Konu Anlatımı / Ders Notu
Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi Ders Notu
KPSS Ön Lisans Tarih: Osmanlı Gerileme Dönemi (1699–1792), antlaşmalar, Lale Devri, teknik ıslahatlar, Kırım ve Rusya.
Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi — Ders Notu
1. Dönem Mantığı
- Geleneksel kapsam: **1699 Karlofça–1792 Yaş**.
- Yüzyılda hem **bazı kalelerin geri alınması** hem **Rusya karşısında büyük kayıplar** yaşandı.
- Avrupa'daki gelişmeleri izleme ve teknik yenileşme arayışı hızlandı.
2. Antlaşmalar ve Statü Değişimleri
| Yıl | Antlaşma | Taraf ve en önemli sonuç | | --- | --- | --- | | **1700** | İstanbul | **Rusya**; **Azak Rusya'ya** | | **1711** | Prut | **Rusya**; **Azak geri** | | **1718** | Pasarofça | **Avusturya ve Venedik**; **Belgrad Avusturya'ya** | | **1732** | Ahmet Paşa | **İran** | | **1739** | Belgrad | **Avusturya ve Rusya**; **Belgrad geri** | | **1746** | Kerden | **İran (Afşarlar)** | | **1774** | Küçük Kaynarca | **Rusya**; **Kırım siyasi bağımsız** | | **1792** | Yaş | **Rusya**; **Kırım'ın ilhakı kabul** |
3. Lale Devri: 1718–1730
- **Padişah:** III. Ahmed.
- **Sadrazam:** Nevşehirli Damat İbrahim Paşa.
- **Başlangıç:** 1718 Pasarofça.
- **Bitiş:** 1730 Patrona Halil İsyanı, III. Ahmed tahttan indirildi.
- **Paris Elçisi:** Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi, **1720–1721**.
- **Matbaa:** İbrahim Müteferrika ve Said Efendi; **1727 izin, 1729 Vankulu Lugatı**.
- **Yangın müdahalesi:** Tulumbacı Ocağı.
- **Kültür:** Sadabad, Barok–Rokoko etkileri, Batı'yı gözlemleme.
**Dikkat:** Müteferrika matbaası Osmanlı ülkesindeki ilk matbaa **değildir**; daha eski topluluk matbaaları bulunuyordu.
4. Belgrad ve Fransa
- **1718:** Belgrad Avusturya'ya bırakıldı.
- **1739:** Belgrad Avusturya'dan geri alındı.
- **1739 Fransa arabuluculuğu** öne çıktı.
- **1740 I. Mahmud:** Fransa'ya tanınan ticari ayrıcalıklar **sürekli** hâle geldi.
5. Askerî ve Teknik Yenileşme
- **Humbaracı Ahmed Paşa (Comte de Bonneval):** I. Mahmud döneminde humbaracıların teknik düzenlenmesi.
- **Baron de Tott:** III. Mustafa döneminde topçu–askerî teknik çalışmalar.
- **1773 Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun:** Denizcilik ve teknik personel eğitimi.
- **1795 Mühendishane-i Berrî-i Hümâyun:** Kara mühendisliği; farklı tarih.
6. Rusya, Çeşme ve Kırım
- **1770 Çeşme Baskını:** Rus donanması, Osmanlı donanmasını **Ege Denizi**'nde ağır kayba uğrattı.
- **1774 Küçük Kaynarca:** Rusya'yla; **Kırım siyasi bağımsız**; Rus ticaret gemilerinin Karadeniz hakları genişledi.
- **1783:** Rusya **Kırım'ı ilhak etti**.
- **1792 Yaş:** Osmanlılar **Rus ilhakını kabul etti**.
7. Hızlı Karşılaştırmalar
- **1700 Azak Rusya'ya → 1711 Azak Osmanlılara.**
- **1718 Belgrad Avusturya'ya → 1739 Belgrad Osmanlılara.**
- **1727 matbaa izni → 1729 ilk kitap → 1730 Patrona Halil.**
- **1739 Fransa arabuluculuğu → 1740 sürekli kapitülasyonlar.**
- **1774 Kırım bağımsız → 1783 Rus ilhakı → 1792 Yaş ile kabul.**
Kısa Özet
**1699–1792**, geleneksel gerileme dönemidir. **1700 İstanbul** Azak'ın Rusya'ya, **1711 Prut** Osmanlılara geçtiği barıştır. **1718 Pasarofça** Avusturya–Venedik barışı ve Lale Devri başlangıcı; **1730 Patrona Halil** Lale Devri bitişidir. **1739 Belgrad** ile şehir geri alındı; **1740 Fransa kapitülasyonları** sürekli hâle geldi. **1770 Çeşme** Rus baskını, **1774 Küçük Kaynarca** Kırım'ın siyasi bağımsızlığı, **1783** Rus ilhakı, **1792 Yaş** ilhakın tanınmasıdır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Osmanlı Devleti’nin Gerileme Dönemi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.