Roman Konu Anlatımı

Roman

1. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabında **Roman** konusu, *Yaşamın İzinde* temasında **Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur** adlı romanından alınan ana metin üzerinden işlenir. Konu; romanı yalnız tür adı olarak tanıtmakla kalmaz. **Roman-yazar ilişkisi, gerçeklik ve kurmaca, yapı unsurları, kişi-mekân-zaman ilişkisi, çatışma, tema, dil ve üslup, roman türleri, Türk romanındaki ilkler ve romanın sosyal bilimlerle ilişkisi** birlikte ele alınır.

Ders kitabının yaklaşımında roman, insan ve yaşamla güçlü bağ kuran bir edebî türdür. Yazarın yaşantısı, duygu dünyası, kültürel birikimi ve kişilik özellikleri esere yansıyabilir; ancak gerçek hayattan alınan kişi ve olaylar romanda **kurmacanın dönüştürücü gücüyle** yeniden biçimlenebilir.

Roman ile Yaşam Arasındaki İlişki

Tema başında öğrenciden edebiyatın yaşamla ilişkisini düşünmesi istenir. Roman konusu da bu çerçevede ele alınır. Bir yazarın:

• yaşadığı toplum,
• kişisel deneyimleri,
• düşünce dünyası,
• sanat anlayışı,
• dili ve kültürü

romanına çeşitli biçimlerde yansıyabilir.

Ancak roman gerçek yaşamı olduğu gibi kopyalamak zorunda değildir. Ders kitabındaki Peyami Safa söyleşisinde, romanda yaşanmış ve yaşanmamış unsurların bir araya gelebileceği; romancının gerçekliği kurmaca içinde yeniden düzenleyebileceği düşüncesi öne çıkar.

Gerçeklik ve Kurmaca

Ders kitabında romanın anahtar kavramlarından biri **kurmaca**, diğeri **gerçek**tir.

Peyami Safa’nın söyleşisinde romanın, yaşanmış hayatla doğrudan özdeş olmadığı vurgulanır. Yazarın kişisel deneyimleri romana girebilir fakat romancı:

• seçer,
• değiştirir,
• birleştirir,
• yeniden kurgular.

Bu yüzden “gerçek hayattan alınmış olmak” ile “romanda aynen yaşanmış hâliyle bulunmak” aynı şey değildir.

Peyami Safa’nın Roman Hakkındaki Görüşleri

Konuya girişte Peyami Safa ile yapılmış bir söyleşiden yararlanılır. Bu metinde:

• her romanında kendi hayatından parçalar bulunduğunu,
• bazı romanlarının daha otobiyografik olduğunu,
• romanda yaşanmamış parçaların da güçlü bir gerçeklik duygusu oluşturabileceğini,
• romanın konusunun insan olduğunu,
• insanın ruhunu ve bedenini tanımanın romancı için önemli olduğunu

ifade eder.

Bu bölüm öğrenciyi “yazarın hayatı ile eseri arasında nasıl bir ilişki kurulabilir?” sorusuna hazırlar.

Ana Metin: Huzur

Ders kitabındaki ana roman metni **Huzur**dur. Eserin yazarı **Ahmet Hamdi Tanpınar**dır.

Kitapta Huzur’dan alınan bölümlerde özellikle:

• Mümtaz ile Nuran’ın İstanbul ve Boğaz’daki gezintileri,
• İstanbul’un tarihî ve kültürel dokusu,
• eski musiki,
• geçmişle bugün arasındaki bağ,
• kişinin kimliği,
• şehir hayatının insan ruhuna etkisi,
• sanat ve yaşam ilişkisi

öne çıkar.

Romanın çözümlemesi bu metin parçaları üzerinden yapılır.

Ahmet Hamdi Tanpınar

Ders kitabındaki biyografi kutusuna göre Ahmet Hamdi Tanpınar:

• İstanbul’da doğmuştur.
• Edebî kişiliğinin oluşmasında **Yahya Kemal Beyatlı** ve **Ahmet Haşim** etkili olmuştur.
• Hikâye, roman, deneme, makale, edebiyat tarihi ve şiir alanlarında eser vermiştir.
• Tarih, sanat tarihi, felsefe ve müzikle ilgili geniş birikime sahiptir.
• Çağdaşlaşma sürecindeki bireyin geleneksel kültürle modern kültür arasında sıkışmasını ve çatışmalarını eserlerine yansıtmıştır.
• “Zaman, rüya, hayal, müzik, sonsuzluk” gibi temaları işlemiştir.

