Millî Edebiyat Dönemi’nde Hikâye Ders Notu

Dönemin Temel Özellikleri

Millî Edebiyat Dönemi hikâye ve romanında:

• Anadolu ve taşra gerçeğine yönelme,
• yoksulluk, cehalet ve taassup gibi sosyal meseleler,
• Millî Mücadele,
• bireysel temalardan toplumsal konulara geçiş,
• yalın ve duru anlatım

öne çıkar.

Hikâye

Hikâye; yaşanmış veya yaşanması mümkün olayların kişi, zaman ve mekâna bağlı olarak kurgulanıp anlatıldığı, genellikle tek olaya dayanan kısa metindir.

Yapı unsurları:

• olay,
• kişiler,
• zaman,
• mekân.

Ömer Seyfettin

• 1884-1920
• Genç Kalemler’de Yeni Lisan makalesini yayımladı.
• Dilde sadeleşmeyi savundu.
• Modern Türk hikâyeciliğinin kurulmasında öncü rol üstlendi.
• Maupassant tarzı olay hikâyesinin önde gelen temsilcisidir.
• Türk milliyetçiliği ve millî bilinç hikâyelerinde önemli yer tutar.
• Tarihî olaylardan, çocukluk anılarından ve günlük gözlemlerden yararlanır.

Kitaptaki eserlerinden bazıları: Efruz Bey, Yalnız Efe, Yüksek Ökçeler, Gizli Mabet, Bahar ve Kelebekler, Beyaz Lale, İlk Düşen Ak, Pembe İncili Kaftan, Kaşağı, Falaka.

Yeni Lisan

• Arapça-Farsça dil bilgisi kurallarından uzaklaşma
• Yabancı tamlamaları azaltma
• Kelimeleri Türkçedeki kullanışlarına göre değerlendirme
• İstanbul Türkçesini esas alma
• Dilde sadeleşme
• Bazı ilmî terimlerin kullanılabilmesi

Ana Metin: Kaç Yerinden

Yazar: Ömer Seyfettin

Başlıca kişiler:

• Destan yazarı
• Doktor
• Ferhat Ali Bey

Metin I. Dünya Savaşı’nın tarihî zemininden beslenen bir kurmacadır. Ferhat Ali Bey çok sayıda yara almasına rağmen vatan savunmasını sürdürmek isteyen genç bir zabittir. Anlatıcı, onu tanıdıktan sonra eski kahramanlık anlayışını sorgular.

Dil ve Anlatım

• Sade dil
• Diyalog ağırlıklı anlatım
• Gerçekçi mekân ayrıntıları
• Merak duygusu
• Açık ve örtük iletiler
• Olay merkezli yapı

Sanat Anlayışı ve Değerler

Kaç Yerinden:

• “Sanat toplum içindir.” anlayışıyla ilişkilendirilir.
• Millî duyguları harekete geçirmeyi amaçlar.
• Vatanseverlik, fedakârlık, görev bilinci ve millî bilinç değerlerini öne çıkarır.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Millî Edebiyat yalnız savaş konusu değildir.
• Yeni Lisan bütün yabancı kökenli kelimelerin atılması demek değildir.
• Hikâye gerçeklikten yararlanır ancak kurmacadır.
• Kaç Yerinden’in konusu yalnız savaş değil, gerçek kahramanlık anlayışıdır.
• Diyaloglar düşünce çatışmasını gösterir.

Millî Edebiyat Dönemi’nde Hikâye Kısa Özeti

Anadolu + sosyal meseleler + Millî Mücadele + yalın/duru dil + Yeni Lisan + Ömer Seyfettin + olay hikâyesi + millî bilinç = Millî Edebiyat Dönemi hikâyesi.