Atmosferdeki Tepkimeler ve Küresel Sorunlar Hızlı Tekrar

Hava Kirliliği

Doğal: yanardağ + orman yangını + çöl tozu

Yapay: ısınma + ulaşım + sanayi

Başlıca kirleticiler: SO₂ + NOₓ + partikül + CO + alt atmosfer ozonu

Ozon

stratosfer ozonu → UV'yi tutar

CFC + UV → klor radikali

klor radikali → ozon parçalanması

Asit Yağmuru

normal yağmur pH ≈ 5,6

**pH < 5,6 → asit yağmuru**

CO₂ + H₂O → H₂CO₃

N₂O₅ + H₂O → 2HNO₃

SO₃ + H₂O → H₂SO₄

Sera Etkisi

CO₂, CH₄, N₂O, NOₓ, CFC türleri, su buharı

kızılötesi ışığın bir kısmını tutar

→ Dünya ısınır

Küresel Isınma

• buzullar erir
• çölleşme artar
• deniz seviyesi yükselebilir
• afetler artabilir

Çözüm

yenilenebilir enerji toplu taşıma ısı yalıtımı araç bakımı baca temizliği arıtma tesisi metan geri dönüşümü ormanları koruma

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• ozonun bulunduğu atmosfer katmanı
• sera etkisi ile küresel ısınma
• doğal/yapay hava kirliliği kaynakları
• pH 5,6 sınırı
• kirleticilerin uzak bölgelere taşınabilmesi

Son 2 Dakikalık Tekrar

CFC → Cl• → ozon ↓ SOₓ / NOₓ + H₂O → asit pH < 5,6 → asit yağmuru CO₂ / CH₄ / N₂O → sera etkisi sera etkisi ↑ → küresel ısınma ↑ fosil yakıt ↓ + yenilenebilir enerji ↑

Kendini Kontrol Et

1. Hava kirliliğinin doğal ve yapay kaynakları nelerdir?
2. CFC türleri ozonu nasıl etkiler?
3. Asit yağmuru hangi pH değerinin altındadır?
4. Sera etkisi ile küresel ısınma arasındaki fark nedir?
5. Hava kirliliğini azaltmak için hangi önlemler alınabilir?