Kitapta verilen eserlerinden bazıları:

• **Huzur**
• **Saatleri Ayarlama Enstitüsü**
• **Sahnenin Dışındakiler**
• **Abdullah Efendi’nin Rüyaları**
• **Yaz Yağmuru**
• **Beş Şehir**
• **On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi**
• **Bütün Şiirleri**

olarak sıralanır.

Huzur’da Mekânın İşlevi

Ders kitabı Huzur’daki **Boğaz, Üsküdar ve İstanbul** çevresini yalnız olayların geçtiği yerler olarak değerlendirmez. Mekân:

• kişilerin ruh hâlini etkiler,
• geçmiş kültürü hatırlatır,
• sanatla birleşir,
• kimlik düşüncesini güçlendirir.

Mümtaz için Boğaz ve İstanbul; mimari, musiki, hatıralar ve geçmişle iç içe yaşayan bir kültür alanıdır.

İstanbul ve Kimlik

Huzur’dan alınan metinde Mümtaz, İstanbul’u tanımakla insanın kendisini tanıması arasında bağ kurar. Geçmiş kültür, mimari ve musiki onun için kimliğin kaynaklarıdır.

Nuran ile konuşmalarında:

• eskiye bağlılık,
• geçmişten kopmama,
• yeni bir hayat kurma gereği,
• millî kimliğin geçmişten beslenmesi

birlikte tartışılır.

Bu yaklaşım geçmişi olduğu gibi korumak değil, **yeni hayatın sağlam bir kimlik üzerinde kurulması** düşüncesiyle ilişkilidir.

Musiki ve Sanat

Huzur’dan alınan metinde musiki önemli bir yere sahiptir. Mümtaz ve Nuran:

• gezdikleri yerlere musikiyle ilgili adlar verir,
• İstanbul manzaralarıyla eski musikiyi birleştirir,
• sanatın insan hayatına etkisini konuşur.

Mümtaz için musiki, geçmiş medeniyetin ve insan ruhunun taşıyıcılarından biridir.

Bu nedenle sanat, romanda yalnız süsleyici bir unsur değildir; kişilerin düşünce dünyasını ve mekân algısını biçimlendirir.

Romanın Konusu, Teması ve Yazılış Amacı

Ders kitabı Huzur için öğrenciden:

• **konu**,
• **tema**,
• **yazılış amacı**

belirlemesini ister.

Bu çalışma üç kavramı ayırmayı öğretir:

**Konu**, romanda ele alınan olay, durum ve yaşam alanıdır. **Tema**, metnin derininde öne çıkan temel duygu ve düşünce eksenidir. **Yazılış amacı**, yazarın okura neyi düşündürmek, hissettirmek veya göstermek istediğiyle ilişkilidir.

Roman Türleri: Konusuna Göre

Ders kitabında romanlar önce **konusuna göre** sınıflandırılır.

Biyografik Roman

Yazarların kendi yaşamlarından alınan olaylar ve bu olaylardaki kişiler kurgulanarak anlatılır.

Kitaptaki örnekler:

• *Bir Bilim Adamının Romanı* — Oğuz Atay
• *Zühre Ninem* — Kemal Bilbaşar

Otobiyografik Roman

Yazarın kendi yaşamına ait ayrıntılara ve kendisini etkileyen kişi ve olaylara yer verdiği romanlardır.

Örnekler:

• *Dokuzuncu Hariciye Koğuşu* — Peyami Safa
• *Kafa Kâğıdı* — Necip Fazıl Kısakürek

Sosyal Roman

Toplum yaşamını; toplumsal ilişkileri, siyasal olayları ve toplumsal sorunları ele alan romanlardır.

Örnekler:

• *Bereketli Topraklar Üzerinde* — Orhan Kemal
• *Sinekli Bakkal* — Halide Edip Adıvar

Psikolojik Roman (Tahlil Romanı)

Kişilerin ruhsal çözümlemelerini ve olaylar karşısında şekillenen iç dünyalarını öne çıkarır.

Örnekler:

• *Eylül* — Mehmet Rauf
• *Bir Tereddüdün Romanı* — Peyami Safa

Tarihî Roman

Konusunu tarihten alır; tarihsel kişi ve olayları kurmaca bir çerçevede yansıtır.

