9. Sınıf Coğrafya: Afet Türleri – Ders Notu

Afet Türleri – Ders Notu

Afetlerin Sınıflandırılması

Afetler:

• oluşum nedeni,
• oluşum hızı,
• etki alanı

gibi ölçütlere göre sınıflandırılır.

Oluşum nedenine göre:

1. Doğa kaynaklı afetler
2. İnsan kaynaklı afetler

Doğa Kaynaklı Afetler

Jeolojik Afetler

Kaynağı yer kabuğu veya yerin derinlikleridir.

Örnek:

• deprem,
• volkanik faaliyetler.

Klimatik-Hidrolojik Afetler

Atmosfer ve su olaylarıyla ilişkilidir.

Örnek:

• kuraklık,
• sel.

Biyolojik Afetler

Hastalık yapıcı, zehirleyici veya ölümcül canlı organizmalar ve biyolojik maddelerle ilişkilidir.

Ders kitabındaki örnekler:

• erozyon,
• salgınlar.

İnsan Kaynaklı Afetler

Sosyal Afetler

Örnek:

• savaş,
• terör saldırısı,
• göç.

Teknolojik Afetler

Beşerî faaliyetler ve teknolojinin amaç dışı kullanımıyla ilişkilidir.

Örnek:

• maden kazası,
• nükleer santral kazası,
• ulaşım kazası.

Türkiye’den Önemli Örnekler

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri

• Pazarcık: 7,7
• Elbistan: 7,6
• 53 binden fazla can kaybı
• 100 binden fazla yaralı
• 40 binden fazla bina tamamen yıkılmıştır.

Türkiye Akdeniz-Himalaya Deprem Kuşağı’ndadır.

22 Ağustos 2020 Dereli Taşkını

• Şiddetli yağış
• 1 can kaybı
• 3 bina yıkılmıştır.
• Dere yatağının daraltılması ve yerleşime açılması sonuçları ağırlaştırmıştır.

COVID-19

• Aralık 2019’da Çin’de ortaya çıktı.
• Kısa sürede pandemiye dönüştü.
• Şehirleşme, kalabalık yaşam ve ulaşım sistemleri yayılmayı hızlandırdı.

Erozyon

• Toprak kaybına neden olur.
• Barajların kullanım ömrünü kısaltabilir.
• Çölleşme riskini artırabilir.
• Kırsal ekonomik potansiyeli azaltabilir.

Afet Türleri Kısa Özeti

Afetler oluşum nedenlerine göre doğa kaynaklı ve insan kaynaklı olarak ayrılır. Doğa kaynaklı afetler jeolojik, klimatik-hidrolojik ve biyolojik; insan kaynaklı afetler sosyal ve teknolojik olarak sınıflandırılır. Türkiye’de deprem, sel-taşkın, çığ, heyelan, salgın ve erozyon gibi farklı afetler yaşanmaktadır. Afet sonuçlarının büyüklüğünde doğal süreçlerin yanında insan faaliyetleri ve yerleşim özellikleri de etkili olabilir.