TYT Türkçe Anlatım Bozuklukları Çalışma Notu

Anlatım Bozuklukları – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu, TYT’de anlatım bozukluğu sorularını hızlı çözmek için en sık karşılaşılan anlam ve dil bilgisi hatalarını özetler.

1. Anlatım Bozuklukları

İki ana gruptur:

• Anlama dayalı anlatım bozuklukları • Dil bilgisine dayalı anlatım bozuklukları

1. Anlama Dayalı Bozukluklar

Başlıca:

• Gereksiz sözcük • Yanlış sözcük • Anlam çelişkisi • Sözcüğün yanlış yerde kullanılması • Deyim yanlışlığı • Anlam belirsizliği • Mantık ve sıralama yanlışlığı

1. Gereksiz Sözcük Kullanımı

Aynı anlamı taşıyan sözcüklerin birlikte kullanılmasıdır.

1. Anlamca Çelişen Sözcükler

Kesinlik ve olasılık bildiren sözlerin uyumsuz kullanılmasıdır.

1. Yanlış Anlamda Sözcük Kullanımı

Cümlenin vermek istediği anlama uygun olmayan sözcük kullanılır.

1. Karıştırılan Sözcükler

1. Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanılması

Sözcüğün yeri değişince anlam da değişebilir.

1. Deyim Yanlışlığı

Deyimler kalıplaşmış anlamlarıyla kullanılmalıdır.

1. Anlam Belirsizliği

Kimin veya neyin kastedildiği açık değilse oluşur.

1. Mantık Yanlışlığı

Olayların veya kavramların mantıksal sırası yanlış kurulur.

1. Dil Bilgisine Dayalı Bozukluklar

Başlıca:

• Özne-yüklem uyumsuzluğu • Özne eksikliği • Nesne eksikliği • Yer tamlayıcısı eksikliği • Tamlama yanlışlığı • Ek yanlışlığı • Yardımcı fiil eksikliği • Çatı uyuşmazlığı • Kip-zaman ve kişi uyumsuzluğu

1. Özne-Yüklem Uyumsuzluğu

1. Çoğul Özne – Yüklem

İnsan dışındaki çoğul öznelerde yüklem genellikle tekildir.

İnsan bildiren çoğul öznelerde:

Öğrenciler geldi. Öğrenciler geldiler.

→ kullanılabilir. [/ORNEK]

1. Nesne Eksikliği

Bir öge iki yükleme birden uymazsa eksiklik oluşabilir.

1. Yer Tamlayıcısı / Tümleç Eksikliği

Yüklemlerin istediği hâl ekleri farklı olabilir.

1. Tamlama Yanlışlığı

İsim ve sıfat tamlamalarının yanlış ortak kullanılmasıdır.

1. Ek Yanlışlığı

Fiilin istediği hâl ekinin yanlış kullanılmasıdır.

1. Yardımcı Fiil Eksikliği

1. Çatı Uyuşmazlığı

Birbirine bağlı yüklemlerin biri etken, diğeri edilgen biçimde uyumsuz kurulabilir.

1. Kip ve Zaman Uyumsuzluğu

1. Kişi Uyumsuzluğu

1. “Birçok, Birkaç, Her”

Bu sözcüklerden sonra isim genellikle tekil kullanılır.

1. “Ne... Ne” Yapısı

“Ne...ne” zaten olumsuz anlam taşır.

1. Paralellik Yanlışlığı

Bağlanan sözlerin aynı yapıda olması gerekir.

1. Noktalama Kaynaklı Belirsizlik

1. Birden Fazla Bozukluk

Bir cümlede birden fazla anlatım bozukluğu olabilir.

1. Soruyu Çözme Yöntemi

1. TYT’de Sık Sorulan Kalıplar

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• “Geri iade etmek” → gereksiz sözcük. • “Kesinlikle gelebilir” → anlam çelişkisi. • Zamir ve iyelik ekleri → anlam belirsizliği oluşturabilir. • “Ona güvenir ve desteklerim.” → nesne eksikliği vardır. • Birden fazla yüklem varsa her yüklemin istediği ögeler ayrı kontrol edilir. • “Birçok, birkaç, her” sözcüklerinden sonra isim genellikle tekildir. • “Ne...ne” zaten olumsuz anlam taşır. • Bağlanan yapılarda biçim paralelliği aranır. • Etken-edilgen fiillerin uyumsuz bağlanması çatı bozukluğu oluşturabilir. • Aynı zaman bağlamında yüklemler arasında mantıksız zaman değişimi olmamalıdır.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Gereksiz sözcük: geri iade etmek

Anlam çelişkisi: kesinlikle gelebilir

Belirsizlik: Ali, Ahmet'e kitabını getirmesini söyledi.

Özne-yüklem: Ben ve kardeşim geleceğiz.

Nesne eksikliği: Ona güvenir ve onu desteklerim.

Yardımcı fiil: mutlu oldu ve heyecanlandı

Çatı: Sorunlar tartışıldı ve çözüm arandı.

Zaman: Dün eve geldi ve uyudu.