9. Sınıf Coğrafya: Mekânın Sembolik Dili: Harita – Konu Anlatımı

Mekânın Sembolik Dili: Harita

İnsanlar yaşadıkları çevreyi anlamak, mekâna ait bilgileri düzenlemek ve bu bilgileri başkalarına aktarabilmek için çok eski dönemlerden beri çizimlerden yararlanmıştır. Yazı bulunmadan önce bile çevrede gözlenen unsurlar resmedilmiş, zamanla bu çizimler haritaların ortaya çıkmasına temel oluşturmuştur.

Harita üretme yöntemleri tarih içinde teknolojik gelişmelere bağlı olarak değişmiştir. 1900'lü yılların başlarında hava fotoğrafı çekmek için güvercinlere kameralar takılmış; daha sonra balon, zeplin ve uçaklardan çekilen hava fotoğrafları kullanılmıştır. Günümüzde haritaların üretiminde genellikle uydulardan alınan görüntülerden yararlanılır.

Harita Nedir?

**Harita**, Dünya'nın veya Ay ve Mars gibi başka bir gök cisminin tamamına ya da bir bölümüne ait coğrafi unsurların belirli bir oran dâhilinde küçültülerek, kuş bakışı görünümle düzlem üzerine çizilmesidir.

Bir haritada kullanım amacına göre farklı coğrafi olay, olgu ve özellikler gösterilebilir. Haritanın temel işlevlerinden biri, mekâna ait bilgileri düzenli ve anlaşılır biçimde kullanıcıya iletmektir.

Kuş Bakışı Görünüm

Haritalar, gökyüzünden dik açıyla bakılıyormuş gibi çizilir. Böylece boyut, biçim ve coğrafi özelliklerin mümkün olduğunca doğru biçimde gösterilmesi amaçlanır.

Ölçek Kullanılması

Haritanın tamamında gerçek boyutlar belirli bir oranla küçültülür. Bu küçültme oranı **ölçek** olarak adlandırılır.

Ölçek kullanılmadan yapılan kabataslak çizimlere **kroki** denir. Krokinin ölçeği olmadığı için kroki üzerinde uzunluk ve alan hesaplaması yapılamaz.

Düzlem Üzerine Çizilme

Haritalar bir düzlem üzerine aktarılır. Bu düzlem kâğıt, kabartma yüzey veya bir ekran olabilir.

Haritanın Sembolik Dili ve Temel Elemanları

Harita, mekânsal bilgiyi iletmenin en etkili yollarından biridir. Haritadan bilgi edinmek için haritada kullanılan sembolik dilin anlaşılması gerekir.

Haritadaki başlıca elemanlar şunlardır:

• **Başlık**
• **Çerçeve**
• **Coğrafi koordinatlar**
• **Harita işaretleri (lejant)**
• **Yön oku**
• **Ölçek**

Başlık

Haritanın konusunu ve gösterdiği yeri belirtir. Haritanın kullanım amacına ve türüne göre adlandırılır.

Çerçeve

Haritanın gösterim alanını sınırlandıran bölümdür.

Coğrafi Koordinatlar

Paralel ve meridyenlerden yararlanılarak harita üzerindeki yerlerin matematiksel konumunun belirlenmesini sağlar.

Harita İşaretleri (Lejant)

Haritada kullanılan renk ve sembollerin anlamlarını gösteren listedir. Lejant, haritayı anlamayı, çözümlemeyi ve haritadan çıkarım yapmayı kolaylaştırır.

Yön Oku

Haritadaki coğrafi yönleri gösterir.

Ölçek

Haritada kullanılan küçültme oranıdır. Haritadaki uzunlukların ve alanların gerçekte karşılık geldiği değerlerin bulunmasında kullanılır.

Kullanım Amacına Göre Haritalar

Haritalar kullanım amacına göre **genel haritalar** ve **tematik haritalar** olmak üzere iki gruba ayrılır.

Genel Haritalar

Genel haritalar, bir alanın birçok coğrafi özelliğini birlikte gösterebilir. Ders kitabında genel haritalara:

• fiziki haritalar,
• siyasi haritalar,
• topoğrafya haritaları

örnek verilmiştir.

