana Sözleşmesi 19. madde**, antlaşmanın çekinceyi yasaklaması, belirli çekince türlerine izin vermesi veya çekincenin **konu ve amaçla bağdaşmaması** bakımından sınır koyar. Her çekincenin koşulsuz geçerli olduğu söylenemez.
**Pacta sunt servanda (madde 26):** Yürürlükteki antlaşmalar tarafları bağlar ve **iyi niyetle uygulanır**. **Madde 27:** Devlet, kural olarak kendi iç hukukunu antlaşmayı ifa etmemenin gerekçesi olarak ileri süremez. **Madde 31:** Antlaşma **iyi niyetle**, terimlerin olağan anlamına, **bağlama** ve **konu-amaç ilişkisine** göre yorumlanır. **Madde 32**, belirli koşullarda tamamlayıcı yorum araçlarını düzenler.
**Üçüncü devlet ilkesi (pacta tertiis):** Antlaşma, rızası olmayan üçüncü devlete kural olarak yeni yükümlülük doğurmaz. Devletlerin rızaları, antlaşmanın özel hükümleri ve örf hukuku ayrı inceleme konularıdır.
3. Antlaşmanın Değiştirilmesi, Askıya Alınması ve Sona Ermesi
**Değişiklik**, tarafların antlaşma hükümlerinde öngörülen çerçevede yeni düzenleme yapmasıdır. **Askıya alma**, uygulamanın belirli süre veya koşullarda durdurulmasıdır. **Sona erme**, antlaşmanın ileriye dönük geçerliliğinin hukuka uygun nedenle sona ermesiyle ilgilidir. Bu kavramlar aynı değildir.
**Viyana 54. madde:** Antlaşma, kendi hükümlerine veya tüm tarafların ilgili istişare sonrası rızasına göre sona erdirilebilir veya çekilmeye konu olabilir.
**Viyana 56. madde:** Antlaşmada sona erme/çekilme hükmü bulunmuyorsa **tarafların böyle bir imkânı kabul etme niyeti** veya **antlaşmanın niteliğinin buna izin vermesi** gibi koşullar incelenir. 'Hüküm yoksa herkes hemen çekilebilir' yanlıştır.
**Viyana 60. madde:** **Esaslı ihlal**, antlaşmanın sona erdirilmesi veya uygulanmasının askıya alınması yönünden belirli şartlarda ileri sürülebilir. Her küçük ihlal otomatik ve sınırsız fesih hakkı doğurmaz; ikili/çok taraflı antlaşma ayrımı vardır.
**Viyana 62. madde:** **Koşulların köklü değişmesi**, sıkı koşulları olan **istisnai** bir savunmadır. **Sınır kuran antlaşmalar** bakımından bu maddeye dayanma özel olarak sınırlandırılmıştır; ekonomik ortamın normal değişmesi tek başına otomatik çıkış hakkı yaratmaz.
**Viyana 52. madde:** BM Şartındaki uluslararası hukuk ilkelerine aykırı **kuvvet tehdidi veya kullanımıyla** bir devlete yaptırılan antlaşmanın geçersizliği. **Viyana 53 ve 64. maddeler**, jus cogens normlarıyla başlangıçta veya sonradan çatışma sorununu ayrı düzenler.
**Denunciation**, antlaşmanın öngördüğü veya hukukça tanınan imkâna göre antlaşmayı sona erdirme/çekilme bildirimini ifade eder. **Çekince** antlaşmanın belirli hükümlerinin etkisini sınırlama; **çekilme** ise antlaşma ilişkisinden çıkış sorunudur.
4. Diplomatik İlişkilerin Kurulması ve Misyon
**Diplomasi**, devletlerin ve başka uluslararası aktörlerin dış ilişkilerini temsil, görüşme, bilgi toplama, iletişim ve müzakere yoluyla yürütmesiyle ilgilidir. **1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi** başlıca hukukî çerçevedir.
**Madde 2 – Karşılıklı rıza:** Diplomatik ilişki ve daimî diplomatik misyonlar karşılıklı rızayla kurulur. Bir devletin tek taraflı olarak büyükelçilik kiralaması karşı devleti misyonu kabul etmeye zorlamaz.
