Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Kimya Karışımlar Ders Notu
Çözünme, karışım sınıfları, çözelti derişimi, doygunluk ve ayırma yöntemleri için sınav odaklı ders notları.
MSÜ Kimya: Karışımlar — Ders Notu
Sınıflandırma
**Homojen:** Tek faz gibi görünür; çözeltiler, temiz hava ve uygun alaşımlar. **Heterojen:** Birden çok faz veya tanecik dağılımı vardır; kum–su, yağ–su, sis ve duman.
**Süspansiyon:** Katı/sıvı (kum–su). **Emülsiyon:** Sıvı/sıvı (süt, yağ–su). **Aerosol:** Katı veya sıvı/gaz (duman, sis). **Kolloid:** Dağılmış tanecikleri ışığı saçar; Tyndall etkisi ayırt edicidir.
Derişim formülleri
- **Kütlece %** = (çözünen kütlesi / toplam çözelti kütlesi)×100.
- **Hacimce %** = (bileşen hacmi / son çözelti hacmi)×100.
- **ppm** = (çözünen kütlesi / çözelti kütlesi)×10⁶; 1 mg/kg = 1 ppm.
- **Çözelti kütlesi** = çözünen + çözücü.
Seyreltme ve deriştirme
Yalnız su eklemek çözünen kütlesini değiştirmez. Yalnız su buharlaştırmak da tuz kütlesini, kristallenme başlayana kadar, değiştirmez. Birden fazla çözelti karışırken **çözünen gramlarını** toplayıp toplam çözelti gramına böl.
Çözünürlük
Çözünürlük çoğu katıda belli sıcaklık için 100 g su başına en çok çözünebilen gram cinsinden verilir. Örneğin 25 g/100 g su ise 80 g su en çok 20 g madde çözebilir. Daha fazla eklenirse fazlası katı olarak kalır. **Doygun** çözelti limitte, **doymamış** altında, **aşırı doygun** özel koşullarda üstündedir.
Karıştırma/tanecikleri küçültme **hızı** artırabilir, denge çözünürlüğünü tek başına artırmaz. Gazların çözünürlüğü genellikle basınçla artar, sıcaklıkla azalır.
Ayırma yöntemi seçimi
- Kum–su → süzme; kum–çakıl → eleme.
- Demir–kükürt → mıknatısla ayırma.
- Yağ–su → ayırma hunisi.
- Tuzlu sudan **tuz** → buharlaştırma/kristallendirme.
- Tuzlu sudan **su** → basit damıtma.
- Etanol–su → ayrımsal damıtma.
- Mürekkep boyaları → kromatografi.
Sık Karıştırılan Noktalar
- Doygunluk ile çözelti derişimi aynı bilgi değildir.
- ppm ve yüzde hesaplarının paydasına çözelti kütlesi yazılır.
- Tuzlu su süzgeçten geçirilince tuz ayrılmaz.
- Yoğunluk farkı iki ayrı sıvı fazın ayrılmasında, kaynama farkı karışabilen sıvılarda kullanılır.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
İlk adımda karışım türünü belirle; sonra çözünen miktarını hesapla. Su ekleme/buharlaştırma varsa çözüneni sabit tutup toplam kütleyi güncelle. Doygunlukta çözünürlük oranını gerçek su miktarına taşı. Ayırma yönteminde hedef bileşeni ve ayrımı sağlayan özelliği işaretle.
Kısa Özet
Çözelti homojendir, süspansiyon/emülsiyon/aerosol heterojendir. Kütlece yüzde çözünen/çözelti×100; ppm milyonluk kütle oranıdır. Doygunluk denge sınırı, çözünme hızı ise çözünenin dağılma süratidir. Süzme çözünmeyen katıya, ayırma hunisi karışmayan sıvılara, damıtma kaynama/uçuculuk farkına, kromatografi fazlara farklı ilgiye dayanır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Kimya Karışımlar - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Kimya Karışımlar - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Kimya Karışımlar - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Kimya Karışımlar - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.