TYT Coğrafya Ekonomik Faaliyetler Çalışma Notu

Ekonomik Faaliyetler – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu; ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasını, tarım, hayvancılık, enerji, sanayi, ticaret ve hizmet sektörlerini sınav öncesi hızlıca tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. Ekonomik Faaliyet

İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yaptığı:

• Üretim • Dağıtım • Hizmet

faaliyetleridir.

1. Doğal Faktörler

• İklim • Yer şekilleri • Toprak • Su • Bitki örtüsü • Yer altı kaynakları

1. Beşerî Faktörler

• İş gücü • Sermaye • Teknoloji • Ulaşım • Pazar • Ham madde • Enerji • Devlet politikaları

1. Teknoloji

Teknoloji:

• Üretimi artırabilir. • Verimi yükseltebilir. • Maliyeti azaltabilir. • Doğal koşulların sınırlandırıcı etkisini azaltabilir.

1. Ulaşım

Ham maddenin fabrikaya, ürünün pazara taşınmasını sağlar.

Ulaşım gelişirse:

• Ticaret gelişebilir. • Sanayi gelişebilir. • Maliyet düşebilir.

1. Pazar

Üretilen ürünlerin satıldığı tüketici alanıdır.

1. Ekonomik Sektörler

• Birincil • İkincil • Üçüncül • Dördüncül • Beşincil

1. Birincil Sektör

Doğadan doğrudan ürün elde edilir.

• Tarım • Hayvancılık • Balıkçılık • Ormancılık • Madencilik

1. İkincil Sektör

Ham madde işlenerek yeni ürüne dönüştürülür.

• Sanayi • İmalat • İnşaat

1. Üçüncül Sektör

Hizmet faaliyetleridir.

• Ticaret • Ulaşım • Turizm • Eğitim • Sağlık • Bankacılık • Konaklama

1. Dördüncül Sektör

Bilgi ve teknoloji üretimine dayanır.

• Yazılım • AR-GE • Veri işleme • Bilimsel araştırma • Bilgi teknolojileri

1. Beşincil Sektör

Üst düzey yönetim ve karar verme faaliyetleridir.

Örnek:

• Üst düzey yöneticiler • Stratejik karar merkezleri • Üst düzey kamu yönetimi

1. Gelişmişlik ve Sektörler

Gelişmişlik arttıkça genel olarak:

• Birincil sektörde çalışan oranı azalır. • Hizmet sektörü büyür. • Dördüncül ve beşincil sektörler önem kazanır.

1. Tarım

Toprağın işlenerek bitkisel ürün elde edilmesidir.

Doğal faktörler:

• İklim • Toprak • Su • Yer şekilleri

Beşerî faktörler:

• Sulama • Gübreleme • Makineleşme • Tohum kalitesi • Pazarlama

1. Sulama

Yağışın yetersiz olduğu yerlerde önemlidir.

Sulama:

• Verimi artırabilir. • Ürün çeşidini artırabilir. • Nadası azaltabilir.

1. Nadas

Toprağın bir süre ekilmeden bırakılmasıdır.

Amaç:

Toprakta su biriktirmek.

1. İntansif Tarım

Modern yöntemler yoğun kullanılır.

• Sulama gelişmiş • Gübreleme fazla • Makineleşme gelişmiş • Kaliteli tohum • Verim yüksek

1. Ekstansif Tarım

Doğal koşullara bağımlılık fazladır.

• Teknoloji az • Sulama sınırlı • Verim düşük • Yıllara göre üretim değişebilir

1. Seracılık

Ürünlerin örtü altında yetiştirilmesidir.

Türkiye’de özellikle:

Akdeniz kıyılarında yaygındır.

Neden: Kışların ılık olması

1. Hayvancılık

Başlıca ürünler:

• Et • Süt • Yün • Deri • Yumurta

1. Büyükbaş Hayvancılık

Serin ve yağışlı, çayırların geniş olduğu yerlerde gelişir.

Türkiye’de:

Erzurum-Kars çevresi

1. Küçükbaş Hayvancılık

Kurak ve yarı kurak, bozkır alanlarında yaygındır.

Türkiye’de:

• İç Anadolu • Güneydoğu Anadolu

1. Kümes Hayvancılığı

Büyük tüketim merkezlerine yakın yerlerde gelişebilir.

