Konu Anlatımı / Ders Notu
Küreselleşen Dünya ve Türkiye Ders Notu
KPSS Ön Lisans Tarih: Küreselleşen Dünya, SSCB’nin dağılması, Türk cumhuriyetleri, TİKA, TÜRKSOY, KEİ, Balkanlar, Körfez, Avrupa Birliği ve Türkiye.
Küreselleşen Dünya ve Türkiye — Ders Notu
Yeni Dünya Düzeni
**Gorbaçov:** **Glasnost = açıklık**, **perestroyka = yeniden yapılanma**. **1989 Berlin Duvarı açıldı**, **1990 Almanya birleşti**, **1991 SSCB dağıldı**, Varşova Paktı sona erdi. **BDT**, eski Sovyet cumhuriyetlerinin bir kısmının iş birliği yapılanmasıdır; **Türkiye BDT üyesi değil**. **Baltık**: Estonya, Letonya, Litvanya. **Türk cumhuriyetleri**: Azerbaycan (**Kafkasya**), Kazakistan-Kırgızistan-Özbekistan-Türkmenistan (**Orta Asya**). **Tacikistan Orta Asya'dadır ama Türk cumhuriyeti değildir**.
Türkiye ve Türk Dünyası
Türkiye, **9 Kasım 1991'de Azerbaycan'ı ilk tanıyan ülke** oldu. **1992 Hocalı Katliamı**, Karabağ çatışmasının en ağır olaylarındandır.
| Kuruluş | Yıl | Temel görev | |---|---|---| | **TİKA** | **1992** | Kalkınma/teknik iş birliği | | **KEİ** | **1992, İstanbul** | Karadeniz havzasında ekonomik iş birliği | | **TÜRKSOY** | **1993** | Türk kültürü ve sanatı | | **BDT** | **1991** | Bazı eski Sovyet ülkelerinin iş birliği |
Avrupa ve Bölgesel Savaşlar
**1993 Çekoslovakya → Çek Cumhuriyeti + Slovakya** (barışçı ayrılma). **Yugoslavya'nın dağılması** çatışmalı geçti. **Bosna Savaşı 1992–1995**, **1995 Srebrenitsa Katliamı**, **1995 Dayton Barışı**; **1999 Kosova NATO hava harekâtı**. **Irak 1990'da Kuveyt'i işgal etti → 1991 Birinci Körfez Savaşı**. **11 Eylül 2001 ABD saldırıları → 2001 Afganistan müdahalesi**. **2003 Irak Savaşı** Saddam yönetiminin devrilmesiyle ilgilidir.
Avrupa Birliği ve Türkiye
**Maastricht 1992 imza, 1993 yürürlük = AB'nin kuruluşu**. **Kopenhag Kriterleri 1993**: demokrasi, hukuk devleti, insan hakları, piyasa ekonomisi ve AB yükümlülükleri. **2004 AB genişlemesi**: on yeni üye. **Türkiye 1987 AT tam üyelik başvurusu**; **1995 Gümrük Birliği kararı**, **1 Ocak 1996 yürürlük**, **1999 Helsinki adaylık**, **3 Ekim 2005 müzakereler**. Türkiye **bu aşamalarla otomatik tam üye olmadı**. Gümrük Birliği esasen **sanayi ürünleri ve belli işlenmiş tarım ürünleri** alanındadır.
Küresel Ekonomi, Çevre ve Teknoloji
**1994 NAFTA** ABD-Kanada-Meksika serbest ticaret düzenlemesi. **1995 DTÖ** GATT sonrası çok taraflı ticaret. **Avro 1999 kaydî, 2002 nakit**. **1992 Rio Dünya Zirvesi**, sürdürülebilir kalkınma; **1997 Kyoto Protokolü**, iklim politikası (2005 yürürlük). İnternet, dijital iletişim, küresel üretim ve kültürel etkileşim büyüdü. **1997 Asya Finans Krizi**, **2001 Türkiye ekonomik krizi**, **2008 ABD konut finansmanı kaynaklı küresel kriz** farklıdır.
Türkiye'de Gelişmeler
**28 Şubat 1997 MGK kararları** ve sonraki siyasi süreç; **Şubat 2001 ekonomik krizi**; **3 Kasım 2002 seçimlerinde AK Parti Meclis çoğunluğu**; **15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi**. Tarihleri karıştırma: **1997 siyasi MGK süreci**, **2001 ekonomik kriz**, **2002 seçim**, **2016 darbe girişimi**.
Kısa Özet
**1989 Duvar → 1990 Almanya → 1991 SSCB.** **1992 TİKA/KEİ**, **1993 TÜRKSOY/AB Maastricht**. **1995 Dayton/Srebrenitsa/DTÖ/Gümrük Birliği kararı**. **1996 Gümrük Birliği**, **1999 Kosova ve Türkiye AB adaylığı**, **2005 AB müzakereleri**. **1990 Kuveyt işgali–1991 Körfez**, **2001 11 Eylül-Afganistan**, **2003 Irak**. **1997 Asya, 2001 Türkiye, 2008 küresel** krizleri ayır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Küreselleşen Dünya ve Türkiye - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Küreselleşen Dünya ve Türkiye - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Küreselleşen Dünya ve Türkiye - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Küreselleşen Dünya ve Türkiye - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.