Makro ve Mikro Ölçekli Deneyler Ders Notu

Makro ve Mikro Ölçek

Makro ölçekli deney: kimyasal madde miktarının yüksek olduğu deney.

Mikro ölçekli deney: çok küçük miktarlarla gerçekleştirilen deney.

Mikro ölçeğin temel amacı:

• daha az madde
• daha az su
• daha az atık
• daha güvenli çalışma
• daha düşük ekosistem etkisi

Çökelme Deneyi

Makro:

• 1 g AgNO₃
• 10 g Na₂CO₃
• 200 mL toplam saf su

Mikro:

• 0,01 g AgNO₃
• 0,1 g Na₂CO₃
• 20 mL toplam saf su

Asit-Baz ve Redoks Deneyi

Makro:

• 100 mL sirke
• 10 g NaHCO₃
• 100 mL 1 M HCl

Mikro:

• 1 mL sirke
• 0,1 g NaHCO₃
• 1 mL 1 M HCl

Atom Ekonomisi

Başlangıç maddelerindeki atomların ne kadarının istenen üründe yer aldığını ifade eder.

Atom ekonomisi yüksek:

• madde israfı daha az
• kimyasal atık daha az
• sürdürülebilirlik daha yüksek

Tema Sonu Karşılaştırması

Aldol:

• makro %75 / 1000 mL su / 1,58 g atık
• mikro %90 / 1 mL su / 0,3 g atık

Sabun:

• makro %80 / 2500 mL su / 4,58 g atık
• mikro %90 / 3 mL su / 0,4 g atık

Haloform:

• makro %50 / 3000 mL su / 5,56 g atık
• mikro %70 / 1 mL su / 0,6 g atık

Su Ayak İzi

Toplam temiz su tüketiminin göstergesi.

Mavi: tatlı su kaynakları

Yeşil: yağmur suyu

Gri: kirlilik derişimini seyreltmek için gereken tatlı su

Karbon Ayak İzi

Faaliyetler sonucu atmosfere salınan toplam sera gazı miktarı.

Azaltmak için:

• toplu taşıma
• enerji tasarrufu
• israfı önleme
• geri dönüşüm

Yeşil Kimya

Tehlikeli maddelerin kullanımını veya oluşumunu azaltmayı hedefleyen kimyasal ürün ve süreçlerin tasarımıdır.

Yeşil Kimyanın 12 İlkesi

1. Atığı önleme
2. Atom ekonomisi
3. Daha az tehlikeli kimyasal sentezi
4. Daha güvenli kimyasallar tasarlama
5. Daha güvenli çözücü ve yardımcı maddeler
6. Enerji verimliliği
7. Yenilenebilir ham madde
8. Türevleri azaltma
9. Kataliz
10. Bozunmaya yönelik tasarım
11. Gerçek zamanlı analiz
12. Kazaları önlemek için daha güvenli kimya

Sık Karıştırılan Noktalar

• mikro ölçek = küçük miktar, güvenliksiz deney değil
• atom ekonomisi ≠ yalnız yüzde verim
• su ayak izi yalnız musluk suyu değildir
• karbon ayak izi sera gazlarıyla ilgilidir
• deney sonucu kadar atık ve su kullanımı da önemlidir
• kullanılmayan çözeltileri saklamak israfı azaltabilir

Kısa Özet

Mikro ölçekli deneyler kimyasal ve su kullanımını azaltarak daha az atık üretmeyi ve ekosistem üzerindeki etkiyi küçültmeyi amaçlar. Bu yaklaşım yeşil kimya ve sürdürülebilirlikle doğrudan ilişkilidir.