Konu Anlatımı / Ders Notu

Emperyalizm, Sömürgecilik ve I. Dünya Savaşı’na Giden Süreç Ders Notu

1878–1914 dünya siyasetinin önemli olayları, savaşları, diplomatik blokları ve tarih eşleştirmeleri.

Emperyalizm, Sömürgecilik ve I. Dünya Savaşı’na Giden Süreç — Ders Notu

Emperyalizm ve Sömürgecilik

**Emperyalizm:** güçlü devletin başka bölgelerde siyasi, ekonomik ve askerî üstünlük kurma politikası. **Sömürgecilik:** toprak, kaynak ve yönetim denetimiyle bağlantılı uygulamalar. Sanayi kapitalizmiyle **ham madde, pazar, sermaye yatırımı, ulaşım hattı ve üs** arayışı hızlandı. Milliyetçilik, prestij ve güç siyaseti de sömürge rekabetine yön verdi.

Afrika ve İki Berlin Toplantısı

**1878 Berlin Kongresi:** Ayastefanos Antlaşması sonrasında **Osmanlı ve Balkanlar**. **1884–1885 Berlin Batı Afrika Konferansı:** **Bismarck**, Kongo/Nijer havzaları, seyrüsefer ve sömürge iddialarına ilişkin ilkeler. **Afrika’nın bütün sınırlarını tek başına bu konferans belirlemedi.** Yerel halkların karar mekanizmalarında eşit söz hakkı yoktu. **Kongo Özgür Devleti 1885:** Belçika Kralı II. Léopold’ün şahsi egemenliği; **1908:** Belçika devlet yönetimi. Kongo’da zorla çalıştırma ve kaynak sömürüsü büyük insan hakları ihlallerine yol açtı.

Britanya, Mısır ve Afrika Rekabeti

**1858 Hindistan:** Britanya Tacı yönetiminin başlaması. **1869 Süveyş Kanalı:** Akdeniz–Kızıldeniz, Avrupa–Asya deniz yolunun kısalması. **1882 Britanya Mısır işgali:** Hint Okyanusu güzergâhı güvenliğiyle bağlantılı. **1898 Faşoda Krizi:** Britanya-Fransa Afrika rekabeti. **1904 Entente Cordiale:** İngiliz-Fransız sömürge uyuşmazlıklarının bir kısmını çözen yakınlaşma. **1899–1902 Boer Savaşı:** Britanya ile Güney Afrika’daki Transvaal ve Orange Özgür Devleti gibi Boer cumhuriyetleri. Britanya’nın stratejik ve ekonomik ilgisini bir arada değerlendir.

Çin, Japonya ve ABD

Çin, XIX. yüzyılda Afyon Savaşları ve eşitsiz antlaşmalarla baskıya ve ticari imtiyaz kaybına uğradı. **1868 Meiji Restorasyonu:** Japon merkezî yönetimi, ordu, eğitim ve sanayide reformlar. **1894–95 Çin-Japon Savaşı → 1895 Şimonoseki**, Japon galibiyeti. **1904–05 Rus-Japon Savaşı → 1905 Portsmouth**, Japon galibiyeti. İki barış antlaşmasını birbirine karıştırma. **1898 İspanya–ABD Savaşı** ABD’nin Karayipler/Pasifik, özellikle Filipinler çevresindeki nüfuzunun genişlemesiyle ilişkilidir.

Avrupa Diplomasisinde İttifaklar

**1871** Almanya’nın birliği Avrupa güç dengesini değiştirdi. **1890 Bismarck görevden ayrıldı**; II. Wilhelm’in **Weltpolitik** yaklaşımı deniz gücü ve küresel nüfuza ağırlık verdi. **1879 Almanya–Avusturya-Macaristan İkili İttifakı**, **1882 İtalya eklenince Üçlü İttifak**. **1894 Fransa–Rusya**, **1904 Britanya–Fransa Entente Cordiale**, **1907 Britanya–Rusya**: Üçlü İtilaf yakınlaşması. İtilaf tek tip üçlü savunma sözleşmesi değildir. **İtalya 1914’te tarafsızdır; 1915’te İtilaf tarafında savaşa katılır.**

Fas, Bosna, Balkanlar ve Temmuz Bunalımı

**1905 Fas** ve **1911 Agadir/Fas** bunalımları Almanya’nın Fransa nüfuzuna itirazlarıyla ilgilidir. **Bosna-Hersek 1878:** Avusturya-Macaristan’a işgal/yönetim imkânı; **1908:** resmî ilhak, Sırp milliyetçiliğiyle gerilim. **1912 I. Balkan Savaşı:** Osmanlı Devleti ve Balkan ittifakı. **1913 II. Balkan Savaşı:** eski müttefiklerin paylaşım çatışması; Osmanlı Edirne’yi geri aldı. **28 Haziran 1914:** Saraybosna’da Gavrilo Princip, Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand’ı öldürdü. **28 Temmuz 1914:** Avusturya-Macaristan Sırbistan’a savaş ilan etti. Seferberlik, ittifaklar ve Almanya’nın Belçika’yı işgali savaşı büyüttü.

Kısa Özet — Konu Sonu

**Berlin 1878 Balkan / Berlin 1884–85 Afrika; Kongo 1885 Léopold / 1908 Belçika. Süveyş 1869 / Mısır 1882 / Faşoda 1898 / Entente 1904. Meiji 1868 / Şimonoseki 1895 Çin-Japon / Portsmouth 1905 Rus-Japon. İttifak 1879+1882 Almanya–Avusturya–İtalya; İtilaf 1894+1904+1907 Fransa–Rusya–Britanya. Fas 1905/1911 / Bosna 1908 / Balkanlar 1912–13 / Saraybosna 28 Haziran ve savaş ilanı 28 Temmuz 1914.** Yapısal nedenleri tetikleyici olaydan ayır.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Emperyalizm, Sömürgecilik ve I. Dünya Savaşı’na Giden Süreç Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Emperyalizm, Sömürgecilik ve I. Dünya Savaşı’na Giden Süreç Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

ÖABT Tarih Emperyalizm, Sömürgecilik ve I. Dünya Savaşı’na Giden Süreç - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

ÖABT Tarih Emperyalizm, Sömürgecilik ve I. Dünya Savaşı’na Giden Süreç - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

ÖABT Tarih Emperyalizm, Sömürgecilik ve I. Dünya Savaşı’na Giden Süreç - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

ÖABT Tarih Emperyalizm, Sömürgecilik ve I. Dünya Savaşı’na Giden Süreç - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium