10. Sınıf Coğrafya: Afetlere Karşı Dirençli Yaşam Alanları – Ders Notu

Afetlere Karşı Dirençli Yaşam Alanları – Ders Notu

Dirençli Şehir

Direnç: Şehirlerin çevresel risklerle mücadele edebilme kapasitesidir.

Dirençli şehir:

• afete hazırdır,
• sorunları azaltır,
• olumsuz etkileri en aza indirir,
• değişime uyum sağlar,
• afet sonrasında toparlanır.

OECD ve Temel Özellikler

OECD dirençliliği:

• şokları azaltma,
• yeniden inşa,
• uyum sağlama

kapasitesi olarak ele alır.

Temel özellikler:

• Sağlamlık
• Uyum sağlama
• Yedeklilik
• Esneklik
• Kapsayıcılık ve entegrasyon
• Kaynaklara sahip olma

Kavramların Kısa Tanımları

Sağlamlık: Şok ve stres karşısında işlevi sürdürme.

Uyum sağlama: Olayın gereklerine göre yeni karar alma.

Yedeklilik: Acil durumda alternatif kapasitenin devreye girmesi.

Esneklik: Değişime hazırlanma ve hızlı cevap verme.

Kapsayıcılık ve entegrasyon: Tüm paydaşların politikaya katılması.

Kaynaklara sahip olma: Temel hizmetleri hızlı biçimde yeniden çalıştırma.

Yaşam Alanı

İnsanların ve şehirlerin yaşamlarını sürdürmek ve işlevlerini yerine getirmek için ihtiyaç duyduğu alandır.

Sorunlar:

• plansız şehirleşme
• artan su ihtiyacı
• yetersiz ulaşım
• tarım alanı kaybı
• doğal bitki örtüsü kaybı
• ekolojik dengenin bozulması

Türkiye'de Tsunami

2017 Bodrum:

• deprem 6,6
• 10 cm ölçülen tsunami
• 30-40 cm dalga girişi
• 1 m su baskın seviyesi
• 1,5 m tırmanma yüksekliği

2020 Sisam-Seferihisar:

• deprem 6,9
• 1,9 m akım derinliği
• 760 m su baskın mesafesi
• 1 can kaybı
• 45 konut, 195 iş yeri, 54 araç ağır hasar
• 17 tekne battı
• 34 tekne karaya oturdu

Türkiye'deki Çalışmalar

• KRDAE: 2006 Ulusal Tsunami Uyarı Merkezi
• Tsunami baskın haritaları
• ARAS entegrasyonu
• İstanbul kıyı ilçeleri risk analizi
• Tsunami tahliye haritaları
• Bodrum farkındalık ve hazırlık pilot çalışması

Japonya

2011 Töhoku:

• 9,1 deprem
• tsunami yaklaşık 20 dakika sonra kıyıya ulaştı
• 2.000 km kıyı etkilendi
• yaklaşık 20 bin can kaybı

Sonraki çalışmalar:

• kıyı yapıları
• kot yükseltme
• 10 dakikadan az sürede erken uyarı
• baskın alanı ve kaçış yüksekliği işaretleri
• sosyal farkındalık
• hasarlı yapıların korunması
• sergiler ve müzeler

Afetlere Karşı Dirençli Yaşam Alanları Kısa Özeti

Dirençli yaşam alanı yalnız sağlam yapılardan oluşmaz. Şehirlerin afetlere hazırlanması, uyum sağlaması, alternatif kapasiteye sahip olması, değişime hızlı yanıt vermesi, bütün paydaşları sürece katması ve temel hizmetleri hızla yeniden işler hâle getirebilmesi gerekir. Türkiye ve Japonya'daki tsunami çalışmaları bu yaklaşımın farklı uygulamalarını göstermektedir.