Örnekler:

• *Devlet Ana* — Kemal Tahir
• *Küçük Ağa* — Tarık Buğra

Macera Romanı

Sürekli hareketin bulunduğu, okuyucuda merak ve heyecan uyandıran romanlardır.

Örnekler:

• *Hasan Mellah* — Ahmet Mithat Efendi
• *Robinson Crusoe* — Daniel Defoe

Bilim Kurgu Romanı

Bilim ve teknolojiden yararlanarak olayları bu çerçevede işleyen romanlardır.

Örnek:

• *Ay’a Yolculuk* — Jules Verne

Tezli Roman

Yazarın toplumsal, felsefi veya siyasi bir görüşü savunmak, kanıtlamak ya da bir soruna dikkat çekmek amacıyla kurguladığı öğretici yönü bulunan romanlardır.

Örnekler:

• *Zehra* — Nabizade Nâzım
• *Felâtun Bey ile Râkım Efendi* — Ahmet Mithat Efendi

Fantastik Roman

Gerçeküstü olay, kişi ve yerleri konu edinir.

Örnekler:

• *Hobbit*
• *Yüzüklerin Efendisi*
• *Narnia Günlükleri*

Roman Türleri: Edebî Akımına Göre

Ders kitabı romanları **edebî akımına göre** de sınıflandırır.

Klasik Roman

Yazıldığı dönemin özelliklerini yansıtan, geçmişten günümüze ulaşmış ve etkisi süren romanlar olarak açıklanır. Kitap, Türk edebiyatında doğrudan klasik roman türünde bir eser bulunmadığını belirtir.

Romantik Roman

Kişilerin duygu ve düşüncelerini, olaylar karşısındaki duygusal tepkilerini öne çıkarır.

Örnekler:

• *İntibah* — Namık Kemal
• *Sefiller* — Victor Hugo

Realist Roman

Toplum ve insan yaşamını gerçekçi bir bakış açısıyla yansıtır.

Örnek:

• *Mai ve Siyah* — Halit Ziya Uşaklıgil

Natüralist Roman

Toplumu bir laboratuvar ortamı gibi düşünerek olayları bilimsel yöntemlere dayalı biçimde yansıtmaya çalışan romanlardır.

Örnekler:

• *Zehra* — Nabizade Nâzım
• *Mürebbiye* — Hüseyin Rahmi Gürpınar

Modernist Roman

İç dünyasına çekilen, yabancılaşan, toplumla çatışan ve karamsar bireyi konu edinir; geleneksel anlatım ve yapıdan uzaklaşır.

Örnekler:

• *Bir Düğün Gecesi* — Adalet Ağaoğlu
• *Alagün Çocukları* — Nezihe Meriç

Egzistansiyalist (Varoluşçu) Roman

Bireyin dünyadaki varoluşu, sorumluluğu, özgürlüğü, hayatın anlamsızlığı ve buna bağlı bunalımı konu edinir.

Örnekler:

• *Aylak Adam* — Yusuf Atılgan
• *Dava* — Franz Kafka

Postmodern Roman

Kurmaca gerçekliğin ön planda olduğu, geleneksel edebiyat kurallarının reddedildiği ve anlam çoğulluğunun hedeflendiği romanlardır.

Örnekler:

• *Suskunlar* — İhsan Oktay Anar
• *Tutunamayanlar* — Oğuz Atay

Huzur’un Türünü Belirleme

Ders kitabı öğrenciden Huzur’un:

• **temasına göre**,
• **edebî akımına göre**

türünü belirlemesini ister.

Bu soruda ezberden çok metindeki baskın özelliklere bakmak gerekir:

• kişilerde iç dünya ve düşünce,
• gelenek-modernlik gerilimi,
• sanat ve kültür,
• bireyin ruh hâli,
• modernist yaklaşım

gibi unsurlar değerlendirilir.

Üslup Nedir?

Ders kitabındaki *Üslûp* metninde üslup en kısa biçimde **anlatım yolu** olarak açıklanır.

Üslup:

• yazardan yazara,
• konudan konuya,
• türden türe,
• çağdan çağa

değişebilir.

Kitapta “üslubun yazara özgü olduğu” düşüncesi vurgulanır.

Huzur’un Üslubunu İnceleme

Ders kitabı Huzur’un üslup özelliklerini belirlerken öğrenciden yalnız kelime seçimine bakmasını istemez.

Çözümlemede:

• betimleme,
• söz varlığı,
• cümle yapısı,
• çağrışım zenginliği,
• kişi dili,
• mekân anlatımı,
• tema,
• dönem

birlikte değerlendirilir.

Romanın dil ve üslubu, yapıyı oluşturan unsurlardan bağımsız değildir.

Yapı Unsurları

Ders kitabındaki Huzur çözümleme tablosunda romanın temel yapı unsurları:

• **olay**,
• **kişi kadrosu**,
• **mekân**,
• **zaman**

olarak ele alınır.

Daha sonra öğrenciden bu yapı unsurlarının romanın dil ve üslubuyla ilişkisini açıklaması istenir.

Kişi Kadrosu

Ders kitabında Huzur’un kişi kadrosu içinde:

• Mümtaz,
• Nuran,
• İhsan,
• Macide,
• Suat,
• Fâhir

adları üzerinde çalışılır.

Mümtaz, kitapta:

• hayata sanatçı duyarlılığıyla bakan,
• tabiatı ve sanatı bir bütün gören,
• hassas

bir karakter olarak örneklendirilir.

Ayrıca Mümtaz’ın İhsan’dan büyük ölçüde etkilendiği belirtilir; İhsan onun için hem ağabey hem öğretici bir figürdür.

Kişilerin Dil Kullanımı

Ders kitabı Huzur kişilerinin:

• kişilik özelliklerini,
• dil kullanımlarını

karşılaştırmayı ister.

Bu yaklaşım önemli bir roman çözümleme ilkesini öğretir: Bir karakterin kullandığı dil, onun:

• kültürünü,
• düşünce dünyasını,
• ruh hâlini,
• kişilik özelliklerini

yansıtabilir.

Mümtaz’ın sanat ve insan üzerine kurduğu yoğun, çağrışımlı dil onun sanatçı duyarlılığıyla ilişkilendirilir.

Kişilerin Söz ve Davranışlarından Çıkarım

Ders kitabındaki okuma çemberi ve karakter çözümleme çalışmalarında öğrenciden karakterlerin söz ve davranışlarından hareketle:

• duygu,
• düşünce,
• amaç,
• kişilik

hakkında çıkarım yapması istenir.

Bu nedenle roman kişisini tanımak için anlatıcının doğrudan verdiği bilgi kadar karakterin **ne söylediği ve ne yaptığı** da önemlidir.

Açık ve Örtük İletiler

Huzur çözümlemesinde öğrenciden metindeki:

• açık iletileri,
• örtük iletileri

belirlemesi istenir.

**Açık ileti**, düşüncenin doğrudan ifade edilmesidir. **Örtük ileti**, okurun olay, söz, davranış ve bağlamdan çıkardığı anlamdır.

Yazar-Eser İlişkisi: Huzur

Ders kitabında Mehmet Kaplan’ın *Bir Şairin Romanı: Huzur* adlı metninden yararlanılır.

Bu metne göre Tanpınar, gerçek hayattan aldığı kişiler üzerinde değişiklikler yapmıştır:

• Mümtaz, Tanpınar’ın kendisinden izler taşır.
• İhsan’ın oluşumunda Yahya Kemal’den yararlanılmıştır.
• Nuran’ın da gerçek hayatta bir örneği olduğu belirtilir.

Ancak romancı bu kişileri **oldukları gibi kopyalamaz**; özelliklerini ve ilişkilerini değiştirerek kurmaca kişilere dönüştürür.

Gerçek ve Kurgusal Unsurların Birlikte Kullanılması

Ders kitabı öğrenciden Huzur’daki:

• gerçek hayattan alınan unsurları,
• kurgusal unsurları

ayırmasını ister.

Bu iki alanın birlikte kullanılması:

• inandırıcılığı,
• insan ve toplumla bağı,
• sanatsal özgürlüğü,
• romancının yeni bir dünya kurmasını

destekler.

Gerçeklik romana malzeme verir; kurmaca bu malzemeyi edebî yapıya dönüştürür.

Öznel ve Nesnel Anlatım

Huzur’dan verilen parçalarda öğrenciden **öznel** ve **nesnel** anlatım örneklerini belirlemesi istenir.

Öznel anlatım:

• kişinin duygu,
• düşünce,
• yorum,
• izlenim

dünyasını yansıtır.

Nesnel anlatım ise gözlenebilir, dış dünyaya ilişkin bilgi ve durumları daha doğrudan aktarır.

