Konu Anlatımı / Ders Notu

Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi Ders Notu

KPSS Ön Lisans Tarih: Osmanlı Gerileme Dönemi (1699–1792), antlaşmalar, Lale Devri, teknik ıslahatlar, Kırım ve Rusya.

Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi — Ders Notu

1. Dönem Mantığı

  • Geleneksel kapsam: **1699 Karlofça–1792 Yaş**.
  • Yüzyılda hem **bazı kalelerin geri alınması** hem **Rusya karşısında büyük kayıplar** yaşandı.
  • Avrupa'daki gelişmeleri izleme ve teknik yenileşme arayışı hızlandı.

2. Antlaşmalar ve Statü Değişimleri

| Yıl | Antlaşma | Taraf ve en önemli sonuç | | --- | --- | --- | | **1700** | İstanbul | **Rusya**; **Azak Rusya'ya** | | **1711** | Prut | **Rusya**; **Azak geri** | | **1718** | Pasarofça | **Avusturya ve Venedik**; **Belgrad Avusturya'ya** | | **1732** | Ahmet Paşa | **İran** | | **1739** | Belgrad | **Avusturya ve Rusya**; **Belgrad geri** | | **1746** | Kerden | **İran (Afşarlar)** | | **1774** | Küçük Kaynarca | **Rusya**; **Kırım siyasi bağımsız** | | **1792** | Yaş | **Rusya**; **Kırım'ın ilhakı kabul** |

3. Lale Devri: 1718–1730

  • **Padişah:** III. Ahmed.
  • **Sadrazam:** Nevşehirli Damat İbrahim Paşa.
  • **Başlangıç:** 1718 Pasarofça.
  • **Bitiş:** 1730 Patrona Halil İsyanı, III. Ahmed tahttan indirildi.
  • **Paris Elçisi:** Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi, **1720–1721**.
  • **Matbaa:** İbrahim Müteferrika ve Said Efendi; **1727 izin, 1729 Vankulu Lugatı**.
  • **Yangın müdahalesi:** Tulumbacı Ocağı.
  • **Kültür:** Sadabad, Barok–Rokoko etkileri, Batı'yı gözlemleme.

**Dikkat:** Müteferrika matbaası Osmanlı ülkesindeki ilk matbaa **değildir**; daha eski topluluk matbaaları bulunuyordu.

4. Belgrad ve Fransa

  • **1718:** Belgrad Avusturya'ya bırakıldı.
  • **1739:** Belgrad Avusturya'dan geri alındı.
  • **1739 Fransa arabuluculuğu** öne çıktı.
  • **1740 I. Mahmud:** Fransa'ya tanınan ticari ayrıcalıklar **sürekli** hâle geldi.

5. Askerî ve Teknik Yenileşme

  • **Humbaracı Ahmed Paşa (Comte de Bonneval):** I. Mahmud döneminde humbaracıların teknik düzenlenmesi.
  • **Baron de Tott:** III. Mustafa döneminde topçu–askerî teknik çalışmalar.
  • **1773 Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun:** Denizcilik ve teknik personel eğitimi.
  • **1795 Mühendishane-i Berrî-i Hümâyun:** Kara mühendisliği; farklı tarih.

6. Rusya, Çeşme ve Kırım

  • **1770 Çeşme Baskını:** Rus donanması, Osmanlı donanmasını **Ege Denizi**'nde ağır kayba uğrattı.
  • **1774 Küçük Kaynarca:** Rusya'yla; **Kırım siyasi bağımsız**; Rus ticaret gemilerinin Karadeniz hakları genişledi.
  • **1783:** Rusya **Kırım'ı ilhak etti**.
  • **1792 Yaş:** Osmanlılar **Rus ilhakını kabul etti**.

7. Hızlı Karşılaştırmalar

  1. **1700 Azak Rusya'ya → 1711 Azak Osmanlılara.**
  2. **1718 Belgrad Avusturya'ya → 1739 Belgrad Osmanlılara.**
  3. **1727 matbaa izni → 1729 ilk kitap → 1730 Patrona Halil.**
  4. **1739 Fransa arabuluculuğu → 1740 sürekli kapitülasyonlar.**
  5. **1774 Kırım bağımsız → 1783 Rus ilhakı → 1792 Yaş ile kabul.**

Kısa Özet

**1699–1792**, geleneksel gerileme dönemidir. **1700 İstanbul** Azak'ın Rusya'ya, **1711 Prut** Osmanlılara geçtiği barıştır. **1718 Pasarofça** Avusturya–Venedik barışı ve Lale Devri başlangıcı; **1730 Patrona Halil** Lale Devri bitişidir. **1739 Belgrad** ile şehir geri alındı; **1740 Fransa kapitülasyonları** sürekli hâle geldi. **1770 Çeşme** Rus baskını, **1774 Küçük Kaynarca** Kırım'ın siyasi bağımsızlığı, **1783** Rus ilhakı, **1792 Yaş** ilhakın tanınmasıdır.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium