Konu Anlatımı / Ders Notu

YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) Konu Anlatımı

YDT Edilgen Çatı (La voix passive) konu anlatımı, kurallar ve örnek çözümler.

Edilgen Çatı — La voix passive

Konu Özeti

Fransızcada **voix passive** (edilgen çatı), eylemi yapan kişiyi değil, eylemden etkilenen varlığı cümlenin öznesi olarak öne çıkarır. Temel yapı **özne + être (uygun zaman/kip) + participe passé (+ par/de + eylemi yapan)** biçimindedir. « Le facteur distribue le courrier » (Postacı mektupları dağıtır) etken; « Le courrier est distribué par le facteur » edilgendir. Etkende doğrudan nesne (COD) olan **le courrier**, edilgende özne olur. Edilgendeki yardımcı fiil **être**, etken fiilin zamanını karşılar. Participe passé ise edilgen öznenin cinsiyet ve sayısına uyar.

1. Temel dönüşüm ve doğrudan nesne

Etken: **Le professeur explique la règle.** Edilgen: **La règle est expliquée par le professeur.** Yani özne olan le professeur, par ile eylem yapan; nesne olan la règle, yeni özne olur. Ancak her fiil olağan bir kişisel edilgene çevrilemez. Özellikle doğrudan nesne almayan **téléphoner à quelqu’un**, **obéir à quelqu’un** veya **aller** türü fiillerin dolaylı tümleci, aynı yolla edilgen özne yapılamaz. « Le directeur téléphone à l’employée » cümlesinin « L’employée est téléphonée » şeklinde dönüşümü yanlıştır. « On » öznesiyle kurulan etken ifadeler bazen daha doğal bir alternatif olabilir: « On a trouvé une solution » ↔ « Une solution a été trouvée ».

2. Participe passé uyumu

**Être ile kurulan edilgende participe passé, edilgen özneyle uyumlanır.** Eril tekil için temel biçim (publié, fait, pris); dişil tekil için çoğu zaman -e (publiée, faite, prise); eril çoğul için -s (publiés, faits, pris); dişil çoğul için -es (publiées, faites, prises) kullanılır. Bazı participe passé biçimleri zaten -s veya -t içerir: **pris/prise**, **ouvert/ouverte**, **écrit/écrite**, **mis/mise**. « Le rapport est publié », « La lettre est publiée », « Les rapports sont publiés », « Les lettres sont publiées ». « Les portes ont été fermées » cümlesinde yardımcı fiil **ont été** bile olsa **fermées** dişil çoğuldur. Ancak etken passé composé’de avoir yardımcı fiiliyle her zaman özne uyumu aranmaz: « Les étudiantes ont fermé les portes » etkenindeki « fermé » değişmez (önceden gelen COD yoksa).

3. Zaman ve kipler

| Etken zaman | Être biçimi | Edilgen örnek | | --- | --- | --- | | Présent | est/sont | La règle est expliquée. | | Imparfait | était/étaient | La règle était expliquée. | | Passé composé | a/ont été | La règle a été expliquée. | | Plus-que-parfait | avait/avaient été | La règle avait été expliquée. | | Futur simple | sera/seront | La règle sera expliquée. | | Conditionnel présent | serait/seraient | La règle serait expliquée. | | Conditionnel passé | aurait/auraient été | La règle aurait été expliquée. | | Subjonctif présent | soit/soient | Il faut que la règle soit expliquée. | | Subjonctif passé | ait/aient été | Bien que la règle ait été expliquée… |

Zamanı belirleyen ipuçlarını doğru yorumla: « hier », « en 1998 » belirli geçmişi; « chaque soir » yinelenen olayı; « l’année prochaine » geleceği; « si le budget était disponible… » varsayımsal sonucu işaret edebilir. Anlatımda geçmişten sonraki geleceği gösteren **serait/seraient** de bağlama göre kullanılabilir: « Il a annoncé que les bâtiments seraient rénovés ».

4. Par / de ile eylemi yapan

Edilgen cümlede eylemi yapan (complément d’agent) çoğunlukla **par** ile bağlanır: « Le bâtiment a été conçu **par un architecte** ». Ajan insan olmak zorunda değildir: « Les arbres ont été déracinés **par le vent** ». Bir eylemi gerçekleştiren fail ile araç/tarzı ayır: « Le texte a été rédigé **par l’élève**, **avec un stylo** ». **De** özellikle bazı durum/sıfat işlevli kullanımlarda görülür: « Elle est aimée de tous », « Le professeur est respecté de ses élèves » gibi; fakat bunlar par kullanımının her yerde karşılığı değildir. Sınavda doğrudan fail anlatılan standart dönüşümde **par** güvenilir ilk tercihtir.

5. Edilgen mastar ve geçmiş mastar

Bir kiplik fiili veya amaç ifadesinden sonra **être + participe passé** kullanılabilir: « Le dossier doit être signé », « Elle souhaite être invitée », « Pour être compris, il parle lentement ». Daha önce gerçekleşmiş edilgen eylem için **avoir été + participe passé** kullanılır: « Le texte semble avoir été modifié », « Après avoir été examinées, les demandes… ». Örneğin « Après être examinées » normalde tamamlanmış edilgen olayın geçmiş mastarı yerine geçmez. « Les données auraient dû être vérifiées » cümlesinde devoir conditionnel passé, edilgen olmak ise être vérifiées ile sağlanır.

6. Yan cümlede edilgen ve subjonctif

« Il faut que les documents **soient signés** » cümlesinde il faut que + subjonctif, edilgen çekimle birleşir. « Bien que les propositions **aient été rejetées**, … » geçmişte tamamlanmış olayı subjonctif passé passif ile bildirir. « Il aurait fallu que les pièces soient remises » gibi koşullu ana cümleler de ardından subjonctif gerektirebilir. « Si les preuves avaient été vérifiées, l’erreur aurait été évitée » örneğinde önceki koşulda plus-que-parfait, sonuçta conditionnel passé kullanılır; ikisi de edilgen olabilir.

7. Edilgen değerde alternatifler

**On + etken fiil** Fransızcada faili belirsiz olayları anlatmanın yaygın yoludur: « On a fermé la route » ↔ « La route a été fermée ». Bazı zamirli fiillerde edilgen değer bulunur: « Ce livre **se vend** bien », « Les billets **se vendent** rapidement ». Zamirli biçimi otomatik olarak gerçek dönüşlü eylem sanma; burada kitap kendini satmaz. **Se faire + infinitif** özellikle bir olayın öznenin başına gelmesini de anlatabilir: « Il s’est fait voler son téléphone » = telefonu çalındı. Buna karşılık « Elle a fait réparer son téléphone » yaptırma (causatif) yapısıdır; düz « être + participe passé » ile aynı gramer değildir.

Sık Karıştırılan Noktalar

  1. « Ont envoyé » etken; « ont été envoyés/envoyées » edilgendir.
  2. Edilgende participe passé **edilgen özneyle** uyumlanır; her zaman eylemi yapanla değil.
  3. « Les portes sont fermées » bazen yalnız sonuç/durum anlatır; zaman ve ajan olay yorumunu belirler.
  4. « Le texte est écrit **par** l’auteur » ajanı gösterir; « avec un ordinateur » araçtır.
  5. Passé composé: « a été signé »; plus-que-parfait: « avait été signé ».
  6. Futur simple: « sera publié »; conditionnel: « serait publié ».
  7. « Téléphoner à » dolaylı tümleci doğrudan edilgen özne olmaz.
  8. « Il faut que … soit/soient » subjonctif passif kalıbıdır.
  9. « Après avoir été + participe passé » geçmiş edilgen mastardır.
  10. « Se vendre » edilgen anlamlı zamirli biçim olabilir; « se faire voler » başına olumsuz olay gelmesini anlatır.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

  1. Cümlenin etken mi edilgen mi istendiğini belirle. Özne eylemi yapan mı, eylemden etkilenen mi?
  2. Edilgen isteniyorsa **être** bulunduğunu doğrula; birleşik zamanda « été » gerekir.
  3. « Hier », « avant », « demain », « si » gibi zaman/kip işaretleriyle yardımcı fiili seç.
  4. Participe passé biçimini edilgen öznenin cinsiyeti ve sayısına göre denetle.
  5. Ajanın « par » ile mi verildiğini, mastar yapısının « être » mi « avoir été » mi istediğini kontrol et.
  6. Her seçeneği tam cümleye yerleştir; anlamı ve grameri birlikte doğru olan tek cevabı seç.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

  • Etken cümlenin COD’sini edilgen özneye dönüştürebilmek.
  • Être + participe passé yapısını dokuz temel zaman/kipte tanıyabilmek.
  • Dişil/eril ve tekil/çoğul participe passé uyumunu kurabilmek.
  • Passé composé ve plus-que-parfait edilgenlerini ayırt edebilmek.
  • Subjonctif gerektiren yan cümlede edilgen çekimi seçebilmek.
  • Par ile ajanı, avec ile aracı ve durumsal de kalıplarını ayırabilmek.
  • Edilgen mastar, geçmiş edilgen mastar ve « se faire » kullanımını çözebilmek.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Ders Notu

YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) Ders Notu

Ünitenin düzenli ve kısa özetini incele.

Ders Notunu Aç
Hızlı Tekrar

YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz