9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Dilin Zenginliği Eleştiri Ders Notu

Eleştiri – Ders Notu

Eleştiri Nedir?

Bir eseri, düşünceyi ya da olayı ölçütlere göre inceleyip olumlu ve olumsuz yönlerini gerekçeleriyle değerlendirmektir. Yapana eleştirmen denir.

Basamaklar

Çözümleme, yorumlama, değerlendirme.

Eleştirmenin Nitelikleri

Bilgili, tarafsız, gerekçeli, ölçütlü, ölçülü ve yapıcı olmalıdır.

Yargı, Gerekçe, Ölçüt

Yargı karardır, gerekçe dayanağıdır, ölçüt neye göre değerlendirildiğidir.

Yapıcı ve Yıkıcı Eleştiri

Yapıcı: gerekçeli, ölçülü, öneri sunar. Yıkıcı: gerekçesiz, kırıcı, alaycıdır.

Eleştiri Türleri

Edebî, sanat, bilimsel, gazete ve toplumsal eleştiri.

Metnin Yapısı

Giriş: tanıtım. Gelişme: çözümleme ve gerekçeli yargılar. Sonuç: genel değerlendirme.

Dil ve Anlatım

Açık, ölçülü, saygılı; açıklama ve tartışma ağır basar; değerlendirme sözcükleri çoktur.

Tanzimat’ta Eleştiri

Gazete ve dergilerle yaygınlaşmıştır; Namık Kemal’in Tahrib-i Harabat ve Takip adlı eserleri örnektir.

Sınav Soru Kalıpları

• eleştiri tanımı,
• yargı ve gerekçe,
• yapıcı mı yıkıcı mı,
• eleştiri türü,
• eleştirmenin niteliği.

Sık Karıştırılanlar

• Eleştiri ile tanıtım.
• Eleştiri ile övgü.
• Yargı ile gerekçe.

Kısa Özet

Eleştiri, ölçüte dayalı ve gerekçeli değerlendirmedir; yargı, gerekçe ve ton üçlüsüne bak.