Tematik Haritalar

Tematik haritalar, belirli bir konu veya temaya ait bilgileri gösterir. Ders kitabında:

• jeoloji,
• jeomorfoloji,
• iklim,
• toprak,
• bitki örtüsü,
• nüfus,
• ulaşım,
• turizm,
• ekonomi

haritaları tematik haritalara örnek olarak verilmiştir.

Coğrafi Koordinat Sistemi

Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın matematiksel olarak ifade edilmesi ihtiyacı, **coğrafi koordinat sisteminin** oluşturulmasını sağlamıştır.

Coğrafi koordinat sistemi, **Ekvator** ve **başlangıç meridyeni** esas alınarak enlem ve boylamların kullanılmasıyla oluşturulur.

Enlem

Dünya üzerindeki bir noktanın Ekvator'a uzaklığının yerin merkeziyle yaptığı açı değerine **enlem** denir.

Enlem; derece, dakika ve saniye ile ifade edilir.

Boylam

Dünya üzerindeki bir noktanın başlangıç meridyenine uzaklığının yerin merkeziyle yaptığı açı değerine **boylam** denir.

Boylam da derece, dakika ve saniye ile ifade edilir.

Ders kitabındaki örneğe göre Çanakkale Şehitler Abidesi'nin konumu yaklaşık **40° 03' 00'' Kuzey enlemi** ile **26° 13' 08'' Doğu boylamının** kesiştiği noktadır.

GPS

**GPS (Küresel Konumlandırma Sistemi)**, bir yerin coğrafi koordinatlarını uydular aracılığıyla belirlemeye yarayan sistemdir.

Geçmişte koordinat sistemlerinden askerî alan, ulaşım ve haritacılıkta yararlanılırken günümüzde GPS ile birlikte ulaşım, ekonomi, sağlık, eğitim, bilişim, mühendislik, havacılık, meteoroloji ve uzay araştırmaları gibi birçok alanda kullanılmaktadır.

Yerel Saat

Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki hareketi nedeniyle Güneş'in ufuk düzlemindeki konumu yere ve zamana göre değişir.

Güneş'in ufuk düzlemi üzerinde en yüksek noktaya ulaştığı zaman öğle vakti, yani **12.00** olarak kabul edilir. Öğle vaktine göre ayarlanan saate **yerel saat** denir.

Yerel saat tarih boyunca günlük hayatın düzenlenmesinde; ayrıca namaz, iftar ve sahur vakitlerinin belirlenmesinde kullanılmıştır.

Ulusal (Ortak) Saat

Bir ülke içinde farklı yerel saatlerin kullanılması resmî işlemler, ulaşım, bankacılık ve iletişim gibi hizmetlerde karışıklık oluşturabilir.

Bu nedenle ülke sınırları içindeki bir veya birden fazla meridyenin yerel saati **ulusal (ortak) saat** olarak kullanılabilir.

Doğu-batı yönünde geniş olan ve çok sayıda meridyen üzerinden geçen Kanada, ABD, Rusya Federasyonu ve Avustralya gibi ülkelerde aynı anda birden fazla ortak saat kullanılmaktadır.

Uluslararası Saat Dilimleri

Teknoloji, ulaşım ve iletişimin gelişmesiyle ülkeler arasındaki ilişkiler artmış ve yerel saat farklılıkları sorun oluşturmaya başlamıştır. Bu nedenle dünya genelinde geçerli bir saat düzenlemesine gidilmiştir.

Dünya, uluslararası saat dilimlerine göre **15'er derecelik aralıklarla 24 saat dilimine** ayrılmıştır.

• Doğu yarım kürede saat dilimleri +1, +2, +3 ... şeklinde,
• Batı yarım kürede -1, -2, -3 ... şeklinde numaralandırılır.

Saat dilimlerinin sınırları, ülkelerin siyasi sınırları dikkate alınarak bazı yerlerde zikzaklı biçimde çizilebilir.

Türkiye'nin Ulusal Saati

Türkiye'de **45° Doğu meridyeninin yerel saati** ortak saat olarak kullanılır.

Bu nedenle Türkiye **+3. saat diliminde** yer alır.

Tarih Değiştirme Çizgisi

Başlangıç meridyeninin tam karşısında bulunan **180° meridyeni**, tarih değiştirme çizgisi olarak adlandırılır.

Bu çizgi aynı zamanda doğu ve batı yarım küreyi birbirinden ayıran sınırdır.

• Çizginin batısında, yani doğu yarım kürede tarih bir gün ileridir.
• Çizginin doğusunda, yani batı yarım kürede tarih bir gün geridir.

Ülke ve ada sınırlarında zaman karışıklığını azaltmak amacıyla tarih değiştirme çizgisi de yer yer zikzaklı uzanır.

Dünya'yı Düzlem Üzerinde Gösterme: Projeksiyon Yöntemleri

Dünya üç boyutlu ve küresel bir şekle sahiptir. Haritaların çizildiği yüzey ise iki boyutludur. Bu nedenle Dünya'nın düzleme aktarılması sırasında şekil ve alan bozulmaları meydana gelir.

Bu bozulmaları azaltmak ve coğrafi koordinatları haritaya aktarmak amacıyla **projeksiyon yöntemleri** geliştirilmiştir.

Silindirik Projeksiyon

Projeksiyon yüzeyi Dünya'yı silindir biçiminde sarar.

• Ekvator çevresinde bozulma azdır.
• Kutuplara doğru şekil ve alan bozulmaları artar.

Konik Projeksiyon

Projeksiyon yüzeyi Dünya'yı koni biçiminde sarar.

• Orta kuşakta bozulma azdır.
• Orta enlemlerden Ekvator'a ve kutuplara doğru bozulma artar.

Düzlem Projeksiyon

Projeksiyon yüzeyi genellikle kutup noktasına düz olarak yerleştirilir.

• Kutup çevresinde bozulma daha azdır.
• Kutuplardan Ekvator'a doğru bozulma artar.
• Daha çok kutup çevresinin haritalarında kullanılır.

Ölçek

Harita çizilirken yeryüzünün gerçek boyutları belirli bir oranda küçültülür. Bu küçültme oranına **ölçek** denir.

Ölçek, harita üzerindeki uzunlukların gerçekte hangi mesafeye karşılık geldiğini gösterir.

Haritalarda ölçek iki şekilde gösterilir:

1. **Kesir ölçek**
2. **Çizgi ölçek**

Kesir Ölçek

Pay ve paydadan oluşan kesirli sayıyla gösterilir.

• Pay her zaman **1**'dir.
• Payda küçültme oranını gösterir.
• Birim santimetredir.

Örneğin **1/100.000** ölçekli haritada 1 cm, gerçekte 100.000 cm yani 1 km'ye karşılık gelir.

Çizgi Ölçek

Ölçeğin grafik biçiminde gösterimidir. Harita üzerindeki uzunlukların gerçekte ne kadar olduğunu bir doğru üzerinde gösterir.

Dijital ortamlarda harita büyütülüp küçültüldüğünde çizgi ölçek de aynı değişime uyum sağladığı için daha kullanışlıdır.

Büyük ve Küçük Ölçekli Haritaların Karşılaştırılması

Haritanın ölçeği kullanım amacına göre seçilir.

Büyük Ölçekli Harita

• Küçültme oranı azdır.
• Ayrıntı fazladır.
• Dar alanı gösterir.

Ders kitabındaki örnekte 1/2.000.000 ölçekli harita büyük ölçekli olarak değerlendirilmiştir.

Küçük Ölçekli Harita

• Küçültme oranı fazladır.
• Ayrıntı azdır.
• Geniş alanı gösterir.

Ders kitabındaki örnekte 1/20.000.000 ölçekli harita küçük ölçeklidir.

Çizgi Ölçekle Gerçek Uzaklık Bulma

Çizgi ölçek kullanılarak haritadaki iki nokta arasındaki mesafenin gerçekte ne kadar olduğu bulunabilir.

Ders kitabındaki Van Gölü örneğinde Bitlis ile Van il merkezleri arasındaki kuş uçuşu uzaklık çizgi ölçekten yararlanılarak **110 km** olarak bulunmuştur.

Mekânsal bilgi teknolojileri yardımıyla günümüzde iki nokta arasındaki uzaklık, yol-akarsu-sınır gibi çizgisel unsurların uzunluğu ve bina-tarla-şehir-göl gibi alanların yüz ölçümü dijital olarak hesaplanabilmektedir.

Yön ve Şehir Haritaları

Şehir haritaları, günlük hayatta yön bulma ve rota oluşturma için kullanılabilir. Haritadaki yön oku, semboller, ölçek ve lejant sayesinde bir noktadan başka bir noktaya nasıl gidileceği, bir yerin başka bir yere göre hangi yönde olduğu ve aradaki uzaklık yorumlanabilir.

Haritalama Teknikleri

Coğrafi olay, olgu ve unsurlar haritalarda sembollerle ifade edilir. Mekânsal veriler üç temel gösterim biçiminde sembolleştirilebilir:

• **Nokta:** zirve, su kuyusu, sokak lambası, şehir, konut
• **Çizgi:** sınır, yol, akarsu, fay
• **Alan:** ülke, bölge, göl, orman, tarım alanı

Haritalarda dağılışların gösterilmesi için farklı haritalama teknikleri kullanılır. Teknik seçimi; verinin türüne, ölçeğine ve kullanıcıya verilmek istenen mesaja göre yapılır.

Başlıca haritalama teknikleri:

1. Korokromatik
2. Koroplet
3. İzoplet ve izometrik
4. Noktalama
5. Oransal sembol
6. Akış
7. Kartogram

Korokromatik Haritalar

Bir coğrafi unsurun yayılış alanları farklı renk veya desenlerle gösterilir.

Korokromatik haritalar:

• alansal dağılışı gösterir,
• yoğunluk veya miktar belirtmez.

Örnekler:

• iklim türlerinin dağılışı,
• toprak türleri,
• büyükşehir belediyesine sahip illerin dağılışı.

Koroplet Haritalar

Belirli idari veya coğrafi sınırlar içindeki sayısal değerler, farklı renk tonları veya desenlerle gösterilir.

Koroplet haritalarda:

• miktar veya yoğunluğa bağlı dereceli renklendirme yapılır,
• istatistiksel değişkenler orantılı olarak gösterilir.

Örnekler:

• illere göre mısır üretimi,
• nüfus miktarı,
• nüfus yoğunluğu,
• kişi başına gelir,
• doktor başına hasta sayısı.

İzoplet ve İzometrik Haritalar

İzoplet Harita

Eşit yoğunluk veya dağılım değerlerinin birleştirilmesiyle oluşan hatların gösterildiği haritalardır. Verinin alan boyunca sürekli olduğu kabul edilir.

İzometrik Harita

Bir noktaya ait ve aletle ölçülen yükselti, sıcaklık, yağış gibi değerlerden yararlanılarak eş değer hatları çizilir.

Sık kullanılan izometrik hatlar:

• **İzohips:** eş yükselti
• **İzobat:** eş derinlik
• **İzoterm:** eş sıcaklık
• **İzobar:** eş basınç
• **İzoseist:** eş sismik değer

Noktalama Haritaları

Mekânsal verilerin dağılışı nokta türü sembollerle gösterilir.

Her bir nokta belirli bir miktarı temsil edebilir. Nokta sayısının fazla olduğu yerlerde yoğunluğun daha fazla olduğu anlaşılır.

Nüfus, tarımsal üretim, liman ve havalimanı gibi unsurlar noktalama yöntemiyle gösterilebilir.

Ders kitabında Dr. John Snow'un 1854 Londra kolera salgınında vaka ve su pompası konumlarını haritada göstererek hastalık kaynağına ilişkin çıkarım yapması örnek verilmiştir.

Oransal Sembol Haritaları

Veriler, büyüklüğü değere göre değişen sembollerle gösterilir.

Daire en yaygın semboldür; kare, çubuk ve ikon da kullanılabilir.

Bir yerde değer büyüdükçe kullanılan sembol de büyür.

Akış Haritaları

Bir coğrafi unsurun **hareket miktarını ve yönünü** gösterir.

İnsan, trafik, mal, hizmet, nehir akışı ve göç gibi hareketler akış haritalarıyla gösterilebilir.

Göç haritalarında göç yolu, göç miktarı, gelinen ve gidilen yerler gösterilebilir.

Ders kitabında balon balığının Kızıldeniz'den Akdeniz'e yayılışı ve Malazgirt Savaşı'ndaki ordu hareketleri akış haritalarıyla örneklendirilmiştir.

Kartogram Haritalar

Kartogram haritalarda kıta, ülke veya il alanları bir istatistiksel verinin değerine göre yeniden boyutlandırılarak gösterilir.

Bu yöntem özellikle sosyoekonomik değişkenlerin görselleştirilmesinde kullanılır.