**Gönderen devlet**, temsilciyi yollayan; **kabul eden devlet**, temsilcinin görev yapacağı ülkedir. **Diplomatik misyon** devletin temsili, gönderen devlet ve vatandaşlarının çıkarlarının hukuka uygun korunması, görüşme yürütülmesi, gelişmelerin hukuka uygun izlenmesi ve rapor edilmesi, dostça ilişkilerin geliştirilmesi gibi görevler üstlenir (**madde 3**).
**Agrément (madde 4)**, büyükelçi/misyon şefi olarak atanacak kişi için kabul eden devletten önceden alınan uygunluk onayıdır. Kabul eden devlet **ret gerekçesi bildirmek zorunda değildir**.
**Persona non grata (madde 9):** Kabul eden devlet diplomatik personeli **istenmeyen kişi** ilan edebilir; belirli durumlarda bunun gerekçesini belirtme yükümlülüğü yoktur. Bildirim, kişi ülkeye gelmeden **önce** de yapılabilir. Gönderen devlet kişinin geri çağrılması veya görevine son verilmesi için gerekeni yapmalıdır.
**Diplomatik ilişkilerin kesilmesi**, büyükelçinin geri çağrılması ve kişiye persona non grata bildirimi aynı hukukî işlem değildir. Bir gerilimde temsilci geçici olarak geri çağrılabilir; bu her zaman ilişkilerin bütünüyle sona erdiği anlamına gelmez.
5. Diplomatik Ayrıcalıklar ve Bağışıklıklar
Amaç diplomatik görevlilere kişisel imtiyaz sağlamak değil, **görevin etkili ve bağımsız yürütülmesini** korumaktır. Gönderen devletin temsil işlevi ve devletler arası karşılıklılık önemlidir.
**Misyon binasının dokunulmazlığı – madde 22:**
- Kabul eden devlet görevlileri misyon şefinin **rızası olmadan** misyon binasına giremez.
- Kabul eden devlet, misyonu ihlale, zarara, huzurun bozulmasına ve itibarının zedelenmesine karşı korumaya özen göstermelidir.
- Dokunulmazlık **toprak devri** değildir.
**Arşiv ve belgelerin dokunulmazlığı – madde 24:** Misyon arşivi ve belgeleri bulundukları yerden bağımsız özel korumaya tabidir.
**Serbest haberleşme ve diplomatik çanta – madde 27:** Diplomatik iletişim korunur; diplomatik çanta kural olarak **açılmaz veya alıkonulmaz**. Koruma, diplomatik statü ve ilgili şartlara bağlıdır; 'her paket diplomatik çantadır' denemez.
**Kişinin dokunulmazlığı – madde 29:** Diplomatik ajan **tutuklanmaz ve gözaltına alınmaz**; kabul eden devlet kişiyi korumakla yükümlüdür.
**Yargı bağışıklığı – madde 31:** Diplomatik ajan kural olarak kabul eden devletin **ceza yargısından** bağışıktır. Medenî ve idarî yargı bağışıklığının, örneğin belirli özel taşınmaz, miras veya meslekî/ticarî faaliyetlerle ilgili, sözleşmede sayılan istisnaları vardır. Bu bağışıklık gönderen devletin yargı yetkisini ortadan kaldırmaz ve kabul eden devletin hukukuna uyma ödevini silmez.
**Feragat – madde 32:** Diplomatik yargı bağışıklığından feragat yetkisi **gönderen devlete** aittir ve açık olmalıdır. Medenî veya idarî yargı bağışıklığından feragat, kararın **icrasına ilişkin bağışıklıktan ayrıca feragat** yerine geçmez.
**Önemli ayrım:** Diplomatın bir eyleminin hukuka aykırı olmasıyla kabul eden devlet mahkemesinin onu yargılayabilmesi aynı soru değildir. Bağışıklık, devletin geri çağırma/persona non grata yöntemlerini veya gönderen devletin sorumluluk mekanizmalarını tümüyle dışlamaz.
6. Konsolosluk İlişkileri ve Diplomatik İlişkilerden Farkı
**1963 Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi** konsolosluk işlevlerini ve ayrıcalıklarını düzenler. Konsolosluk görevleri **pasaport ve seyahat belgeleri, vatandaşlarla temas, bazı noterlik/nüfus işlemleri, ticari ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi, vatandaşların meşru haklarının korunması** gibi alanları içerir.
**Diplomatik misyon:** Devleti kabul eden devlet nezdinde geniş siyasî temsil ve diplomatik görüşme odağı. **Konsolosluk:** Vatandaşlık ve idarî hizmetler dâhil belirli konsolosluk görevleri odağı. Büyükelçiliklerin bünyesinde konsolosluk bölümleri de bulunabilir.
**Konsolosluk iletişimi – madde 36:** Gönderen devletin vatandaşları konsoloslukla iletişim kurabilir. Yabancı vatandaş tutulur veya gözaltına alınırsa ilgili kişiye **konsolosluk hakları gecikmeksizin bildirilir**; kişi **isterse** konsolosluğun da gecikmeksizin haberdar edilmesi gerekir. Konsolosluk görevlisinin vatandaşla görüşme ve iletişim imkânları hukuken güvence altına alınır.
**Konsolosluk yargı bağışıklığı – madde 43:** Konsolosluk görevlileri ve bazı çalışanlar **konsolosluk görevleri sırasında yaptıkları fiillerle ilgili** yargı bağışıklığından yararlanır. Diplomatik ajanın genel ceza yargısı bağışıklığıyla **eşit derecede kapsamlı** bir koruma olduğu varsayılmaz. Konsolosluk binası ve personeline ilişkin dokunulmazlık kapsamı da diplomatik misyonla birebir aynı değildir.
7. Uluslararası Uyuşmazlık: Türler ve Barışçı Çözüm İlkesi
**Uluslararası uyuşmazlık**, devletlerin veya diğer aktörlerin belirli olgu, hak, yükümlülük veya çıkarla ilgili görüş ayrılığıdır. Sorunun siyasî olması, onun hiç hukukî yönü bulunmadığı anlamına gelmez; birçok olay iki boyutu birden taşır.
**BM Şartı 2/3 ve 33. maddeler** devletlerin barışçı yollarla çözüm aramasını destekler. **33. madde** görüşme, soruşturma, arabuluculuk, uzlaştırma, tahkim, yargısal çözüm, bölgesel kuruluşlara başvuru ve diğer barışçı yolları sayar.
Barışçı yöntemleri **üç temel aile** halinde düşün:
- **Doğrudan diplomatik yollar:** Görüşme/müzakere. Taraflar kendi aralarında uzlaşır.
- **Üçüncü kişili diplomatik yollar:** Dostça girişim, arabuluculuk, soruşturma, uzlaştırma. Tarafların uzlaşmasına yardımcı olunur; olağan çıktılar bağlayıcı mahkeme hükmü değildir.
- **Hukukî karar yolları:** Tahkim ve uluslararası yargı. Yetki dayanağı ve uygun rıza varsa bağlayıcı hukukî karar verilebilir.
**Dostça girişim (good offices)** üçüncü aktörün tarafları görüştürmek için uygun ortam, kanal veya temas yaratmasıdır. **Arabuluculuk (mediation)** üçüncü aktörün çözüm sürecine **daha etkin katılması**, öneri sunabilmesidir. **Soruşturma (enquiry)** olayın maddi gerçeklerini saptamaya odaklanır. **Uzlaştırma (conciliation)** komisyon yoluyla olguları değerlendirme ve öneri hazırlama işlevi taşıyabilir. Yöntemlerin hukuki etkileri tarafların özel anlaşmalarına göre değişebilir.
8. Tahkim ve Uluslararası Yargı
**Uluslararası tahkim**, tarafların bir uyuşmazlığı seçtikleri hakem veya hakem heyetine götürüp hukukî usule göre bağlayıcı karara bağlamasını kabul etmeleridir. Tahkimin dayanağı uyuşmazlığa ilişkin özel anlaşma veya antlaşmadaki tahkim hükmü olabilir. Hakem heyeti **tarafların rızası ve yetki sınırları** içinde hareket eder. Tahkim ile arabuluculuk aynı değildir: Arabulucu genellikle anlaşmayı önerir; hakem hukukî karar verir.
**Uluslararası Adalet Divanı (UAD)** Birleşmiş Milletlerin başlıca yargı organıdır. **Çekişmeli davalarda yalnız devletler taraf olabilir** ve yargı yetkisinin devletlerin rızasına dayanan bir temelinin bulunması gerekir. Yetki şu yollardan doğabilir:
- **Özel anlaşma (compromis):** Devletler somut uyuşmazlığı Divana sunar.
- **Antlaşmada yargı şartı (compromissory clause):** Belirli uyuşmazlık türleri için önceden yetki kabul edilir.
- **Statü 36/2 kapsamındaki isteğe bağlı yargı beyanı:** Geçerli beyanların kapsamı ve karşılıklılığına bağlı yetki zemini.
**UAD kararı**, Statü 59. madde uyarınca somut davanın tarafları açısından bağlayıcıdır. **Danışma görüşü (advisory opinion)** ise yetkili BM organı veya kuruluşunun hukukî sorusuna yönelik ayrı bir usuldür; iki devlet arasındaki çekişmeli davada verilen bağlayıcı karar ile özdeş değildir. Danışma görüşlerinin hukukî etkisi önemli olabilse de biçimsel niteliği farklıdır.
**Uluslararası Daimî Tahkim Mahkemesi (PCA)** adını taşımasına rağmen her uyuşmazlığı kendiliğinden çözen zorunlu daimi yargı organı değildir; tahkim ve diğer uyuşmazlık çözüm süreçlerinde kurumsal destek sağlar. 'Daimî' adı, tüm hakem heyetlerinin sürekli aynı kişilerden oluştuğu anlamına gelmez.
9. Güvenlik Konseyi ve Uyuşmazlıkların Çözümü
**BM Şartı VI. Bölüm (33–38. maddeler)**, uluslararası barışı tehlikeye atabilecek uyuşmazlıklarda barışçı çözüm çerçevesini ve Konseyin tavsiye veya çağrı işlevlerini düzenler. **VII. Bölüm**, barışa tehdit, barışın bozulması ve saldırı durumlarında Güvenlik Konseyinin **zorlama tedbirleri** yetkisini içerir. Her Konsey tavsiyesi ile VII. Bölüm kapsamında verilen bağlayıcı yaptırım kararı aynı hukukî niteliğe sahip değildir.
Örnek: Sınır geriliminde Konsey taraflara görüşme önerebilir; bu, kendiliğinden silahlı yaptırım kararı değildir. Farklı koşullarda VII. Bölüm uyarınca ekonomik yaptırım gibi tedbirler kararlaştırılabilir.
10. Vaka Çözümü: Tek Olayda Birden Çok Hukuki Mesele
A devleti B'ye büyükelçi atamak istiyor. B ön onay vermiyor. A ve B aynı zamanda ticaret antlaşmasının çekincesini ve sınırdaki olayın nasıl çözülmesi gerektiğini tartışıyor.
- **Büyükelçinin atanması:** B'nin ön onayı yoksa **agrément** sorunu ortaya çıkar.
- **Diplomatik kişilik:** Başka bir kabul edilmiş diplomatın korunması **29 ve 31. maddelerde** düzenlenir.
- **Çekince:** Ticaret antlaşmasına konan sınırlama **konu ve amaçla bağdaşma** testinden geçer.
- **Taraf olma:** İmza, onay ve yürürlük şartları birbirinden ayrılır.
- **Sınırdaki olay:** Maddi olgular tartışmalıysa **enquiry**, görüşmeler tıkanmışsa **dostça girişim** veya **arabuluculuk** gündeme gelebilir.
- **Bağlayıcı hukukî karar:** Taraflar **tahkim** ya da yetkisi kabul edilmiş **UAD** yolunu seçebilir.
Soru kökü birincil sorunu değiştirirse doğru yanıt da değişir: 'görüşmeyi başlatan üçüncü taraf' ile 'bağlayıcı hukukî karar veren hakem' aynı kavram değildir.
Sık Karıştırılan Noktalar
- **İmza ≠ her zaman nihai bağlılık:** Onaylama veya katılma gerekebilir.
- **Taraf olma ≠ yürürlüğe girme şartlarının yok sayılması:** Bağlanma ve yürürlük ayrıca belirlenir.
- **Çekince ≠ antlaşmadan çekilme:** Belirli hükümlerin etkisi / antlaşma ilişkisinin sona erdirilmesi.
- **Tevdi makamı ≠ uyuşmazlık hakemi:** Belgeleri koruma ve bildirme işlevi.
- **Tescil eksikliği ≠ otomatik geçersizlik:** BM organları önünde antlaşmaya dayanma sınırı.
- **Madde 54/56/60/62:** Normal sona erme / hüküm bulunmaması / esaslı ihlal / köklü değişiklik.
- **Madde 62 ≠ her ekonomik değişimde fesih:** Dar koşullar ve sınır antlaşması sınırlaması vardır.
- **Diplomatik ilişki ≠ tek taraflı irade:** Karşılıklı rıza gerekir.
