Maddenin Tanecikli Yapısı – Hızlı Tekrar

30 Saniyede Temel Bilgiler

• **Madde:** Kütle + hacim.
• **Bütün hâller:** Tanecik + boşluk + hareket.
• **Katı:** Yakın tanecik, en düzenli, sadece titreşim, belirli şekil–hacim.
• **Sıvı:** Orta boşluk, üç hareket, akışkan, belirli hacim.
• **Gaz:** En fazla boşluk, üç hareket, akışkan, sıkıştırılabilir, kabın tamamına yayılır.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **Madde olmayan / gaz:** Hava görünmese de maddedir; ışık ve gölge bu kitaptaki madde örnekleri arasında sayılmaz.
2. **Kütle / hacim:** Hafif fakat iri nesneler olabilir. Çok yer kaplamak çok ağır olmak demek değildir.
3. **Katı hareketsiz / titreşimli:** Katı tanecikleri titreşir.
4. **Sıvı ve gazın farkı:** İkisi de akışkan; sıvının hacmi belirli, gazın değil.
5. **Tanecik boşluğu / tanecik büyüklüğü:** Gaz sıkışırken boşluk azalır.
6. **Erime / gaz hâline geçiş:** Erimede yeni hareket çeşitleri başlar; sıvı-gaz geçişinde türler aynı kalır.
7. **Pinpon modeli / gerçek tanecik:** Pinpon topları yalnız benzetmedir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

| Durum | Doğru yorum | | --- | --- | | En düzenli hâl? | Katı | | En fazla boşluk? | Gaz | | Akışkanlar? | Sıvı ve gaz | | Sıkıştırılabilir hâl? | Gaz | | Sadece titreşim? | Katı | | Üç hareket? | Sıvı ve gaz | | Belirli şekil ve hacim? | Katı | | Belirli hacim fakat değişken şekil? | Sıvı | | Belirli şekli ve hacmi yok? | Gaz | | Katı sıvılaşınca? | Dönme/öteleme eklenir | | Sıvı gazlaşınca? | Hareket türleri aynı, hız/boşluk artar |

Kendini Kontrol Et

1. Madde nedir? → **Kütlesi ve hacmi olan her şey.**
2. Görünmeyen hava madde midir? → **Evet.**
3. Katının tanecikleri hangi hareketi yapar? → **Titreşim.**
4. Gaz tanecikleri neden kolay sıkıştırılır? → **Aralarında büyük boşluk olduğu için.**
5. Sıvı bir kaptan diğerine aktarıldığında ne değişir? → **Şekli değişir, hacmi aynı kalır** (miktar sabitse).
6. Akışkanlığın ilişkili olduğu hareket hangisi? → **Öteleme.**
7. En çok tanecik boşluğu hangi hâlde? → **Gaz.**
8. Sıvı gaz hâline geçince hareket çeşitleri değişir mi? → **Hayır.**
9. Katı eriyince hangi hareket çeşitleri başlar? → **Dönme ve öteleme.**
10. Şırınga deneyinde hangisi sıkışır? → **Havayla dolu C şırıngası.**