Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Biyoloji Ekosistem Ekolojisi ve Çevre Sorunları Hızlı Tekrar
Besin zincirleri, yüzde on enerji aktarımı, döngüler ve güncel çevre sorunları kontrolü.
MSÜ Biyoloji — Ekosistem Ekolojisi ve Çevre Sorunları Hızlı Tekrar
Kısa Özet
Popülasyon: aynı tür. Komünite: farklı türler. Ekosistem: canlı + cansız çevre. Üretici → birincil tüketici → ikincil tüketici → üçüncül tüketici besin zincirinde ok yönü besinden tüketiciye doğrudur. Ayrıştırıcılar ölü kalıntılardaki maddelerin geri dönüşümüne katkı sağlar. Enerji tek yönlü akar, madde döngüsel dolaşır. Yaklaşık %10 aktarımda 10.000 J üretici enerjisinden üçüncül tüketiciye 10 J kalır. Kalıcı kirleticilerde üst trofik düzeyde biyolojik büyütme görülebilir.
Son 2 Dakikalık Tekrar
- Biyotik: canlılar; abiyotik: ışık, sıcaklık, su, pH, mineraller.
- Birincil tüketici ikinci trofik düzeydir.
- Besin zinciri oku yenilenden yiyene doğrudur.
- Enerji hesabı: her basamakta yaklaşık 0,1 ile çarp.
- Enerji piramidi yukarı daralır; sayı ve biyokütle bazı koşullarda ters olabilir.
- Biyolojik büyütme: birikebilen kirleticinin üst basamaklarda derişiminin artması.
- Su: buharlaşma → yoğunlaşma → yağış; bitkiden terleme.
- Karbon: fotosentez CO₂ alımı; solunum ve yanma CO₂ verebilir.
- Azot bağlanması: N₂ → kullanılabilir azot; nitrifikasyon: NH₄⁺ → NO₃⁻; denitrifikasyon: NO₃⁻ → N₂.
- Mutualizm +/+, kommensalizm +/0, parazitizm +/−.
- Popülasyon değişimi = doğum − ölüm + içe göç − dışa göç.
- Topraksız çıplak kaya: birincil süksesyon; toprağı kalan yangın alanı: ikincil süksesyon.
- Aşırı gübre → alg çoğalması → oksijen kaybı: ötrofikasyon.
- Endemik türler dar yayılış nedeniyle habitat kaybına duyarlı olabilir.
Sınavda En Çok Karıştırılanlar
- Üretici organik madde üretir; ayrıştırıcı organik kalıntıyı dönüştürür.
- Enerji döngüsü yoktur; karbon ve azot döngüsü vardır.
- Biyolojik birikim ile biyolojik büyütme aynı kavram değildir.
- Karasal biyokütle piramidi genellikle dik; sucul anlık biyokütle piramidi ters olabilir.
- Nitrifikasyon ile denitrifikasyon farklı azot dönüşümleridir.
- Tür zenginliği tür sayısı, eşitlik türlerin birey sayılarının dağılımıdır.
- İklim değişikliği ile stratosferik ozon incelmesi ayrı sorunlardır.
Kendini Kontrol Et
- Popülasyonla komünite farkı? Yanıt: Aynı tür / farklı türler.
- Enerji akışı yönü? Yanıt: Tek yönlü.
- Üreticide 1.000 J varsa ikincil tüketicide yaklaşık kaç J? Yanıt: 10 J.
- Besin ağında ok neyi gösterir? Yanıt: Besinden tüketiciye aktarım.
- Nitrifikasyon nedir? Yanıt: Amonyumun oksitlenerek nitrit/nitrata dönüşümü.
- Denitrifikasyon nedir? Yanıt: Nitrat gibi bileşiklerden azot gazına dönüşüm.
- Yangın sonrası toprak varsa hangi süksesyon? Yanıt: İkincil.
- Ekolojik ayak izi hangi ilişkiyi sorgular? Yanıt: İnsanların kaynak tüketimi ve atık yükünün biyolojik üretken alanlar üzerindeki talebini.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Biyoloji Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Biyoloji Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Biyoloji Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Biyoloji Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.