TYT Tarih İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası Hızlı Tekrar

İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası – Hızlı Tekrar

Yönetim Dörtlüsü

Kut → meşruiyet Töre → hukuk Kurultay → danışma İkili teşkilat → doğu-batı yönetimi

Devletler

Asya Hun: Mete Han, onlu sistem, Çin ve İpek Yolu.

Avrupa Hun: Attila, Balkan seferleri, Doğu Roma üzerinde baskı.

Kök Türk: Bumin Kağan, İstemi Yabgu, Türk adı, İpek Yolu.

II. Kök Türk: Kutluk, Bilge Kağan, Kül Tigin, Tonyukuk, Orhun Yazıtları.

Uygur: Maniheizm, şehir, tarım, ticaret, sanat, yazılı sözleşmeler.

Göçler

Neden: kuraklık, otlak, nüfus, boy mücadeleleri, dış baskı, yeni yurt.

Kavimler Göçü: etnik değişim, yeni siyasi yapılar, Roma düzeninin sarsılması, feodal eğilimler.

Toplum ve Ordu

Oguş → urug → boy → budun → il

Hatun → siyasi hayatta etkili olabilir.

Ordu-millet → toplumun geniş kesimi savaş yeteneğine sahip.

Turan taktiği → sahte geri çekilme + kuşatma.

İnanç

Gök Tanrı → yaygın inanç Yuğ → cenaze Kurgan → mezar Balbal → mezar çevresindeki taş

Diğer Topluluklar

Hazar → Musevilik + hoşgörü Avar → İstanbul kuşatması Karluk → Talas Bulgar → İtil / Tuna Kırgız → Uygur’u yıkan + Manas Peçenek / Kıpçak → Doğu Avrupa Macar → Orta Avrupa

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Kut “hükümdar tanrıdır” demek değildir.
• Töre yalnız halkı değil hükümdarı da bağlar.
• Kurultay modern parlamento değildir.
• İkili teşkilat hem avantaj hem risk taşır.
• Asya Hun ile Avrupa Hun aynı siyasi yapı değildir.
• Orhun Yazıtları II. Kök Türk dönemidir.
• Uygurlarda yerleşik yaşam, bütün Türklerin yerleşik olduğu anlamına gelmez.
• Tuna Bulgarlarının Hristiyanlaşması kimlik dönüşümünde etkili olmuştur.
• Ekonomi yalnız hayvancılıktan ibaret değildir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Bozkır → konargöçer Mete → onlu sistem Attila → Avrupa Hun Bumin → I. Kök Türk Kutluk → II. Kök Türk Orhun → Bilge/Kül Tigin/Tonyukuk Bögü → Uygur/Maniheizm Kut → meşruiyet Töre → hukuk Kurultay → danışma İkili teşkilat → doğu-batı Talas → Karluk Hazar → hoşgörü Kırgız → Manas Yuğ → cenaze Kurgan → mezar

Kendini Kontrol Et

1. Bozkır yaşamı Türk ordusunu nasıl etkiledi?
2. Mete Han hangi askerî düzenlemeyle bilinir?
3. Kavimler Göçü Avrupa’yı hangi iki yönden değiştirdi?
4. Türk adını devlet adı olarak ilk kullanan devlet hangisidir?
5. Orhun Yazıtları hangi devlet dönemindedir?
6. Uygurların yerleşik yaşama geçişi hangi alanları geliştirdi?
7. Kut ile töre arasındaki fark nedir?
8. İkili teşkilatın yararı ve riski nedir?
9. Hazarları ayırt eden özellik nedir?
10. Karluklar hangi savaşla ilişkilidir?