Konu Anlatımı / Ders Notu
Soğuk Savaş Dönemi ve Türkiye Ders Notu
KPSS Ön Lisans Tarih: Soğuk Savaş, Truman, Marshall, NATO, COMECON, Varşova Paktı, Kore, Berlin, Küba krizi, Balkan ve Bağdat paktları, CENTO, Kıbrıs.
Soğuk Savaş Dönemi ve Türkiye — Ders Notu
Dönemin Genel Çerçevesi
**Soğuk Savaş yaklaşık 1947–1991:** Batı lideri **ABD**, Doğu lideri **SSCB**. Silahlanma, nükleer caydırıcılık, vekâlet savaşları, propaganda, uzay yarışı ve ekonomik yardımlar öne çıktı. **1948–1949 Berlin Ablukası**, **1950–1953 Kore**, **1961 Berlin Duvarı**, **1962 Küba Füze Krizi** ve **1970'lerde detant/SALT** önemli aşamalardır. **1989 Berlin Duvarının açılması**, **1991 SSCB'nin dağılması** bitiş sürecidir.
Batı ve Doğu Bloku
| Blok | Yıl | Gelişme | İşlev | |---|---|---|---| | **Batı** | **1947** | **Truman Doktrini** | Türkiye/Yunanistan'a güvenlik desteği | | **Batı** | **1948** | **Marshall Planı uygulaması** | Ekonomik toparlanma | | **Batı** | **1949** | **NATO** | Kolektif askerî savunma | | **Doğu** | **1947** | **Cominform** | Siyasi-ideolojik koordinasyon | | **Doğu** | **1949** | **COMECON** | Ekonomik dayanışma | | **Doğu** | **1955** | **Varşova Paktı** | Askerî ittifak |
**Truman–Marshall farkı:** Truman Türkiye ve Yunanistan'ın Sovyet baskısı karşısında desteklenmesi; Marshall Avrupa'nın savaş sonrası ekonomik toparlanması. **Türkiye NATO üyesi, Varşova Paktı üyesi değildir.**
Türkiye'nin Batı'ya Yakınlaşması
**1945 sonrası Sovyetlerin Boğazlar ve sınır talepleri** Türkiye'nin güvenlik kaygısını artırdı. **1947 Truman**, **1949 Avrupa Konseyi**, **1950 Kore'ye Türk Tugayı**, **18 Şubat 1952 Türkiye ve Yunanistan'ın NATO'ya katılması** temel basamaklar. **NATO 1949'da kuruldu; Türkiye 1952'de katıldı.** Kore'ye asker gönderme NATO üyeliğinden **önceydi**.
Dünya Krizleri
| Tarih | Olay | Ayırt edici yön | |---|---|---| | **1948–1949** | Berlin Ablukası | Berlin'e kara erişim sorunu / hava köprüsü | | **1950–1953** | Kore Savaşı | Kuzey–Güney, Türk Tugayı BM kuvvetlerinde | | **1961** | Berlin Duvarı | Doğu–Batı Berlin'i ayırma | | **1962** | Küba Füze Krizi | ABD–SSCB nükleer gerilimi; Türkiye'deki Jüpiter füzeleri bağlantısı | | **1972** | SALT I | Silah sınırlama, yumuşama | | **1989** | Berlin Duvarı açıldı | Doğu blokunda çözülme | | **1991** | SSCB dağıldı | Soğuk Savaşın sona ermesi |
Türkiye'nin Bölgesel İttifakları
**1953 Türkiye-Yunanistan-Yugoslavya dostluk anlaşması**, **1954 Balkan Paktının** temelini oluşturdu. **1934 Balkan Antantında Romanya da üyeydi**; 1954 Balkan Paktında Romanya **yoktu**.
**Bağdat Paktı 1955:** Önce **Türkiye-Irak**, sonra Birleşik Krallık, İran, Pakistan katıldı. **Irak 1958 sonrası ayrıldı**, **1959'da CENTO** adı benimsendi ve merkez Ankara oldu. **1979 CENTO sona erdi**.
Kıbrıs ve Diğer Gelişmeler
**1959 Zürih-Londra anlaşmaları**, **1960 Kıbrıs Cumhuriyetinin kuruluşu** için temel oluşturdu. **Garantör devletler: Türkiye, Yunanistan, Birleşik Krallık.** **15 Temmuz 1974 Yunan cuntası destekli darbe** sonrası **20 Temmuz 1974 Kıbrıs Harekâtı** başladı. **1955 Bandung Konferansı** ve **1961 Bağlantısızlar Hareketi**, iki blok dışında bağımsız dış politika arayışını temsil eder.
Kısa Özet
Soğuk Savaşın iki ana lideri **ABD ve SSCB**. Batı **Truman 1947 / Marshall 1948 / NATO 1949**, Doğu **Cominform 1947 / COMECON 1949 / Varşova 1955** kurumlarıyla örgütlendi. Türkiye **1950'de Kore'ye asker gönderdi, 1952'de NATO'ya girdi**. **1954 Balkan Paktı**, **1955 Bağdat**, **1959 CENTO**, **1960 Kıbrıs Cumhuriyeti**, **1974 Kıbrıs Harekâtı** önemli başlıklardır. **1989 Berlin Duvarı**, **1991 SSCB'nin dağılması** kapanış tarihleridir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Soğuk Savaş Dönemi ve Türkiye - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Soğuk Savaş Dönemi ve Türkiye - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Soğuk Savaş Dönemi ve Türkiye - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Soğuk Savaş Dönemi ve Türkiye - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.