9. Sınıf Sağlık Bilgisi: Sağlık ve Toplum – Hızlı Tekrar

Sağlık ve Sağlığın Toplum Üzerindeki Etkileri – Hızlı Tekrar

• Sağlık düzeyi yüksek toplumlarda eğitim ve iş gücü verimliliği, üretkenlik ve yaşam kalitesi desteklenir.
• Sağlık sorunları yaygınlaştığında iş gücü kaybı, ekonomik yük ve sosyal sorunlar artabilir.
• 7 Nisan: Dünya Sağlık Günü.

• Hava: egzoz, sanayi dumanı, fosil yakıt → astım/KOAH/kalp-damar riski; yenilenebilir enerji ve toplu taşıma önemlidir.
• Su: sanayi atığı, pestisit, evsel atık su → ishal/tifo/hepatit A; temiz içme suyu ve arıtma önemlidir.
• Gürültü: trafik, sanayi, inşaat, eğlence → işitme kaybı, uyku bozukluğu, stres, dikkat dağınıklığı.
• Radyasyon: röntgen, BT, radyoterapi yapay kaynak örnekleridir.
• Kanserojen maddeler: duman, asbest, tarım ilaçları, bazı iş yeri kimyasalları.
• Vektör: hastalık etkenini taşıyan organizma; sivrisinek-sıtma, kene-Kırım-Kongo kanamalı ateşi.
• Atıklar: kontrolsüz birikim enfeksiyon ve taşıyıcı canlı riskini artırır.

• SİM: EKİP, SEÖS, DEN-İZ, UHKİA, SAİS ile 7/24 çevresel izleme ve erken tespit.
• Sıfır Atık: israfı azaltma, kaynakları verimli kullanma, atığı önleme, kaynağında ayrıştırma ve geri kazanım.
• 2017-2023 geri kazanım oranı: %13 → %36,8.
• 1 ton kâğıt → 17 ağaç; 1 ton metal → %95 enerji tasarrufu; 1 litre atık yağ → 1 milyon litre suyun kirlenmesini önleme.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Gelir/eğitim/sosyal destek ≠ günlük yaşam alışkanlığı.
• Röntgen/BT/radyoterapi = radyasyon.
• Asbest/iş yeri kimyasalları = kanserojen maddeler.
• Sivrisinek ve kene = vektör.
• Kirlilik kaynağı ≠ sağlık sonucu ≠ önlem.

Son 2 Dakikalık Tekrar

5 faktörü say. Hava-su-gürültü-radyasyon-kanserojen-vektör-atık başlıklarını eşleştir. SİM ve Sıfır Atığın amacını ayır. Sıfır Atık temel sayılarını hatırla: %13 → %36,8; 17 ağaç; %95 enerji; 1 milyon litre su.

Kendini Kontrol Et

• Sağlığı etkileyen 5 faktörü söyleyebiliyor musun?
• Hava, su ve gürültü kirliliğinde kaynak-sonuç-önlem ilişkisi kurabiliyor musun?
• Radyasyon ile kanserojen maddeyi ayırabiliyor musun?
• Vektörün ne olduğunu ve iki örneğini biliyor musun?
• SİM ile Sıfır Atığın amaçlarını ayırabiliyor musun?