Romanlarda bu iki anlatım biçimi birlikte kullanılabilir.

Çatışma

Ders kitabında Huzur’dan alınan parçalardaki **çatışma ögeleri** belirletilir.

Çatışmalar:

• kişinin kendi içinde,
• kişiler arasında,
• düşünce ve değerler arasında

ortaya çıkabilir.

Kitap, çatışmanın oluşmasında:

• anlatıcı,
• düşünceyi geliştirme yolları,
• anlatım biçimleri ve teknikleri

gibi unsurların etkisini de tartıştırır.

Dönem ile Dil ve Üslup İlişkisi

Ders kitabı Huzur’un dilini günümüz dil kullanımıyla karşılaştırmayı ister.

Metnin:

• yazıldığı dönem,
• söz varlığı,
• cümle kuruluşları,
• yazım biçimleri

bugünkü kullanımla farklılık gösterebilir.

Romanı değerlendirirken bu farklılıklar “yanlış” olarak değil, **dönem ve üslup ilişkisi** içinde ele alınmalıdır.

Cümle Kuruluşları

Ders kitabında Huzur’dan alınan cümlelerin ögeleri belirletilir ve cümle kuruluşlarının metne katkısı düşündürülür.

Bu çalışma, romanın anlatım gücünün yalnız sözcük seçiminden değil:

• cümle uzunluğu,
• cümle yapısı,
• vurgu,
• ritim

gibi özelliklerden de oluştuğunu gösterir.

Romanın Sosyal Bilimlerle İlişkisi

Ders dışı etkinlikte Huzur romanının üç alanla ilişkisi araştırılır:

• **Roman-Tarih İlişkisi**
• **Roman-Sosyoloji İlişkisi**
• **Roman-Psikoloji İlişkisi**

Tarih

Geçmiş, kültürel miras, mimari, tarihî dönem ve toplumsal değişim romanın tarih boyutunu güçlendirir.

Sosyoloji

Şehir hayatı, toplumsal kesimler, yaşam biçimleri, yoksulluk, modernleşme ve insan ilişkileri romanın sosyolojik yönünü oluşturur.

Psikoloji

Kişilerin iç dünyası, huzursuzluğu, yalnızlığı, çatışmaları ve duygu değişimleri psikolojiyle ilişki kurulmasını sağlar.

Türk Romanında İlkler

Ders kitabındaki Bilgi Köşesi’nde şu ilkler verilir:

• **İlk Çeviri Roman:** *Tercüme-i Telemak* — Yusuf Kâmil Paşa
• **İlk Yerli Roman:** *Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat* — Şemsettin Sami
• **İlk Edebî Roman:** *İntibah* — Namık Kemal
• **İlk Realist Roman:** *Araba Sevdası* — Recaizade Mahmut Ekrem
• **İlk Köy Romanı:** *Karabibik* — Nabizade Nâzım
• **İlk Psikolojik Roman:** *Eylül* — Mehmet Rauf
• **Batı Tekniğine Uygun İlk Roman:** *Mai ve Siyah* — Halit Ziya Uşaklıgil
• **İlk Psikolojik Roman Denemesi / İlk Natüralist ve Tezli Roman:** *Zehra* — Nabizade Nâzım
• **İlk Tarihî Uzun Hikâye-Roman Denemesi:** *Yeniçeriler* — Ahmet Mithat Efendi
• **İlk Tarihî Roman:** *Cezmi* — Namık Kemal
• **İlk Polisiye Roman:** *Esrâr-ı Cinâyât* — Ahmet Mithat Efendi
• **Millî Mücadele’nin İşlendiği İlk Roman:** *Ateşten Gömlek* — Halide Edip Adıvar

Millî, Manevi ve Evrensel Değerler

Huzur çözümleme çalışma kâğıdında öğrenciden metindeki:

• millî,
• manevi,
• evrensel

değerleri belirlemesi istenir.

Metindeki:

• kültürel miras,
• geçmişe bağlılık,
• sanat,
• insan sevgisi,
• duyarlılık,
• kimlik,
• toplumsal sorumluluk

gibi unsurlar bu değerler bağlamında yorumlanabilir.

Sık Karıştırılan Noktalar

**Roman ≠ gerçek hayatın aynen kopyası.** Gerçek yaşam unsurları kurmaca içinde değiştirilebilir.

**Konu ≠ tema ≠ yazılış amacı.** Birbirleriyle ilişkili ama ayrı kavramlardır.

**Mekân ≠ yalnız yer adı.** Kişinin ruh hâlini ve kültürel kimliği etkileyebilir.

**Üslup ≠ yalnız süslü dil.** Yazarın bütün anlatım yoludur.

**Yapı unsurları yalnız tek tek bulunmaz.** Olay, kişi, mekân ve zamanın birbirleriyle ve dil/üslupla ilişkisi çözülmelidir.

**Roman türleri tek ölçüte göre ayrılmaz.** Kitap hem konusuna göre hem edebî akımına göre sınıflandırma yapar.

**Gerçek kişi izleri ≠ biyografi.** Romanda gerçek kişilerden yararlanılsa bile kurmaca dönüşüm vardır.

**Dönem dili ≠ yanlış dil.** Dönemin söz varlığı ve yazım özellikleri dikkate alınmalıdır.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

1. Önce sorunun Huzur metni mi, genel roman türü mü, roman türleri mi yoksa Türk romanındaki ilkleri mi sorduğunu belirle.
2. Gerçek yaşamdan alınan unsurla kurmaca unsur arasındaki farkı ayır.
3. Roman kişilerini söz, davranış ve ilişkileri üzerinden çözümle.
4. Mekân sorusunda “neresi?” kadar “kişiye ve temaya ne katkı sağlıyor?” sorusunu da sor.
5. Konu, tema ve yazılış amacını birbirinden ayır.
6. Tür sorusunda önce sınıflandırma ölçütünü belirle: konu mu, edebî akım mı?
7. Üslup sorusunda söz varlığı, cümle yapısı, betimleme, tema ve dönem ilişkisini birlikte düşün.
8. Açık-örtük ileti sorusunda doğrudan söylenenle bağlamdan çıkarılanı ayır.
9. Çatışmayı yalnız kişiler arası tartışma olarak görme.
10. Roman-sosyal bilim ilişkisinde tarih, sosyoloji ve psikolojiyi doğru örneklerle ayır.
11. Türk romanındaki ilklerde yazar-eser-nitelik eşleşmesini kontrol et.
12. Kitapta verilmeyen roman tarihi veya yazar bilgilerini eklememeye dikkat et.

Konu Özeti

1. sınıf Roman konusu, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın *Huzur* romanı üzerinden yapı, tema, kişi, mekân, zaman, çatışma, gerçek-kurmaca, yazar-eser ilişkisi ve dil-üslup özelliklerini çözümlemeye yöneliktir.

Ders kitabında romanlar hem **konusuna göre** hem **edebî akımına göre** sınıflandırılır. Huzur çözümlemesinde İstanbul, Boğaz, eski musiki, geçmiş-kimlik ilişkisi, karakterlerin duygu ve düşünceleri ve gerçek hayattan kurmacaya geçiş üzerinde durulur.

Romanın yalnız edebî bir anlatı olmadığı; tarih, sosyoloji ve psikolojiyle de ilişki kurabildiği gösterilir. Türk romanındaki önemli ilkler de eser-yazar eşleşmeleriyle verilir.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

• Huzur’u 11. sınıf Roman konusunun ana metni olarak tanıyabilmelisin.
• Ahmet Hamdi Tanpınar’ın kitapta verilen sanat ve eser bilgilerini ayırt edebilmelisin.
• Gerçek yaşam ile kurmaca gerçeklik arasındaki farkı açıklayabilmelisin.
• Olay, kişi kadrosu, mekân ve zaman yapı unsurlarını belirleyebilmelisin.
• Roman kişilerini söz ve davranışlarından hareketle çözümleyebilmelisin.
• Mekânın karakter ve tema üzerindeki işlevini yorumlayabilmelisin.
• Konu, tema ve yazılış amacını ayırabilmelisin.
• Konusuna göre ve edebî akımına göre roman türlerini karıştırmadan sınıflandırabilmelisin.
• Üslubun tema, yapı, dönem ve söz varlığıyla ilişkisini açıklayabilmelisin.
• Açık ve örtük iletileri ayırabilmelisin.
• Huzur’daki gerçek ve kurgusal unsurların ilişkisini açıklayabilmelisin.
• Romanın tarih, sosyoloji ve psikolojiyle ilişkisini kurabilmelisin.
• Türk romanındaki ilkleri eser-yazar-nitelik olarak eşleştirebilmelisin.