Konu Anlatımı / Ders Notu
YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) Konu Anlatımı
YDT Edilgen Çatı (La voix passive) konu anlatımı, kurallar ve örnek çözümler.
Edilgen Çatı — La voix passive
Konu Özeti
Fransızcada **voix passive** (edilgen çatı), eylemi yapan kişiyi değil, eylemden etkilenen varlığı cümlenin öznesi olarak öne çıkarır. Temel yapı **özne + être (uygun zaman/kip) + participe passé (+ par/de + eylemi yapan)** biçimindedir. « Le facteur distribue le courrier » (Postacı mektupları dağıtır) etken; « Le courrier est distribué par le facteur » edilgendir. Etkende doğrudan nesne (COD) olan **le courrier**, edilgende özne olur. Edilgendeki yardımcı fiil **être**, etken fiilin zamanını karşılar. Participe passé ise edilgen öznenin cinsiyet ve sayısına uyar.
1. Temel dönüşüm ve doğrudan nesne
Etken: **Le professeur explique la règle.** Edilgen: **La règle est expliquée par le professeur.** Yani özne olan le professeur, par ile eylem yapan; nesne olan la règle, yeni özne olur. Ancak her fiil olağan bir kişisel edilgene çevrilemez. Özellikle doğrudan nesne almayan **téléphoner à quelqu’un**, **obéir à quelqu’un** veya **aller** türü fiillerin dolaylı tümleci, aynı yolla edilgen özne yapılamaz. « Le directeur téléphone à l’employée » cümlesinin « L’employée est téléphonée » şeklinde dönüşümü yanlıştır. « On » öznesiyle kurulan etken ifadeler bazen daha doğal bir alternatif olabilir: « On a trouvé une solution » ↔ « Une solution a été trouvée ».
2. Participe passé uyumu
**Être ile kurulan edilgende participe passé, edilgen özneyle uyumlanır.** Eril tekil için temel biçim (publié, fait, pris); dişil tekil için çoğu zaman -e (publiée, faite, prise); eril çoğul için -s (publiés, faits, pris); dişil çoğul için -es (publiées, faites, prises) kullanılır. Bazı participe passé biçimleri zaten -s veya -t içerir: **pris/prise**, **ouvert/ouverte**, **écrit/écrite**, **mis/mise**. « Le rapport est publié », « La lettre est publiée », « Les rapports sont publiés », « Les lettres sont publiées ». « Les portes ont été fermées » cümlesinde yardımcı fiil **ont été** bile olsa **fermées** dişil çoğuldur. Ancak etken passé composé’de avoir yardımcı fiiliyle her zaman özne uyumu aranmaz: « Les étudiantes ont fermé les portes » etkenindeki « fermé » değişmez (önceden gelen COD yoksa).
3. Zaman ve kipler
| Etken zaman | Être biçimi | Edilgen örnek | | --- | --- | --- | | Présent | est/sont | La règle est expliquée. | | Imparfait | était/étaient | La règle était expliquée. | | Passé composé | a/ont été | La règle a été expliquée. | | Plus-que-parfait | avait/avaient été | La règle avait été expliquée. | | Futur simple | sera/seront | La règle sera expliquée. | | Conditionnel présent | serait/seraient | La règle serait expliquée. | | Conditionnel passé | aurait/auraient été | La règle aurait été expliquée. | | Subjonctif présent | soit/soient | Il faut que la règle soit expliquée. | | Subjonctif passé | ait/aient été | Bien que la règle ait été expliquée… |
Zamanı belirleyen ipuçlarını doğru yorumla: « hier », « en 1998 » belirli geçmişi; « chaque soir » yinelenen olayı; « l’année prochaine » geleceği; « si le budget était disponible… » varsayımsal sonucu işaret edebilir. Anlatımda geçmişten sonraki geleceği gösteren **serait/seraient** de bağlama göre kullanılabilir: « Il a annoncé que les bâtiments seraient rénovés ».
4. Par / de ile eylemi yapan
Edilgen cümlede eylemi yapan (complément d’agent) çoğunlukla **par** ile bağlanır: « Le bâtiment a été conçu **par un architecte** ». Ajan insan olmak zorunda değildir: « Les arbres ont été déracinés **par le vent** ». Bir eylemi gerçekleştiren fail ile araç/tarzı ayır: « Le texte a été rédigé **par l’élève**, **avec un stylo** ». **De** özellikle bazı durum/sıfat işlevli kullanımlarda görülür: « Elle est aimée de tous », « Le professeur est respecté de ses élèves » gibi; fakat bunlar par kullanımının her yerde karşılığı değildir. Sınavda doğrudan fail anlatılan standart dönüşümde **par** güvenilir ilk tercihtir.
5. Edilgen mastar ve geçmiş mastar
Bir kiplik fiili veya amaç ifadesinden sonra **être + participe passé** kullanılabilir: « Le dossier doit être signé », « Elle souhaite être invitée », « Pour être compris, il parle lentement ». Daha önce gerçekleşmiş edilgen eylem için **avoir été + participe passé** kullanılır: « Le texte semble avoir été modifié », « Après avoir été examinées, les demandes… ». Örneğin « Après être examinées » normalde tamamlanmış edilgen olayın geçmiş mastarı yerine geçmez. « Les données auraient dû être vérifiées » cümlesinde devoir conditionnel passé, edilgen olmak ise être vérifiées ile sağlanır.
6. Yan cümlede edilgen ve subjonctif
« Il faut que les documents **soient signés** » cümlesinde il faut que + subjonctif, edilgen çekimle birleşir. « Bien que les propositions **aient été rejetées**, … » geçmişte tamamlanmış olayı subjonctif passé passif ile bildirir. « Il aurait fallu que les pièces soient remises » gibi koşullu ana cümleler de ardından subjonctif gerektirebilir. « Si les preuves avaient été vérifiées, l’erreur aurait été évitée » örneğinde önceki koşulda plus-que-parfait, sonuçta conditionnel passé kullanılır; ikisi de edilgen olabilir.
7. Edilgen değerde alternatifler
**On + etken fiil** Fransızcada faili belirsiz olayları anlatmanın yaygın yoludur: « On a fermé la route » ↔ « La route a été fermée ». Bazı zamirli fiillerde edilgen değer bulunur: « Ce livre **se vend** bien », « Les billets **se vendent** rapidement ». Zamirli biçimi otomatik olarak gerçek dönüşlü eylem sanma; burada kitap kendini satmaz. **Se faire + infinitif** özellikle bir olayın öznenin başına gelmesini de anlatabilir: « Il s’est fait voler son téléphone » = telefonu çalındı. Buna karşılık « Elle a fait réparer son téléphone » yaptırma (causatif) yapısıdır; düz « être + participe passé » ile aynı gramer değildir.
Sık Karıştırılan Noktalar
- « Ont envoyé » etken; « ont été envoyés/envoyées » edilgendir.
- Edilgende participe passé **edilgen özneyle** uyumlanır; her zaman eylemi yapanla değil.
- « Les portes sont fermées » bazen yalnız sonuç/durum anlatır; zaman ve ajan olay yorumunu belirler.
- « Le texte est écrit **par** l’auteur » ajanı gösterir; « avec un ordinateur » araçtır.
- Passé composé: « a été signé »; plus-que-parfait: « avait été signé ».
- Futur simple: « sera publié »; conditionnel: « serait publié ».
- « Téléphoner à » dolaylı tümleci doğrudan edilgen özne olmaz.
- « Il faut que … soit/soient » subjonctif passif kalıbıdır.
- « Après avoir été + participe passé » geçmiş edilgen mastardır.
- « Se vendre » edilgen anlamlı zamirli biçim olabilir; « se faire voler » başına olumsuz olay gelmesini anlatır.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Cümlenin etken mi edilgen mi istendiğini belirle. Özne eylemi yapan mı, eylemden etkilenen mi?
- Edilgen isteniyorsa **être** bulunduğunu doğrula; birleşik zamanda « été » gerekir.
- « Hier », « avant », « demain », « si » gibi zaman/kip işaretleriyle yardımcı fiili seç.
- Participe passé biçimini edilgen öznenin cinsiyeti ve sayısına göre denetle.
- Ajanın « par » ile mi verildiğini, mastar yapısının « être » mi « avoir été » mi istediğini kontrol et.
- Her seçeneği tam cümleye yerleştir; anlamı ve grameri birlikte doğru olan tek cevabı seç.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Etken cümlenin COD’sini edilgen özneye dönüştürebilmek.
- Être + participe passé yapısını dokuz temel zaman/kipte tanıyabilmek.
- Dişil/eril ve tekil/çoğul participe passé uyumunu kurabilmek.
- Passé composé ve plus-que-parfait edilgenlerini ayırt edebilmek.
- Subjonctif gerektiren yan cümlede edilgen çekimi seçebilmek.
- Par ile ajanı, avec ile aracı ve durumsal de kalıplarını ayırabilmek.
- Edilgen mastar, geçmiş edilgen mastar ve « se faire » kullanımını çözebilmek.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YDT Fransızca Edilgen Çatı (La voix passive) - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene