TYT Coğrafya Göç ve Yerleşme Çalışma Notu

Göç ve Yerleşme – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu; göç türleri, göç nedenleri ve sonuçları ile yerleşme biçimlerini sınav öncesi hızlıca tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. Göç

İnsanların yaşadıkları yeri geçici veya sürekli değiştirmesine göç denir.

1. Göç Nedenleri

Başlıca:

• Ekonomik • Sosyal • Siyasi • Doğal

1. Ekonomik Göç

Nedenleri:

• İşsizlik • Gelir farkı • İş imkânı azlığı • Sanayi • Tarımda makineleşme • Toprak yetersizliği

1. Tarımda Makineleşme

Tarımda iş gücü ihtiyacını azaltabilir.

Sonuç:

Kırdan kente göç artabilir.

1. Sosyal Göç

• Eğitim • Sağlık • Daha iyi yaşam koşulları • Aile birleşmesi

1. Siyasi Göç

• Savaş • İç karışıklık • Güvenlik sorunu • Siyasi baskı

1. Doğal Göç

• Deprem • Sel • Kuraklık • Heyelan • Volkanik faaliyet • Çölleşme

1. İç Göç

Ülke sınırları içinde gerçekleşir.

Örnek:

Erzurum → İstanbul

1. Dış Göç

Ülke sınırlarının aşılmasıyla gerçekleşir.

Örnek:

Türkiye → Almanya

1. Mevsimlik Göç

Yılın belirli dönemlerinde yapılan geçici göçtür.

Nedenleri:

• Tarım • Turizm • Hayvancılık • İnşaat

1. Sürekli Göç

İnsanların temel yaşam merkezini kalıcı olarak değiştirmesidir.

1. Beyin Göçü

Eğitimli ve nitelikli kişilerin başka ülkelere göç etmesidir.

Nedenleri:

• Daha iyi iş • Yüksek gelir • Kariyer • Bilimsel imkân

1. Gönüllü Göç

Kişinin kendi tercihiyle yaptığı göçtür.

1. Zorunlu Göç

Kişinin kendi isteği dışında gerçekleşir.

Nedenleri:

• Savaş • Afet • Güvenlik sorunu • Büyük projeler

1. Göç Veren Yerde Sonuçlar

• Nüfus azalabilir. • Genç nüfus azalabilir. • Yaşlı nüfus oranı artabilir. • İş gücü azalabilir. • İşsizlik baskısı azalabilir.

1. Göç Alan Yerde Sonuçlar

• Nüfus artar. • İş gücü artar. • Konut ihtiyacı artar. • Trafik artabilir. • Altyapı baskısı oluşabilir. • Eğitim ve sağlık ihtiyacı artabilir. • Plansız kentleşme görülebilir.

1. Yerleşme

İnsanların yaşamlarını sürdürdükleri alanlardır.

Yerleşmeyi:

• Doğal faktörler • Beşerî faktörler

etkiler.

1. Doğal Faktörler

• İklim • Yer şekilleri • Su kaynakları • Toprak • Yükselti • Jeolojik yapı

1. İklim ve Yerleşme

Aşırı:

• Soğuk • Sıcak • Kurak • Nemli

alanlar yerleşmeyi sınırlandırabilir.

1. Yer Şekilleri

Düz alanlarda:

• Ulaşım • Tarım • Konut yapımı

daha kolaydır.

1. Su Kaynakları

Yerleşmeler çoğu zaman:

• Akarsu • Göl • Kaynak

çevresinde gelişir.

1. Beşerî Faktörler

• Tarım • Sanayi • Ticaret • Ulaşım • Turizm • Madencilik

1. Kırsal Yerleşme

Ekonomik faaliyetler genellikle:

• Tarım • Hayvancılık • Ormancılık

1. Kentsel Yerleşme

Başlıca:

• Sanayi • Ticaret • Hizmet

faaliyetleri gelişmiştir.

1. Sürekli Yerleşme

Yıl boyunca kullanılır.

Başlıca:

• Köy • Kasaba • Şehir

1. Geçici Yerleşme

Yılın belirli dönemlerinde kullanılır.

Başlıca:

• Yayla • Oba • Kom • Ağıl

1. Toplu Yerleşme

Evler birbirine yakındır.

Genellikle:

• Su kaynakları sınırlı • Arazi daha düz

yerlerde görülebilir.

1. Dağınık Yerleşme

Evler birbirinden uzaktır.

Genellikle:

• Su bol • Arazi engebeli • Tarım alanları parçalı

yerlerde görülür.

Türkiye’de:

Karadeniz’de yaygındır.

1. Köy Altı Yerleşmeleri

• Mezra • Kom • Oba • Yayla • Ağıl • Çiftlik • Divan

1. Mezra

Küçük kırsal yerleşmedir.

Tarım ve hayvancılık yapılır.

1. Kom

Hayvancılıkla ilişkilidir.

Özellikle: Doğu Anadolu

1. Oba

Göçebe veya yarı göçebe hayvancılıkla ilişkili mevsimlik yerleşmedir.

1. Yayla

Yaz aylarında kullanılan yüksek alanlardaki geçici yerleşmedir.

Amaç:

• Hayvancılık • Tarım • Serinleme

1. Ağıl

Küçükbaş hayvancılıkla ilişkili yerleşmedir.

1. Çiftlik

Geniş tarım alanlarında tarımsal üretim amacıyla oluşturulur.

1. Divan

Birbirine yakın birkaç küçük yerleşmenin oluşturduğu kırsal yerleşmedir.

Özellikle: Batı Karadeniz

1. Şehir Fonksiyonları

Başlıca:

• Sanayi • Ticaret • Turizm • Liman • Madencilik • Eğitim • Yönetim

1. Göç ve Kentleşme

Kırdan kente göç artarsa:

• Kent nüfusu artar. • Konut ihtiyacı artar. • Ulaşım ihtiyacı artar. • Altyapı baskısı büyüyebilir.

1. Türkiye’de Göçün Genel Yönü

Uzun yıllar boyunca:

• Kırdan kente • Ekonomik imkânı az yerden gelişmiş merkeze

doğru göç yaygın olmuştur.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• İç göç → ülke sınırı aşılmaz. • Dış göç → ülke sınırı aşılır. • Mevsimlik → geçici. • Sürekli → kalıcı. • Beyin göçü → nitelikli nüfus. • Gönüllü → tercih. • Zorunlu → mecburiyet. • Tarımda makineleşme → kırdan kente göçü artırabilir. • Göç alan yer → altyapı baskısı artabilir. • Göç veren yer → genç nüfus azalabilir. • Kır → tarım ve hayvancılık. • Kent → sanayi, ticaret ve hizmet. • Toplu → evler yakın. • Dağınık → evler uzak. • Karadeniz → dağınık. • Yayla → yazlık yüksek alan. • Kom → hayvancılık. • Oba → mevsimlik hayvancılık. • Ağıl → küçükbaş. • Divan → Batı Karadeniz.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Göç → yer değiştirme

İç göç → ülke içinde

Dış göç → ülke dışına

Mevsimlik → geçici

Sürekli → kalıcı

Beyin göçü → nitelikli insan

Gönüllü → tercih

Zorunlu → mecburiyet

Makineleşme → kırdan kente göç

Göç alan yer → nüfus + altyapı baskısı

Göç veren yer → genç nüfus azalabilir

Yerleşme → yaşam alanı

Kır → tarım

Kent → hizmet + sanayi

Toplu → evler yakın

Dağınık → evler uzak

Karadeniz → dağınık

Yayla → yazlık yüksek alan

Kom → hayvancılık

Oba → mevsimlik

Ağıl → küçükbaş

Divan → Batı Karadeniz