Konu ve Tema Ders Notu

Tema

Tema, bir metindeki **temel duygu ve düşüncedir**. Temayı ifade eden kavramlar **soyuttur**.

Tema; hikâyenin:

• konusunu,
• yer ve zaman özelliklerini,
• kişi kadrosunu,
• dil ve anlatım özelliklerini,
• çatışmaları,
• olayları

etrafında toplayan bir atmosfer olarak düşünülebilir.

Konu

Konu, **temanın somutlaştırılmış şeklidir**. Hikâyede yaşanmış ya da yaşanabilir olaylar konunun oluşmasında önemlidir.

Konu için temel soru: **Metinde ne anlatılıyor?**

Tema için temel soru: **Metnin temel duygu ve düşüncesi nedir?**

Temel Ayrım

• Tema → soyut.
• Konu → daha somut.
• Tema → temel duygu/düşünce.
• Konu → bu duygu/düşüncenin olay veya durum üzerinden işlenmiş biçimi.

Metnin Bütünüyle İlişki

Tema; olay, kişi, çatışma, yer-zaman ve anlatım gibi unsurlarla birlikte metnin bütününde ortaya çıkar. Metnin adı, konusu ve teması dil ve anlatımla da ilişkilidir.

Tema yalnız hikâyede değil, şiir gibi farklı edebî metinlerde de belirlenebilir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Tema olay özeti değildir.
• Konu soyut bir duygu adı değildir.
• Başlık tek başına tema değildir.
• Olay örgüsünün tüm ayrıntıları konu değildir.
• Tema soyut, konu somuttur.

Konu ve Tema Kısa Özeti

Tema, metnin temel duygu ve düşüncesidir; soyuttur. Konu, temanın somutlaştırılmış şeklidir. Tema metnin farklı unsurlarını bir anlam atmosferi içinde birleştirir; konu ise bu anlamın hangi olay veya durumla işlendiğini gösterir.