Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Fizik Hareket ve Kuvvet Ders Notu
MSÜ Fizik: hareket ve kuvvet için ders notu.
Ders Notu: Hareket ve Kuvvet
Kısa Özet
Hareket bir **referans noktasına** göre tanımlanır. Yol, sürat ve zaman skaler; yer değiştirme, hız vektörü, ivme ve kuvvet vektöreldir. Hesaplamalarda pozitif yön seçilip bütün işaretler tutarlı kullanılmalıdır.
Temel Bağıntılar
| Büyüklük | Bağıntı | Dikkat | |---|---|---| | Ortalama sürat | Toplam yol / toplam zaman | Skaler; yön içermez | | Ortalama hız | Toplam yer değiştirme / toplam zaman | Vektörel; işaretlidir | | İvme | (vSon−vİlk) / Δt | m/s², hız yönü de önemlidir | | Newton II | Fnet = m·a | Net kuvvetin yönü ivme yönüdür | | Ağırlık | G = m·g | N cinsinden kuvvet | | Son hız | v = v0+a·t | Sabit ivmeli hareket | | Yer değiştirme | Δx=v0·t+(1/2)at² | Sabit ivmeli hareket | | Zaman olmadan | v²=v0²+2aΔx | Sabit ivmeli hareket |
**Örnek:** 120 m yol 20 s'de tamamlanırsa ortalama sürat 6 m/s. 40 m doğu +15 m batı hareketinde yol 55 m, yer değiştirme 25 m doğudur.
Grafik Kuralları
- **Konum–zaman (x–t) eğimi:** Hız. Yatay çizgi → seçilen eksende durgunluk.
- **Hız–zaman (v–t) eğimi:** İvme. Pozitif veya negatif işaret hız değişiminin yönünü gösterir.
- **Hız–zaman grafiğinin işaretli alanı:** Yer değiştirme.
- **Hız–zaman grafiği alanlarının mutlak değer toplamı:** Alınan yol.
- **İvme–zaman (a–t) grafiğinin işaretli alanı:** Hız değişimi.
Newton Yasalarını Ayır
**Birinci yasa:** Net kuvvet sıfırken hız vektörü korunur. Durgunluk da sabit hızlı hareket de mümkündür.
**İkinci yasa:** Net kuvvet = kütle × ivme. 2 kg cisme 8 N sağa net kuvvet uygulanırsa a=4 m/s² sağa.
**Üçüncü yasa:** Etki–tepki eşit büyüklükte ve zıt yönde **farklı cisimlere** uygulanır. Kamyon ve otomobil birbirine eşit kuvvet uygularken ivmeleri farklı olabilir.
Sürtünme ve Normal Kuvvet
**Kinetik sürtünme** kaymaya karşı, **statik sürtünme** kayma eğilimine karşı koyar. Maksimum statik sürtünme 10 N diye, 8 N itmede mutlaka 10 N sürtünme oluşmaz; cisim duruyorsa 8 N ile dengelenebilir. Yatay yöndeki kuvvetleri işaretli toplayarak net kuvveti bul.
Örneğin 3 kg cisme sağa 10 N, sola 4 N sürtünme varsa **Fnet=6 N**, **a=2 m/s² sağa**. Düşey dengede ağırlık ve normal kuvvet basit yatay zemin örneğinde eşit olabilir; başka dikey kuvvetler varsa bunu doğrudan varsayma.
İleri Soru İpuçları
**Tepki mesafesi:** v0 × tepki süresi. **Fren mesafesi:** sabit yavaşlamada v0²/(2aBüyüklüğü). 20 m/s, 1 s ve 5 m/s² verilerinde duruş mesafesi 20+40=**60 m**.
**Bağıl hız:** vBağıl=vCisim−vGözlemci. Aynı yönde 12 ve 7 m/s giden iki araçtan hızlı olanın yavaşa göre hızı 5 m/s'dir. Trende yürüme sorusunda yürüyüş hızının hangi referansa göre verildiğine dikkat et.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Fizik Hareket ve Kuvvet - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Fizik Hareket ve Kuvvet - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Fizik Hareket ve Kuvvet - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Fizik Hareket ve Kuvvet - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.