TYT Türkçe Cümle Türleri Çalışma Notu

Cümle Türleri – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu, TYT’de cümleleri yüklemin türüne, yerine, anlamına ve yapısına göre hızlıca sınıflandırmak için hazırlanmıştır.

1. Cümle Türleri

Cümleler dört yönden incelenir:

• Yüklemin türüne göre • Yüklemin yerine göre • Anlamına göre • Yapısına göre

1. Yüklemin Türüne Göre

• Fiil cümlesi • İsim cümlesi

1. Fiil Cümlesi

Yüklemi çekimli fiildir.

1. İsim Cümlesi

Yüklemi isim veya isim soylu sözcüktür.

1. Fiil – İsim Cümlesi

1. Yüklemin Yerine Göre

• Kurallı • Devrik • Eksiltili

1. Kurallı Cümle

Yüklem sondadır.

1. Devrik Cümle

Yüklem sonda değildir.

1. Eksiltili Cümle

Yüklem söylenmemiştir ancak anlam bağlamdan tamamlanabilir.

1. Anlamına Göre Cümleler

• Olumlu • Olumsuz • Soru • Ünlem anlamlı

1. Olumlu Cümle

İşin, oluşun veya durumun gerçekleştiğini bildirir.

1. Olumsuz Cümle

İşin gerçekleşmediğini veya durumun bulunmadığını bildirir.

1. Biçimce – Anlamca Olumsuzluk

1. Soru Cümlesi

Soru anlamı taşır.

Soru:

• mi soru edatıyla • soru sözcüğüyle

kurulabilir.

1. Sözde Soru

Soru biçimindedir fakat gerçek cevap beklenmez.

1. Ünlem Cümlesi

Güçlü duygu bildirir.

1. Yapısına Göre Cümleler

• Basit • Birleşik • Sıralı • Bağlı

1. Basit Cümle

Tek temel yargısı vardır ve yan cümleciği yoktur.

1. Birleşik Cümle

Bir temel cümle ve ona bağlı yan cümlecik bulunur.

Başlıca türleri:

• Girişik birleşik • Şartlı birleşik • Ki'li birleşik • İç içe birleşik

1. Girişik Birleşik Cümle

Yan cümlecik fiilimsiyle kurulur.

1. Şartlı Birleşik Cümle

“-sa/-se” şart yapısı bulunur.

1. Ki'li Birleşik Cümle

İki yargı “ki” ile bağlanır.

1. İç İçe Birleşik Cümle

Bir cümle başka bir cümlenin içinde yer alır.

1. Sıralı Cümle

Birden fazla yargı virgül veya noktalı virgülle sıralanır.

1. Bağımlı Sıralı Cümle

Cümleler arasında ortak öge vardır.

1. Bağımsız Sıralı Cümle

Ortak öge yoktur.

1. Bağlı Cümle

Birden fazla yargı bağlaçla birbirine bağlanır.

1. Her “ve” Bulunan Cümle Bağlı Değildir

1. Fiilimsi – Çekimli Fiil Ayrımı

1. Yapıya Göre Hızlı Ayrım

1. Cümleyi Dört Yönden İnceleme

1. Hızlı Çözüm Yöntemi

1. TYT’de Sık Sorulan Kalıplar

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Ek fiil alan isim, isim cümlesi oluşturur. • Yüklem sonda ise kurallıdır. • Devrik cümle anlatım bozukluğu değildir. • Üç nokta bulunan her cümle eksiltili değildir. • Olumsuzluk yalnız “-ma/-me” ile belirlenmez. • “Ne...ne” yapısı anlamca olumsuzluk oluşturabilir. • İki olumsuzluk anlamca olumlu sonuç verebilir. • Soru biçimindeki her cümle gerçek soru değildir. • Basit cümle kısa olmak zorunda değildir. • Fiilimsi ile çekimli fiil karıştırılmamalıdır. • “ve, ama, fakat” bulunan her cümle bağlı değildir. • Bağımlı sıralıda ortak öge vardır. • Bağımsız sıralıda ortak öge yoktur.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Yüklem fiil → fiil cümlesi

Yüklem isim → isim cümlesi

Yüklem sonda → kurallı

Yüklem sonda değil → devrik

Yüklem yok → eksiltili

Tek temel yargı, yan cümlecik yok → basit

Fiilimsi → girişik birleşik

-sa/-se → şartlı birleşik

ki → ki'li birleşik

Cümle içinde cümle → iç içe birleşik

Virgülle sıralanan yargılar → sıralı

Bağlaçla bağlanan yargılar → bağlı