9. Sınıf Coğrafya: Mekânsal Bilgi Teknolojilerinin Bileşenleri – Hızlı Tekrar

Mekânsal Bilgi Teknolojilerinin Bileşenleri – Hızlı Tekrar

CBS

Veri toplar → depolar → analiz eder → görüntüler → karar vermeyi destekler.

Bileşen Eşleştirme

Kullanıcı → sistemi yönetir Veri → doğru ve güncel bilgi Donanım → cihazlar Yazılım → programlar Yöntem → işlemlerin nasıl yapılacağı

Uzaktan Algılama

Dünya’dan yansıyan elektromanyetik dalga → uydu → bilgisayar → görüntü/harita

Uydular görünür, kızılötesi ve morötesi ışınlardan yararlanabilir.

Bartın Örneği

Yangın riski: arazi kullanımı + yükselti + eğim + bakı + sıcaklık + nem

Yakınlık: itfaiye + gözetleme kulesi + su kaynağı

GPS

GPS bileşenleri:

• Uydu ağı
• Yer kontrol ağı
• GPS alıcıları

GPS → enlem + boylam + yükselti + yerel saat

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• CBS bileşeni 5, GPS bileşeni 3 tanedir.
• Kullanıcı ile yöntem aynı değildir.
• Donanım fiziksel araç, yazılım programdır.
• Mekânsal veri konum bilgisi taşır.
• Uzaktan algılama GPS değildir.
• Uydu görüntüsü arazi kullanımı belirlemede kullanılabilir.
• GPS alıcısı radyo sinyallerinden yararlanır.
• Yer kontrol ağı uyduları izler ve sistemin doğru çalışmasını destekler.
• CBS verilerinde gizlilik ve kaynak gösterme önemlidir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

CBS → kullanıcı, veri, donanım, yazılım, yöntem. Katman → farklı coğrafi verileri birlikte analiz et. Mekânsal veri → konumsal veri. Uzaktan algılama → elektromanyetik dalga + uydu. Bartın → yangın risk haritası + yakınlık analizi. GPS → uydu ağı + yer kontrol ağı + alıcı. GPS bilgileri → enlem, boylam, yükselti, yerel saat. Atomik saat → zaman ve hız hesabı.

Kendini Kontrol Et

1. CBS nedir?
2. CBS’nin beş bileşeni nelerdir?
3. Kullanıcının görevi nedir?
4. Donanım ile yazılım arasındaki fark nedir?
5. Mekânsal veri nedir?
6. Uzaktan algılama nasıl çalışır?
7. Bartın yangın risk çalışmasında hangi veriler kullanılmıştır?
8. GPS’nin üç bileşeni nelerdir?
9. GPS ile hangi bilgiler elde edilir?
10. CBS, uzaktan algılama ve GPS arasındaki temel fark nedir?