Elektriğin İletimi ve Elektriksel Direnç Hızlı Tekrar

Elektriğin İletimi ve Elektriksel Direnç – Hızlı Tekrar

Bilmen Gereken Temel Bilgiler

• **Katı iletkenler:** Bakır, demir, gümüş, alüminyum ve altın.
• **Sıvı iletkenler:** Tuzlu su, limon suyu, sirke.
• **Katı yalıtkanlar:** Plastik, cam, porselen, kauçuk, kuru tahta.
• **Sıvı yalıtkanlar (kitap örneği):** Şekerli su, alkollü su.
• **Test devresi:** İncelenecek madde iki test ucu arasına bağlanır.
• **Direnç:** Elektriğin geçişine karşı gösterilen zorluk. **Birim: ohm (Ω)**.
• **Direnç sırası:** Aynı boyutlu tellerde **gümüş < bakır < demir**.
• **Reosta:** Ayarlanabilir direnç; sürgü etkin tel uzunluğunu değiştirir.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **Tuzlu su** iletken; **şekerli su** kitapta yalıtkan örnek.
2. **İletken madde**, mutlaka hiç direnci olmayan madde değildir.
3. **Camın saydamlığı**, elektriği ilettiği anlamına gelmez.
4. **Kalınlık artarsa** direnç **azalır**; parlaklık **artar**.
5. **Uzunluk artarsa** direnç **artar**; parlaklık **azalır**.
6. **Cins karşılaştırması** için uzunluk ve kalınlık aynı tutulur.
7. **Reosta** direnç ayarı yapar, enerji kaynağı değildir.
8. **Kapalı anahtar** her zaman ampul yanacağı anlamına gelmez.
9. **Bağımsız değişken** ve **bağımlı değişken** yer değiştirmemeli.
10. **Ω** direnç birimidir, **cm** tel uzunluğudur.

Son 2 Dakikalık Tekrar

• Elektrik kablosu: **İç metal iletken, dış plastik yalıtkan.**
• Test maddesi iki **test ucu** arasına konur; sıvıda **elektrotlar birbirine değmez**.
• **Uzun = direnç büyük. Kısa = direnç küçük.**
• **İnce = direnç büyük. Kalın = direnç küçük.**
• **Bakırın direnci demirden küçük**, gümüşün direnci bakırdan küçük.
• **Direnç ↑ → parlaklık ↓**; tersinde **direnç ↓ → parlaklık ↑**.
• **Reosta → sürgü → etkin tel uzunluğu → direnç → parlaklık.**
• Bir deneyde **tek değişken** değiştirilirse neden–sonuç daha güvenilir bulunur.

Kendini Kontrol Et

1. Bakır tel ile cam çubuktan hangisi iletken? **Bakır tel.**
2. Tuzlu su ve şekerli su kitaba göre hangi grupta? **İletken, yalıtkan.**
3. Elektrik kablosunun dışı neden plastiktir? **Yalıtım ve güvenlik için.**
4. Elektriksel direncin birimi nedir? **Ohm (Ω).**
5. Özdeş tellerden uzun olanın direnci? **Daha büyük.**
6. Özdeş tür ve uzunlukta ince telin direnci? **Daha büyük.**
7. Aynı boyutta bakır ve demirden hangisinin direnci daha azdır? **Bakır.**
8. Direnç artarsa ampul parlaklığı ne olur? **Azalır.**
9. Reostanın amacı nedir? **Devrenin direncini değiştirmek.**
10. Reostada etkin tel uzunluğu artarsa ne olur? **Direnç artar, parlaklık azalır.**
11. Kalınlığı araştıran deneyde telin hangi iki özelliği aynı kalmalı? **Cins ve uzunluk.**
12. Tel uzunluğunu değiştirince bağımsız değişken nedir? **Tel uzunluğu.**
13. Bu deneyde bağımlı değişken nedir? **Ampul parlaklığı.**
14. Sıvı iletkenlik deneyindeki iki elektrot neden değmemeli? **Akımın sıvı üzerinden iletilmesini test etmek için.**
15. Anahtar kapalı olduğu hâlde ampul yanmıyorsa kesin "yalıtkan" denir mi? **Hayır; pil ve bağlantılar kontrol edilir.**