Önemli faktörler:

• Pazar • Ulaşım

1. Balıkçılık

Deniz, göl ve akarsulardan su ürünleri elde edilir.

Etkileyenler:

• Deniz koşulları • Plankton • Teknoloji • Tüketim • Soğuk hava tesisleri

1. Ormancılık

Ormanlardan:

• Kereste • Kâğıt ham maddesi • Reçine • Tıbbi ürünler

elde edilebilir.

1. Madencilik

Yer altı kaynaklarının çıkarılmasıdır.

1. Enerji Kaynakları

Yenilenemeyen:

• Kömür • Petrol • Doğal gaz

Yenilenebilir:

• Güneş • Rüzgâr • Hidroelektrik • Jeotermal • Biyokütle

1. Hidroelektrik

Akarsuyun akış gücünden yararlanılır.

Türkiye’de:

Yükselti + eğim fazla

→ hidroelektrik potansiyeli yüksektir.

1. Güneş Enerjisi

Güneşlenme süresi fazla olan alanlarda potansiyel yüksektir.

Türkiye’de özellikle:

Güney ve iç kesimler

1. Rüzgâr Enerjisi

Rüzgârın yeterli ve sürekli estiği alanlarda kullanılır.

Kıyılar, boğazlar ve bazı yüksek alanlar elverişlidir.

1. Jeotermal Enerji

Yer içindeki sıcak su ve buhardan yararlanılır.

Türkiye’de özellikle:

Batı Anadolu

1. Sanayi

Ham veya yarı işlenmiş maddelerin yeni ürünlere dönüştürülmesidir.

İkincil sektördür.

1. Sanayinin Kuruluş Faktörleri

• Ham madde • Enerji • İş gücü • Sermaye • Ulaşım • Pazar • Su • Teknoloji

1. Ham Madde Faktörü

Ham maddesi:

• Ağır • Hacimli • Çabuk bozulan

sanayiler ham maddeye yakın kurulabilir.

1. Sanayi ve Şehirleşme

Sanayi gelişirse:

• İş imkânı artar. • Göç alınabilir. • Şehirleşme hızlanabilir. • Hizmet sektörü gelişebilir.

1. Ticaret

Mal ve hizmetlerin alım-satımıdır.

İç ticaret: Ülke içinde

Dış ticaret: Ülkeler arasında

1. İhracat – İthalat

İhracat: Dışarıya satış

İthalat: Dışarıdan alış

1. Turizm

Geçici seyahatlere bağlı hizmet faaliyetidir.

Üçüncül sektördür.

Başlıca:

• Deniz • Kültür • Kış • Termal • Yayla • İnanç turizmi

1. Sektörler Arası İlişki

Aynı ürün farklı aşamalarda farklı sektörlerde yer alabilir.

1. Sürdürülebilirlik

Kaynakların gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan kullanılmasıdır.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Tarım → birincil. • Hayvancılık → birincil. • Madencilik → birincil. • Sanayi → ikincil. • İnşaat → ikincil. • Ticaret → üçüncül. • Turizm → üçüncül. • Eğitim-sağlık → üçüncül. • AR-GE-yazılım → dördüncül. • Üst düzey yönetim → beşincil. • Maden çıkarma → birincil. • Maden işleme → ikincil. • İntansif → yüksek verim. • Ekstansif → doğaya bağımlılık. • Nadas → su biriktirme. • Seracılık → ılık kış. • Çayır → büyükbaş. • Bozkır → küçükbaş. • Hidroelektrik → akarsu ve eğim. • Jeotermal → Batı Anadolu. • İhracat → satış. • İthalat → alış.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Birincil → doğadan

İkincil → işleme

Üçüncül → hizmet

Dördüncül → bilgi + teknoloji

Beşincil → yönetim

Tarım → birincil

Sanayi → ikincil

Turizm → üçüncül

AR-GE → dördüncül

İntansif → verim yüksek

Ekstansif → doğaya bağımlı

Nadas → su biriktirme

Seracılık → Akdeniz

Çayır → büyükbaş

Bozkır → küçükbaş

Maden çıkarma → birincil

Maden işleme → ikincil

HES → eğim

Jeotermal → Batı Anadolu

İhracat → satış

İthalat → alış