9. Sınıf Coğrafya: Tehlike, Risk ve Afet – Ders Notu

Tehlike, Risk ve Afet – Ders Notu

Tehlike

Belirli bir zaman ve yerde ortaya çıkarak:

• insan hayatını,
• mal varlıklarını,
• beşerî faaliyetleri,
• doğal çevreyi

olumsuz etkileyebilme potansiyeli taşıyan olaylarla ilişkilidir.

Örnek: Aktif fay hattının bulunduğu alan → deprem tehlikesi.

Doğa kaynaklı tehlikeler: deprem, sel, taşkın, volkanik patlama, tsunami, çığ, fırtına, tayfun.

İnsan kaynaklı tehlikeler: yangın, patlama, kaza, salgın hastalık, savaş.

Ekstrem Doğa Olayı

Doğal bir olayın aşırı veya sıra dışı biçimde gerçekleşmesidir.

Örnek: 1960 Şili Depremi → 9,5 büyüklüğünde.

Risk

Bir olayın meydana gelme ve:

• can kaybı,
• mal kaybı,
• ekonomik kayıp,
• çevresel kayıp

oluşturma olasılığıdır.

Risk:

• tehlikeye,
• maruziyete,
• fiziki ve beşerî çevre koşullarına

bağlıdır.

Afet

Tehlikeli bir olayın:

• olağan hayat düzenini bozması,
• can ve mal kaybı oluşturması,
• insanların uyum kapasitesini aşması,
• dış yardıma ihtiyaç doğurması

durumudur.

Sel Örneği

Taşan akarsu → tehlike Vadi tabanında yerleşme → risk Akarsu yatağının daraltılması → riski artırır Dayanıksız yapı → riski artırır Tahliye planı olmaması → riski artırır Can ve mal kaybı → afet

Deprem Örneği

Aktif fay → tehlike Dayanıksız yapı / uygun olmayan zemin / yoğun nüfus → risk artışı Ciddi can ve mal kaybı → afet

Türkiye nüfusunun yaklaşık %75’i deprem riskinin yüksek olduğu alanlarda yaşamaktadır.

17 Ağustos 1999

• Gölcük merkezli
• 7,4 büyüklüğünde
• Kuzey Anadolu Fay Sistemi üzerinde
• yoğun şehirleşme ve nüfus nedeniyle kayıplar artmıştır
• kurallara uygun yapılar daha az hasar görmüştür

Tehlike, Risk ve Afet Kısa Özeti

Tehlike zarar verme potansiyelidir. Risk, tehlikenin belirli koşullarda kayıp oluşturma olasılığıdır. Afet ise tehlikeye maruz kalınması sonucunda olağan hayatın bozulduğu ve ciddi kayıpların meydana geldiği durumdur. Maruziyet, güvenlik açığı, yapı kalitesi, zemin koşulları ve alınan önlemler riskin düzeyini etkiler.