Ders kitabında Türkiye'de illere göre nüfus dağılışı kartogramla gösterilmiştir.

Haritada Yükselti ve Yer Şekillerinin Gösterilmesi

Yeryüzü üç boyutlu ve engebelidir. Harita ise iki boyutlu bir düzlemdir. Bu nedenle yükselti ve yer şekillerini anlaşılır biçimde göstermek için farklı yöntemler geliştirilmiştir.

Başlıca yöntemler:

• Renklendirme
• Eş yükselti (izohips)
• Kabartma

Renklendirme Yöntemi

Aynı yükselti veya derinlikteki yerler aynı renk tonlarıyla gösterilir.

Kara yükseltisi deniz seviyesinden itibaren arttıkça sırasıyla:

• yeşil,
• açık yeşil,
• sarı,
• turuncu,
• açık kahverengi,
• koyu kahverengi

tonları kullanılır.

Deniz, göl ve okyanuslarda açık maviden koyu maviye geçiş **derinliğin arttığını** gösterir.

Eş Yükselti (İzohips) Yöntemi

Yükseltisi aynı olan noktaların birleştirilmesiyle oluşan iç içe kapalı eğrilere **izohips** denir.

İzohips yöntemiyle çizilen haritalara **topoğrafya haritası** adı verilir.

Bu haritalarla:

• yükselti bulunabilir,
• yer şekilleri yorumlanabilir,
• eğim hesaplanabilir,
• profil çıkarılabilir.

İzohipslerin Temel Özellikleri

• Aynı izohips üzerindeki bütün noktaların yükseltisi aynıdır.
• İzohipsler iç içe kapalı eğrilerdir.
• Genel olarak birbirini kesmez.
• Falez ve şelale gibi çok dik yerlerde üst üste çizilebilir.
• **0 metre izohipsi** deniz kıyısından geçer ve kıyı çizgisini gösterir.
• İzohipsler arasındaki yükselti farkı haritanın tamamında aynıdır.
• Büyük ölçekli haritalarda izohips aralığı daha küçüktür.
• İzohipsler birbirine yakınsa eğim fazladır.
• İzohipsler birbirinden uzaksa eğim azdır.
• Normal yükselti alanlarında en geniş halka daha alçak, en dar halka daha yüksek kesimi gösterir.
• Çukur alanlarda bu durum tersine döner.
• Birbirini çevrelemeyen komşu iki izohipsin yükseltisi eşittir.

Profil

**Profil**, haritada belirlenen iki nokta arasında veya yol, akarsu gibi çizgisel bir hat boyunca yer şekillerinin yandan görünüşünü, eğim ve yükselti değerlerini gösteren grafiktir.

Profil; coğrafya, jeoloji, ormancılık, maden mühendisliği ve inşaat mühendisliği gibi alanlarda kullanılır.

Yeni yapılacak bir kara yolunda profil;

• uygun yol eğimini belirleme,
• hafriyat hesabı,
• su drenajını değerlendirme

gibi konularda bilgi sağlar.

Topoğrafya Haritasında Başlıca Yer Şekilleri

Topoğrafya haritalarında doğal özelliklerin yanında yol, köprü, yerleşme ve arkeolojik kalıntı gibi beşerî unsurlar da gösterilebilir.

Ders kitabında izohipslerle şu yer şekillerinin gösterimi ele alınmıştır:

• **Dağ:** Çevresine göre belirgin biçimde yüksek ve eğimli yer şekli.
• **Zirve:** Dağ veya tepenin en yüksek noktası.
• **Boyun:** İki tepe arasında kalan daha alçak kesim.
• **Sırt:** Tepe veya dağlarda farklı yönlere bakan yamaçları birleştiren bölüm.
• **Vadi:** Akarsu veya buzul aşındırmasıyla oluşan eğimli oluk.
• **Delta:** Akarsuyun taşıdığı alüvyonların kıyıda birikmesiyle oluşan ova.
• **Çukur (çanak):** Yüksek kesimlerle çevrili alçak saha.
• **Falez:** Dalga aşındırmasıyla oluşan dik kıyı.
• **Şelale:** Akarsu yatağındaki eğim kırığında suyun yüksekten düştüğü yer.

Kabartma Yöntemi

Kabartma haritalarda yükseltiler üç boyutlu bir maket biçiminde gösterilir.

