Konu Anlatımı / Ders Notu
Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları Ders Notu
KPSS Ön Lisans Türkçe dil bilgisi, cümle bilgisi, anlatım bozuklukları ve sözel mantık.
Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları — Ders Notu
Sözcükte Yapı
- Kök: ev, göz, tuz.
- **Yapım eki** yeni sözcük yapar: göz-lük-çü, tuz-suz-luk.
- **Çekim eki** dil bilgisi bağlantısı kurar: kitap-lar-ımız-dan (üç çekim eki).
- **Basit:** evlerimiz. **Türemiş:** balıkçı. **Birleşik:** hanımeli.
Tamlamalar
| Tür | Örnek | Ayırt edici özellik | |---|---|---| | Belirtili isim | öğrencinin çantası | İki yanda da tamlama eki | | Belirtisiz isim | okul yolu | Tamlayan ilgi eki almaz | | Zincirleme isim | öğretmenin kitabının kapağı | İç içe tamlama | | Sıfat | sessiz sokak | Sıfat + ad |
Fiil Kipleri ve Ek-Fiil
- Haber: **-dı, -mış, -yor, -acak, -r**.
- Dilek: **-malı, -sa, -a, emir**.
- Olumsuz: gör-me-di.
- Ek-fiil, isim soylu yüklem: uzun idi → uzundu.
- Birleşik zaman: geliyordu (şimdiki zamanın hikâyesi); gelmişti (öğrenilen geçmişin hikâyesi).
Fiilimsiler
| Tür | Yaygın ek | Örnek | |---|---|---| | İsim-fiil | -ma, -mak, -ış | okumayı, yazmak | | Sıfat-fiil | -an, -dik, -acak | gelen öğrenci | | Zarf-fiil | -ınca, -ken, -ip, -erek | gelince, gülerek |
**Adlaşmış sıfat-fiil:** “Gelenleri bekledik.” Gelenler sözcüğünde belirtilen isim düşmüştür.
Fiilde Çatı
- Etken: Öğretmen okudu (gerçek özne).
- Edilgen: Duyuru yayımlandı (işi yapan belirtilmiyor).
- Dönüşlü: Çocuk giyindi (özne kendisi etkileniyor).
- İşteş: Arkadaşlar selamlaştı (karşılıklı).
- Geçişli: Kitabı okudu (nesne alır). Geçişsiz: Uyudu (nesne alamaz).
Cümlenin Ögeleri
- Yüklem: Yargı.
- Özne: Kim/ne?
- Belirtili nesne: Kimi/neyi?
- Belirtisiz nesne: Ne?
- Yer tamlayıcısı: Nereye/nerede/nereden?
- Zarf tümleci: Ne zaman/nasıl/neden/ne kadar?
“Ali dün okulda çalıştı.” → özne Ali, zarf dün, yer tamlayıcısı okulda, yüklem çalıştı.
Cümle Türleri
- Yüklem türüne göre: isim / fiil.
- Yüklem yerine göre: kurallı / devrik.
- Anlama göre: olumlu / olumsuz / soru.
- Yapıya göre: basit / birleşik / sıralı / bağlı.
- “Ali ve Ayşe geldi”: tek yüklemli. “Ali geldi ama Ayşe gitti”: bağlı.
Anlatım Bozuklukları
| Hata | Bozuk | Düzeltilmiş | |---|---|---| | Gereksiz sözcük | tekrar yeniden anlattı | yeniden anlattı | | Özne-yüklem | herkes geldiler | herkes geldi | | Öge eksikliği | öğrencilere saygı duyuyor ve seviyorum | öğrencilere saygı duyuyor ve öğrencileri seviyorum | | Deyim | etekleri zil oynadı | etekleri zil çaldı | | Mantık | yüksekliği iki kilometrekare | yüksekliği metre cinsinden |
Sözel Mantık
Kesin sıra, önce–sonra, hemen sol/sağ ve ilk–son koşullarıyla kurulur. Tabloda boş yerler yalnız şartlardan zorunluysa doldurulur.
Kısa Özet
Önce sorunun hangi dil bilgisi alanını ölçtüğünü bul: **ek → tamlama → kip/fiilimsi → çatı → öge → cümle türü → anlatım → mantık.** Fiilimsiyi çekimli fiille, özne–nesneyi ek ve anlam ilişkisiyle, devrik cümleyi kurallı cümleyle karıştırma. Anlatım bozukluğunda sorunu adlandır, en az değişiklikle düzelt. Mantık sorusunda sadece kesin sonucu seç.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Türkçe Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Türkçe Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Türkçe Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Türkçe Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.