LGS Türkçe Metindeki İş ve İşlem Basamaklarını Kavrama – Ders Notu

Metindeki İş ve İşlem Basamaklarını Kavrama – LGS Türkçe Ders Notu

Kazanım

**T.8.3.35:** Metindeki iş ve işlem basamaklarını kavrar. **Kullanım kılavuzlarının incelenmesi** esastır.

Temel Kavramlar

• **İş:** Ulaşılacak hedef.
• **İşlem:** Hedefe ulaşmak için yapılan eylem.
• **Basamak:** İşlemin sırası ve süreç içindeki yeri.
• **Yönerge:** İşin nasıl yapılacağını anlatan açıklama.
• **Ön koşul:** Sonraki adım için tamamlanması gereken hazırlık.
• **Son kontrol:** İşlemin doğru tamamlanıp tamamlanmadığını denetleme.

Sıra Bildiren İfadeler

| Metindeki ifade | Anlamı | |---|---| | Önce / ilk olarak | İlk işlem | | Ardından / daha sonra | Sonraki işlem | | Tamamladıktan sonra | Önceki işlem bitmiş olmalı | | Yapmadan önce | Sonraki adımdan önceki hazırlık | | Son olarak / en son | Bitiriş işlemi |

Zorunluluk ve Koşul

• **Mutlaka / yalnızca:** İşlemi sınırlandırır.
• **Eğer / -sa, -se:** Koşula göre yol değiştirir.
• **Gerekirse:** İhtiyaç varsa uygulanır.
• **Yeniden / tekrar:** Hata varsa bir önceki adıma dönülebilir.
• **Yapmayın / açmayın / içmeyin:** Yasak veya güvenlik uyarısıdır.

Temel Akış Türleri

**1. Doğrusal süreç:** A → B → C → D.

**2. İki ön koşul:** A ve B tamamlandıktan sonra C.

**3. Koşullu süreç:** Hata varsa düzelt; hata yoksa onayla.

**4. Geri dönüş:** Kontrol → hata → düzelt → yeniden kontrol.

**5. Ortak son:** Alternatif iki yolun ardından aynı kapanış işlemi.

Örnek 1 — Dosya Kaydetme

1. Dosyayı hazırla.
2. Kayıt klasörünü seç.
3. Dosya adını yaz.
4. Kaydet.
5. Dosyanın ilgili klasörde olduğunu kontrol et.

**Sorulabilecekler:** İlk işlem? Son kontrol? Kaydetmeden hemen önce ne yapılır?

Örnek 2 — Hata Varsa

"Önizlemeyi kontrol et. Yanlış bilgi varsa düzeltip tekrar önizle. Doğruysa onayla."

**Yanlış bilgi görülünce:** Doğrudan onay yapılmaz; düzeltmeye dönülür.

Örnek 3 — İki Ön Koşul

"Termometre kontrolü ve su hazırlığı tamamlanmadan ölçüm yapılmaz."

**Yorum:** Yalnız birinin tamamlanması ölçüme geçmek için yeterli değildir.

Örnek 4 — Alternatif Yol

"Salon açıksa gez, kapalıysa görevliye alternatif rota sor. Çıkışta haritayı iade et."

**Ortak son:** Haritayı iade etmek.

**Farklı yol:** Salonun durumuna göre gezi veya rota sorma.

Kullanım Kılavuzunda Arananlar

1. **Hedef:** Ne elde edilecek?
2. **Araç / hazırlık:** Başlangıçta ne gerekli?
3. **Sıra:** İşlemler hangi düzende?
4. **Koşul:** Hangi durumda yol değişiyor?
5. **Uyarı:** Neler yapılamaz?
6. **Kontrol:** Sonucun doğruluğu nasıl anlaşılır?

Sınavda Karıştırılanlar

• "Gerekirse" = "mutlaka" **değil**.
• "A ve B tamamlanınca" = **ikisinin de** yapılması gerekir.
• "Hata varsa" = onaydan önce **düzeltme** gerekir.
• "Kaydettikten sonra kontrol et" = kontrol **kaydetmeden sonra** gelir.
• "Salon kapalıysa alternatif rota sor" = salon açıkken rota sormak zorunlu değildir.
• Son kontrol = ilk hazırlığın yerine geçmez.

Soru Çözme Yöntemi

1. Fiilleri işaretle.
2. İlk ve son adımı bul.
3. Öncelik bağlarını kur.
4. Koşullu dalları ayır.
5. Uyarı ve kontrolü unutma.
6. Seçenekte metnin dışında yeni bir işlem var mı diye bak.

Kısa Özet

İşlem yönergelerinde **sıra, ön koşul, koşullu yol, hata durumunda geri dönüş, uyarı ve son kontrol** birlikte değerlendirilir. Bir adımı yalnız metindeki yerine göre değil, **sonraki adımı mümkün kılıp kılmadığına** göre de okursun. Soruya genel alışkanlıkla değil **verilen yönergeye dayanarak** cevap verirsin.