Konu Anlatımı / Ders Notu
Osmanlı Devleti’nin Duraklama Dönemi Ders Notu
KPSS Ön Lisans Tarih: 1579–1699 Osmanlı duraklama dönemi, antlaşmalar, isyanlar, ıslahatlar ve Karlofça.
Osmanlı Devleti’nin Duraklama Dönemi — Ders Notu
1. Dönem ve Tarih Mantığı
- Geleneksel dönemlendirme: **1579–1699**. Kesin ve herkesçe kabul edilmiş akademik sınır değildir.
- **1579:** Sokullu Mehmed Paşa'nın ölümü.
- **1699:** Karlofça Antlaşması; Avrupa'da büyük kayıplar.
- Bu dönemde **1669 Girit** ve **1672 Podolya** gibi kazanımlar da vardır.
2. Antlaşma–Taraf–Yıl Tablosu
| Yıl | Antlaşma | Taraf / hatırlatıcı | | --- | --- | --- | | **1590** | **Ferhat Paşa** | **Safeviler**; doğuda geniş sınırlar | | **1606** | **Zitvatorok** | **Avusturya**; diplomatik statü değişimi | | **1639** | **Kasr-ı Şirin** | **Safeviler**; İran sınırının ana çerçevesi | | **1664** | **Vasvar** | **Avusturya** | | **1672** | **Bucaş** | **Lehistan**; **Podolya** | | **1676** | **Zoravna** | **Lehistan** | | **1699** | **Karlofça** | **Avusturya, Lehistan, Venedik**; büyük kayıplar | | **1700** | **İstanbul** | **Rusya** ile ayrı barış; **Azak** |
3. Hükümdar ve Savaşlar
- **III. Mehmed:** **1596 Haçova** zaferi.
- **I. Ahmed:** **1606 Zitvatorok**, Avusturya.
- **II. Osman (Genç Osman):** **1621 Hotin–Lehistan**, yeniçeri disiplini; **1622'de öldürüldü**.
- **IV. Murad:** Sıkı merkezî denetim; **1639 Kasr-ı Şirin–Safeviler**.
- **IV. Mehmed:** **1656 Çınar Vakası**, **1669 Girit**, **1683 II. Viyana**.
- **II. Mustafa:** **1699 Karlofça**.
4. İsyan Türleri
- **Celali:** Anadolu'da asayiş, ekonomi ve vergi sorunları; **Büyük Kaçgun**; **Kuyucu Murad Paşa** bastırma çabaları.
- **Yeniçeri:** Başkentte askerî ve siyasi merkez isyanları; **1622 Genç Osman'ın öldürülmesi**.
- **Suhte:** Medrese öğrencileri ile ilişkili karışıklıklar.
- **1656 Vaka-i Vakvakiye (Çınar Vakası):** İstanbul'da merkezî ayaklanma, **IV. Mehmed** devri.
5. Islahat ve Devlet Adamları
- **II. Osman:** Ocak disiplinini reform isteği.
- **IV. Murad:** Otorite ve asayişi sıkı denetimle güçlendirme.
- **Kuyucu Murad Paşa:** Celali isyanlarını bastırma.
- **Tarhuncu Ahmed Paşa:** Gelir–gider hesabı, mali disiplin ve bütçe.
- **Köprülü Mehmed Paşa:** **1656** sadrazamlık; kendi kararlarını uygulama güvenceleri.
- **Köprülü Fazıl Ahmed Paşa:** **1669 Girit'in fethinin tamamlanması** ve **1664 Vasvar**.
- XVII. yüzyıl ıslahatları çoğunlukla **mevcut sistemi onarmaya** yöneldi; **Tanzimat ve meşrutiyet XIX. yüzyıldadır**.
6. Avrupa'da Dönüşüm
- **1669 Girit:** Venedik'ten, uzun savaş sonunda; **1571 Kıbrıs'tan farklı**.
- **1672 Bucaş:** Lehistan'dan **Podolya**.
- **1683 II. Viyana:** **Merzifonlu Kara Mustafa Paşa** yönetiminde; **IV. Mehmed** dönemi; başarısız.
- **Kutsal İttifak:** Avusturya, Lehistan, Venedik; sonradan Rusya.
- **1699 Karlofça:** Osmanlıların Avusturya, Lehistan ve Venedik'e karşı büyük Avrupa kayıplarını kabul etmesi.
- **1700 İstanbul:** Rusya'yla ayrı barış; **1699 Karlofça'nın aynısı değildir**.
7. Sınavda Kritik Eşleştirmeler
- **1529 I. Viyana–Kanuni** ≠ **1683 II. Viyana–IV. Mehmed**.
- **1590 Ferhat Paşa–Safevi** ≠ **1606 Zitvatorok–Avusturya**.
- **1639 Kasr-ı Şirin–Safevi** ≠ **1664 Vasvar–Avusturya**.
- **1621 Hotin–Lehistan** = **1672 Bucaş–Lehistan** = **1676 Zoravna–Lehistan**.
- **1656 Çınar Vakası** ile **1656 Köprülü sadrazamlığı** aynı yıl, farklı olaydır.
- **1669 Girit–Venedik** ≠ **1672 Podolya–Lehistan**.
Kısa Özet
Geleneksel **1579–1699 Duraklama** başlığında **Safevi** antlaşmaları **1590 Ferhat Paşa** ve **1639 Kasr-ı Şirin**; **Avusturya** antlaşmaları **1606 Zitvatorok** ve **1664 Vasvar**; **Lehistan** olayları **1621 Hotin**, **1672 Bucaş**, **1676 Zoravna**'dır. **II. Osman** 1622'de öldürüldü; **IV. Murad** sert disiplin politikaları yürüttü. **Celali** taşra, **Yeniçeri** merkez, **Suhte** medrese isyanlarıdır. **1656 Köprülü Mehmed Paşa**, **1669 Girit**, **1683 başarısız II. Viyana**, **1699 Karlofça** temel dönüm noktalarıdır. Rusya'yla ayrı barış **1700 İstanbul**'dur.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Duraklama Dönemi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Duraklama Dönemi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Duraklama Dönemi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Duraklama Dönemi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.