9. Sınıf Coğrafya: İklim Türleri – Ders Notu

İklim Türleri – Ders Notu

İklim Türleri Nasıl Belirlenir?

İklim türleri belirlenirken sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi değişkenlerin **uzun süreli ortalamaları** kullanılır.

Farklı iklimlerin oluşmasında:

• enlem,
• Dünya’nın hareketleri,
• karasallık-denizellik,
• sıcak ve soğuk akıntılar,
• yükselti,
• bakı,
• dağların uzanışı,
• eğim

etkilidir.

Makroklima ve Mikroklima

**Makroklima:** Benzer uzun dönem iklim özelliklerinin görüldüğü geniş iklim bölgesi. **Mikroklima:** Çevresinden farklı iklim özellikleri gösteren küçük alan.

Sıcak İklimler

Tropikal kuşakta görülür. Sıcaklık yıl boyunca çok değişmez; kurak ve yağışlı dönemler belirgindir.

• Ekvatoral
• Savan
• Çöl
• Muson

Ilıman İklimler

Orta kuşakta, yaklaşık 30°-60° enlemleri arasında görülür. Dört mevsim belirgindir.

• Akdeniz
• Okyanusal
• Ilıman karasal (step)
• Sert karasal

Soğuk İklimler

Kutuplara yakın veya çok yüksek kesimlerde görülür. Sıcaklık yıl boyunca düşüktür.

• Tundra (kutup altı)
• Kutup
• Yüksek dağ

Türkiye’de İklim Türleri

Türkiye mutlak konum olarak Akdeniz iklim kuşağındadır. Ancak:

• yükselti farkları,
• denizellik-karasallık,
• dağların uzanış yönü

nedeniyle farklı iklimler görülür.

Türkiye’nin üç büyük iklim türü:

• Akdeniz
• Karadeniz
• Karasal

İklimler arasında kesin sınırlar yoktur; geçişler derecelidir.

Uşak, Afyon ve Kütahya çevresinde Akdeniz ve karasal iklim özellikleri birlikte hissedilebilir.

İklim Grafiği

İklim grafiklerinde:

• aylık ortalama sıcaklık,
• aylık toplam yağış,
• sıcaklığın yıl içindeki değişimi,
• yağışın yıl içindeki dağılımı

incelenir.

Girne örneğinde:

• kış yağışlı,
• yaz daha kurak,
• sıcaklık yaklaşık 10-27 °C,
• mayıs yağışı 30 mm,
• nisan sıcaklığı 17,5 °C’dir.

İklim Türleri Kısa Özeti

Dünya iklimleri sıcak, ılıman ve soğuk olmak üzere üç ana grupta incelenir. Sıcak iklimler ekvatoral, savan, çöl ve muson; ılıman iklimler Akdeniz, okyanusal, ılıman karasal ve sert karasal; soğuk iklimler tundra, kutup ve yüksek dağ iklimlerinden oluşur. Türkiye’de Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklimler temel iklim türleridir. İklim grafiklerinde sıcaklık ve yağışın yıl içindeki dağılımı birlikte değerlendirilir.