Konu Anlatımı / Ders Notu
MEB AGS Eğitim Bilimleri: Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ders Notu
Eğitimde ölçme ve değerlendirme ders notu: ölçütler, hatalar, p-D, z-T, değerlendirme türleri ve rubrik.
Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme – Ders Notu
AGS'de temel soru mantığı şudur: **Ne ölçülüyor, hangi ölçütle yorumlanıyor, puan ne kadar güvenilir/geçerli ve sonuç öğretime nasıl dönüyor?**
Temel Kavramlar
| Kavram | Kısa açıklama | | --- | --- | | **Ölçme** | Özelliği sayı/sembolle ifade etme | | **Ölçüm** | Elde edilen puan/sayı | | **Ölçüt** | Karşılaştırma standardı | | **Değerlendirme** | Ölçüm + ölçüt → karar |
**72 puan aldı:** Ölçüm. **60 ve üzeri geçer:** Ölçüt. **Başarılı sayıldı:** Değerlendirme.
**Mutlak ölçüt:** Sabit baraj. **Bağıl ölçüt:** Grup ortalaması, yüzde dilim veya dağılıma bağlı değerlendirme.
Ölçme Türleri ve Ölçekler
- **Doğrudan:** Uzunluk, kütle.
- **Dolaylı:** Test yanıtından zihinsel beceri.
- **Türetilmiş:** Hız = yol/zaman.
**Sınıflama:** Kan grubu, sıra yok. **Sıralama:** 1., 2., 3.; eşit mesafe bilinmez. **Eşit aralık:** Celsius derece; gerçek sıfır yok. **Eşit oran:** Uzunluk/kütle; gerçek sıfır var.
Testin Nitelikleri
- **Geçerlik:** Amaçlanan özelliği ölçmeye uygun puan yorumu.
- **Güvenirlik:** Tutarlı, tesadüfi hatalara görece dayanıklı ölçüm.
- **Objektiflik:** Puanlayıcının kişisel yorumundan bağımsızlık.
- **Kullanışlılık:** Uygulama, hazırlama ve puanlama pratikliği.
**Güvenilir ama geçersiz:** Her seferinde tutarlı biçimde ezber ölçen testten “problem çözme” sonucu çıkarmak.
**Güvenirlik yolları:** Test-tekrar test (zaman); eşdeğer formlar (form); iki yarı/KR-20/alfa (iç tutarlılık); puanlayıcılar arası uyum (puanlama).
**Hata türleri:** Sabit (herkese +3), sistematik (yazısı güzele düzenli puan), tesadüfi (anlık dikkat farkı).
Değerlendirme Türleri
| Amaç | Zaman | Kullanım | | --- | --- | --- | | **Tanılayıcı** | Önce | Ön bilgi/eksik belirleme | | **Biçimlendirici** | Süreçte | Dönüt ve öğretimi düzenleme | | **Düzey belirleyici** | Sonra | Başarı düzeyi/nihai karar |
Aynı araç, **ne zaman ve ne amaçla kullanıldığına** göre farklı değerlendirme işlevi üstlenebilir.
Madde Analizi
**p = Doğru cevaplayan / Toplam öğrenci.** p büyürse madde gözlenen grupta kolaylaşır.
**D = Üst doğru oranı − Alt doğru oranı.** D negatifse alt grup daha çok doğru yapmış olabilir; anahtar ve maddeyi incele.
**Örnek:** Üst 18/20; alt 6/20. p = (18+6)/(20+20) = **0,60**. D = 18/20−6/20 = **0,60**.
İstatistik Formülleri
- **Aritmetik ortalama:** Toplam/n.
- **Medyan:** Sıralı grubun ortanca değeri.
- **Mod:** En çok tekrar eden.
- **Ranj:** En büyük − en küçük.
- **Standart sapma:** Ortalamadan yayılımın göstergesi.
- **z:** (X − Ortalama) / Standart sapma.
- **T:** 50 + 10z.
**Örnek:** X=75, ortalama=60, ss=10 → z=1,5, T=65. **Örnek:** X=54, ortalama=70, ss=8 → z=−2, T=30.
**Uç değer:** 10, 12, 13, 15, 90 dizisinde ortalama 28; medyan 13. Ortalama uç değerden etkilenmiştir.
Rubrik, Performans ve Portfolyo
**Analitik rubrik:** Araştırma, çözüm ve sunum ayrı ölçütlerle puanlanır. **Bütüncül rubrik:** Tek genel performans düzeyi belirlenir. **Kontrol listesi:** Davranış yapıldı/yapılmadı. **Portfolyo:** Farklı tarihlerdeki ürün ve süreç kanıtlarından gelişim görülür. **Öz/akran değerlendirme:** Açık ölçütlerle öğrenci değerlendirmeye katılır.
**TYMM öğrenme kanıtları:** Süreçte gelişim izleme, beceri odaklı görev, geri bildirim ve öğretimi güncelleme birlikte düşünülür.
Kısa Özet
**Ölçme = sayı, ölçüt = sınır, değerlendirme = karar.** **Mutlak = sabit, bağıl = gruba göre.** **Geçerlik = amaca uygunluk; güvenirlik = tutarlılık; objektiflik = puanlayıcıdan bağımsızlık; kullanışlılık = pratiklik.** **Hata: Sabit, sistematik, tesadüfi.** **p = doğru/toplam; D = üst doğru oranı−alt doğru oranı.** **z = (X−ortalama)/ss; T = 50+10z.** **Tanılayıcı = önce, biçimlendirici = süreçte, düzey belirleyici = sonra.** **Analitik rubrik = ayrı ölçütler, bütüncül rubrik = tek genel düzey; portfolyo = zaman içindeki gelişim.**
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MEB-AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.