Kimyasal (Stokiyometrik) Hesaplamalar Ders Notu

Temel Kural

Denkleştirilmiş denklemdeki katsayılar **mol oranlarını** verir.

aA + bB → cC + dD

Mol oranı: a : b : c : d

Hesaplama Akışı

Kütle için:

**gram → mol → mol oranı → mol → gram**

Tanecik için:

**tanecik → mol → mol oranı → mol → tanecik**

n = m / Mₐ

N = n × 6,02 × 10²³

Fe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂

Mol oranı: 1 : 3 : 2 : 3

Kütle karşılıkları: 160 g + 84 g → 112 g + 132 g

1,5 mol CO:

• 80 g Fe₂O₃
• 56 g Fe
• 66 g CO₂

1 mol Fe için: 1,5 mol CO = 9,03 × 10²³ molekül

Sınırlayıcı Bileşen

Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂

260 g Zn = 4 mol 144 g HCl = 4 mol

4 mol HCl yalnız 2 mol Zn ile tepkimeye girer.

HCl sınırlayıcıdır. 2 mol Zn artar = 130 g.

Verim

Teorik verim: Hesaplanan ürün miktarı.

Gerçek verim: Elde edilen ürün miktarı.

**% verim = gerçek / teorik × 100**

CaCO₃ örneği: 148 g teorik, 88,8 g gerçek → **%60**

NH₃ örneği: 14 g teorik N₂, 5,6 g gerçek → **%40**

Kitaptaki Diğer Hesaplar

2Al + 3BaO → Al₂O₃ + 3Ba

2 mol Al₂O₃: 108 g Al, 6 mol BaO, 36,12 × 10²³ Ba atomu

Sakkaroz: 0,5 mol O₂ → 117 g H₂O ve 0,5 mol sakkaroz

2H₂S + SO₂ → 3S + 2H₂O

0,2 mol SO₂ ile teorik 19,2 g S; gerçek 9,6 g → **%50**

Uzay mekiği: 675 g Al → 1755 g NH₄ClO₄

Ag₂S: 446,4 g → 388,8 g Ag, 1,8 mol H₂S, 1,0836 × 10²⁴ H₂O molekülü

CaC₂: 0,4 mol CaC₂ + 18 g H₂O → CaC₂ sınırlayıcı; teorik 10,4 g C₂H₂; gerçek 5,2 g → **%50**

Mg(NO₃)₂: 111 g ürün → 18 g Mg ve 1,5 mol HNO₃

Si: 11,2 g Si → 0,4 mol SiO₂

0,3 mol CO → 1,806 × 10²³ C atomu

Sık Karıştırılan Noktalar

• katsayı = mol oranı
• kütleyi önce mole çevir
• iki tepken varsa sınırlayıcıyı belirle
• artan = başlangıç − harcanan
• yüzde verim = gerçek / teorik ×100
• tanecik hesabında Avogadro sayısını kullan

Kısa Özet

Stokiyometri, denkleştirilmiş tepkimelerdeki nicel ilişkileri hesaplar. Mol oranı denklem katsayılarından alınır. Kütle ve tanecik sayıları mol üzerinden ilişkilendirilir. Sınırlayıcı bileşen ürün miktarını, gerçek ve teorik verim ilişkisi ise yüzde verimi belirler.