Konu Anlatımı / Ders Notu

Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları Ders Notu

KPSS Ön Lisans Türkçe dil bilgisi, cümle bilgisi, anlatım bozuklukları ve sözel mantık.

Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları — Ders Notu

Sözcükte Yapı

  • Kök: ev, göz, tuz.
  • **Yapım eki** yeni sözcük yapar: göz-lük-çü, tuz-suz-luk.
  • **Çekim eki** dil bilgisi bağlantısı kurar: kitap-lar-ımız-dan (üç çekim eki).
  • **Basit:** evlerimiz. **Türemiş:** balıkçı. **Birleşik:** hanımeli.

Tamlamalar

| Tür | Örnek | Ayırt edici özellik | |---|---|---| | Belirtili isim | öğrencinin çantası | İki yanda da tamlama eki | | Belirtisiz isim | okul yolu | Tamlayan ilgi eki almaz | | Zincirleme isim | öğretmenin kitabının kapağı | İç içe tamlama | | Sıfat | sessiz sokak | Sıfat + ad |

Fiil Kipleri ve Ek-Fiil

  • Haber: **-dı, -mış, -yor, -acak, -r**.
  • Dilek: **-malı, -sa, -a, emir**.
  • Olumsuz: gör-me-di.
  • Ek-fiil, isim soylu yüklem: uzun idi → uzundu.
  • Birleşik zaman: geliyordu (şimdiki zamanın hikâyesi); gelmişti (öğrenilen geçmişin hikâyesi).

Fiilimsiler

| Tür | Yaygın ek | Örnek | |---|---|---| | İsim-fiil | -ma, -mak, -ış | okumayı, yazmak | | Sıfat-fiil | -an, -dik, -acak | gelen öğrenci | | Zarf-fiil | -ınca, -ken, -ip, -erek | gelince, gülerek |

**Adlaşmış sıfat-fiil:** “Gelenleri bekledik.” Gelenler sözcüğünde belirtilen isim düşmüştür.

Fiilde Çatı

  • Etken: Öğretmen okudu (gerçek özne).
  • Edilgen: Duyuru yayımlandı (işi yapan belirtilmiyor).
  • Dönüşlü: Çocuk giyindi (özne kendisi etkileniyor).
  • İşteş: Arkadaşlar selamlaştı (karşılıklı).
  • Geçişli: Kitabı okudu (nesne alır). Geçişsiz: Uyudu (nesne alamaz).

Cümlenin Ögeleri

  • Yüklem: Yargı.
  • Özne: Kim/ne?
  • Belirtili nesne: Kimi/neyi?
  • Belirtisiz nesne: Ne?
  • Yer tamlayıcısı: Nereye/nerede/nereden?
  • Zarf tümleci: Ne zaman/nasıl/neden/ne kadar?

“Ali dün okulda çalıştı.” → özne Ali, zarf dün, yer tamlayıcısı okulda, yüklem çalıştı.

Cümle Türleri

  • Yüklem türüne göre: isim / fiil.
  • Yüklem yerine göre: kurallı / devrik.
  • Anlama göre: olumlu / olumsuz / soru.
  • Yapıya göre: basit / birleşik / sıralı / bağlı.
  • “Ali ve Ayşe geldi”: tek yüklemli. “Ali geldi ama Ayşe gitti”: bağlı.

Anlatım Bozuklukları

| Hata | Bozuk | Düzeltilmiş | |---|---|---| | Gereksiz sözcük | tekrar yeniden anlattı | yeniden anlattı | | Özne-yüklem | herkes geldiler | herkes geldi | | Öge eksikliği | öğrencilere saygı duyuyor ve seviyorum | öğrencilere saygı duyuyor ve öğrencileri seviyorum | | Deyim | etekleri zil oynadı | etekleri zil çaldı | | Mantık | yüksekliği iki kilometrekare | yüksekliği metre cinsinden |

Sözel Mantık

Kesin sıra, önce–sonra, hemen sol/sağ ve ilk–son koşullarıyla kurulur. Tabloda boş yerler yalnız şartlardan zorunluysa doldurulur.

Kısa Özet

Önce sorunun hangi dil bilgisi alanını ölçtüğünü bul: **ek → tamlama → kip/fiilimsi → çatı → öge → cümle türü → anlatım → mantık.** Fiilimsiyi çekimli fiille, özne–nesneyi ek ve anlam ilişkisiyle, devrik cümleyi kurallı cümleyle karıştırma. Anlatım bozukluğunda sorunu adlandır, en az değişiklikle düzelt. Mantık sorusunda sadece kesin sonucu seç.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Türkçe Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Türkçe Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Türkçe Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Türkçe Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium