TYT Türkçe İsimler ve İsim Tamlamaları Çalışma Notu

İsimler ve İsim Tamlamaları – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu, TYT’de sık sorulan isim çeşitleri ve isim tamlamalarını sınav öncesi hızlıca tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. İsim

1. Özel İsim

1. Cins İsim

Aynı türden varlıkların ortak adıdır.

1. Somut İsim

1. Soyut İsim

Beş duyu organıyla doğrudan algılanamayan kavramları karşılar.

1. Tekil İsim

Tek bir varlığı karşılar.

1. Çoğul İsim

“-lar / -ler” ekiyle birden fazla varlığı karşılar.

1. Topluluk İsmi

1. İsim Tamlaması

En az iki ismin anlam ilişkisi kurmasıyla oluşur.

evin → tamlayan

kapısı → tamlanan

1. Tamlayan

Başka bir ismi açıklayan, onun kime veya neye ait olduğunu belirten bölümdür.

1. Tamlanan

Tamlamada asıl varlığı karşılayan bölümdür.

1. Belirtili İsim Tamlaması

1. Belirtisiz İsim Tamlaması

1. Belirtili – Belirtisiz Ayrımı

1. Tamlayan Eki

Başlıca biçimleri:

-ın -in -un -ün

1. Tamlanan Eki

Tamlanan sözcük üçüncü kişi iyelik eki alır.

1. Belirtme Hâl Eki – İyelik Eki Ayrımı

Aynı görünen “-ı/-i/-u/-ü” ekleri farklı görevlerde olabilir.

1. Tamlayan ile Tamlanan Yan Yana Olmak Zorunda Değildir

evin → tamlayan

kapısı → tamlanan

büyük → sıfat

1. Tamlayan Düşebilir

İyelik eki aitliği gösterir ancak tamlayan açıkça söylenmemiş olabilir.

1. Zincirleme İsim Tamlaması

okul müdürü → belirtisiz isim tamlaması

okul müdürünün odası → zincirleme isim tamlaması

1. Zincirleme Tamlama Örneği

salon kapısı → belirtisiz isim tamlaması

evin salon kapısı → zincirleme isim tamlaması

1. Üç İsim = Her Zaman Zincirleme Değildir

1. İsim Tamlaması – Sıfat Tamlaması

İsim tamlaması: İki isim arasında ilişki vardır.

Sıfat tamlaması: Sıfat bir ismi niteler veya belirtir.

1. Aynı Yapıda İki Tamlama Bulunabilir

evin kapısı → isim tamlaması

büyük kapı → sıfat tamlaması

1. Özel İsimler de Tamlayan Olabilir

Bunlar belirtili isim tamlamasıdır.

1. Birden Fazla Tamlayan

İki ayrı tamlayan aynı tamlanana bağlanmıştır.

1. Bir Tamlayan Birden Fazla Tamlanana Bağlanabilir

“evin” hem “kapısı” hem “pencereleri” sözcüğüyle ilişkilidir.

1. İsim Türü – Cümle Ögesi Farkı

1. TYT’de Sık Sorulan Kalıplar

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Somut isim yalnız gözle görülen varlık değildir. • “Ses, koku, rüzgâr” somut isim olabilir. • Topluluk ismi biçimce tekildir. • Belirtili isim tamlamasında iki taraf da ek alır. • Belirtisiz isim tamlamasında yalnız tamlanan ek alır. • Tamlanan eki görev bakımından iyelik ekidir. • Tamlayan ile tamlanan yan yana olmak zorunda değildir. • “-ı/-i/-u/-ü” her zaman iyelik eki değildir. • Üç isim bulunan her yapı zincirleme değildir. • İsim tamlaması ile sıfat tamlaması aynı değildir. • Aynı söz grubunda hem isim hem sıfat tamlaması olabilir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Özel isim → Özel ad

Cins isim → Ortak ad

Somut → Duyularla algılanır

Soyut → Duyularla algılanmaz

Tekil → Bir varlık

Çoğul → -lar/-ler

Topluluk → Tekil biçimde grup

Tamlayan → Açıklayan

Tamlanan → Açıklanan

Belirtili → iki taraf ekli

Belirtisiz → yalnız tamlanan ekli

Zincirleme → tamlama içinde tamlama