Bu yöntem:

• yer şekillerinin algılanmasını kolaylaştırır,
• görme engelli bireylerin harita öğrenmesine yardımcı olur,
• günümüzde üç boyutlu yazıcılarla da üretilebilir.

Harita Genel Müdürlüğü

Harita Genel Müdürlüğü, T.C. Millî Savunma Bakanlığına bağlı ulusal haritacılık kurumudur.

Kamu kurumlarına, Türk Silahlı Kuvvetlerine, bilimsel araştırmalara ve eğitim-öğretim faaliyetlerine yönelik haritalar üretir.

Ders kitabında Harita Genel Müdürlüğünden ulaşılabilecek örnekler arasında:

• Türkiye siyasi ve fiziki haritaları,
• Dünya siyasi ve fiziki haritaları,
• illerin mülki idare ve fiziki haritaları,
• Piri Reis Haritası,
• HGM-KÜRE,
• HGM-ATLAS

verilmiştir.

Harita Becerisi İçin Saha Çalışması

Harita becerisini geliştirmeye yönelik saha çalışmasında şu aşamalar izlenebilir:

1. Ön hazırlık ve planlama
2. Sahada çalışma
3. Toplanan bilgileri düzenleme
4. Bilgileri çözümleme
5. Tahminde bulunma
6. Raporlama

Saha çalışmasında pusula, şehir planı ve topoğrafya haritası gibi araçlar kullanılabilir. Konum, yön, lejant ve uzaklıkla ilgili çıkarımlar yapılır; gözlem sonuçları kaydedilir ve elde edilen bilgiler haritaya aktarılır.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Harita ölçeklidir; kroki ölçekli değildir.
• Lejant sembollerin anlamını, yön oku coğrafi yönleri gösterir.
• Enlem Ekvator'a, boylam başlangıç meridyenine göre belirlenir.
• Türkiye +3 saat dilimindedir ve 45° Doğu meridyenini ortak saat olarak kullanır.
• Silindirik projeksiyon Ekvator çevresi, konik projeksiyon orta kuşak, düzlem projeksiyon kutup çevresi için daha uygundur.
• Büyük ölçekli haritanın paydası küçüktür, ayrıntısı fazladır.
• Korokromatik harita miktar göstermez; koroplet harita sayısal değerleri dereceli renkle gösterir.
• Akış haritası hareketi, kartogram istatistiksel değere göre alan boyutunu değiştirir.
• İzohipslerin sıklaşması eğimin arttığını gösterir.
• Renklendirme yönteminde kahverengi tonları yükseltinin artmasını, mavi tonların koyulaşması derinliğin artmasını gösterir.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

Harita sorularında önce hangi kavramın sorgulandığını belirle:

• Tanım sorusu → kuş bakışı + ölçek + düzlem
• Harita elemanı → başlık, lejant, yön, koordinat, ölçek
• Konum → enlem-boylam
• Saat → saat dilimi, ortak saat, tarih değiştirme çizgisi
• Dünya'nın düzleme aktarılması → projeksiyon
• Ayrıntı ve gösterilen alan → ölçek
• Dağılış gösterme yöntemi → haritalama tekniği
• Yükselti ve eğim → izohips veya renklendirme
• Hareket → akış
• İstatistiksel değere göre alan büyüklüğü → kartogram

Konu Özeti

Harita, Dünya'nın veya başka bir gök cisminin tamamının ya da bir bölümünün kuş bakışı görünümle, belirli bir ölçekle küçültülerek düzlem üzerinde gösterimidir. Haritaların okunabilmesi için başlık, lejant, yön, koordinat ve ölçek gibi elemanlar bilinmelidir. Coğrafi koordinatlar enlem ve boylamdan oluşur; GPS uydular yardımıyla koordinat belirler. Yerel ve ulusal saatler ile uluslararası saat dilimleri meridyen ve zaman ilişkisini düzenler. Dünya'nın küresel yüzeyini düzleme aktarmak için silindirik, konik ve düzlem projeksiyonlar kullanılır. Ölçek; haritanın ayrıntı düzeyini ve gösterdiği alanı etkiler. Mekânsal dağılışları göstermek için korokromatik, koroplet, izoplet, noktalama, oransal sembol, akış ve kartogram teknikleri kullanılır. Yükselti ve yer şekilleri renklendirme, izohips ve kabartma yöntemleriyle gösterilebilir.