- **Agrément ≠ persona non grata:** Ön kabul / istenmeyen kişi ilanı.
- **Persona non grata ≠ kesinleşmiş ceza mahkûmiyeti:** Kabul eden devletin diplomatik bildirimidir.
- **Elçilik dokunulmazlığı ≠ toprak devri:** Misyon yerel toprakta diplomatik korumadadır.
- **Diplomatik bağışıklık ≠ suç işleme hakkı:** Yargı yetkisine karşı koruma ile maddi hukuk farklıdır.
- **Diplomatik bağışıklık ≠ konsolosluk görev bağışıklığı:** Kapsamlar farklıdır.
- **Feragat ≠ kişinin kendiliğinden vazgeçmesi:** Gönderen devletin açık feragati.
- **Ceza yargısı bağışıklığı ≠ her medenî/idarî işlemde koşulsuz bağışıklık:** Sözleşme istisnaları vardır.
- **Dostça girişim ≠ arabuluculuk:** Temas zemini oluşturma / çözüm sürecine etkin katılma.
- **Soruşturma ≠ tahkim:** Olguyu tespit / bağlayıcı hakem kararı.
- **Uzlaştırma ≠ zorunlu mahkeme hükmü:** Genellikle öneri ve rapor.
- **UAD varlığı ≠ otomatik zorunlu yargı:** Devlet rızasına dayalı yetki zemini gerekir.
- **Danışma görüşü ≠ çekişmeli davadaki bağlayıcı karar:** Talep ve hukukî etki biçimi farklıdır.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
**1. Alanı belirle:** Antlaşma, diplomasi, konsolosluk veya uyuşmazlık çözümü. **2. Devleti ve kurumu ayır:** Gönderen/kabul eden; arabulucu/hakem; UAD/Genel Kurul. **3. Hukuki işlemin zamanını sor:** İmza mı, onay mı, yürürlük mü, fesih mi? **4. Korumayı doğru tanımla:** Binanın dokunulmazlığı mı, kişinin dokunulmazlığı mı, yargı bağışıklığı mı? **5. Uyuşmazlık yönteminin çıktısını ara:** Müzakere, olgu raporu, öneri veya bağlayıcı karar mı? **6. 'Her zaman, sınırsız, otomatik' gibi kelimelere dikkat et:** Uluslararası hukukta yetki ve istisnalar bağlamla belirlenir.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Antlaşma müzakeresi, imza, onaylama, katılma, yürürlük, çekince ve çekilme aşamalarını ayırabilmelisin.
- BM Şartı 102. maddenin kayıt koşulunu, Viyana 19, 26, 27, 31, 54, 56, 60 ve 62. maddeleri temel düzeyde tanıyabilmelisin.
- Agrément ile persona non grata kavramlarını karıştırmamalısın.
- 1961 diplomatik misyon bina/kişi/yargı/feragat hükümlerini somut örneğe uygulayabilmelisin.
- 1963 konsolosluk hizmetlerini, gözaltında iletişimi ve görev bağışıklığını açıklayabilmelisin.
- Dostça girişim, arabuluculuk, soruşturma, uzlaştırma, tahkim ve yargısal çözümü ayırabilmelisin.
- UAD'nin çekişmeli yargı yetkisini ve danışma görüşlerinin farklı niteliğini kavramalısın.
Başlıca Resmî Kaynaklar
- 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi: legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/9_1_1961.pdf
- 1963 Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi: legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/9_2_1963.pdf
- 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi: legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/1_1_1969.pdf
- BM Şartı, VI ve VII. Bölümler ve 102. madde: un.org/en/about-us/un-charter/full-text
- Uluslararası Adalet Divanı Statüsü, özellikle 36, 59 ve danışma görüşlerine ilişkin hükümler.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Alan Bilgisi Uluslararası İlişkiler Antlaşmalar, Diplomasi ve Uluslararası Uyuşmazlıklar - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Alan Bilgisi Uluslararası İlişkiler Antlaşmalar, Diplomasi ve Uluslararası Uyuşmazlıklar - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Alan Bilgisi Uluslararası İlişkiler Antlaşmalar, Diplomasi ve Uluslararası Uyuşmazlıklar - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Alan Bilgisi Uluslararası İlişkiler Antlaşmalar, Diplomasi ve Uluslararası Uyuşmazlıklar - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene