Başkaları Tarafından Oluşturulan İki Nicel Değişkenli Verileri İnceleme Ders Notu

Başkaları Tarafından Oluşturulan İki Nicel Değişkenli Verileri İnceleme — Ders Notu

Eleştirel İnceleme

Başkalarının hazırladığı istatistiksel bilgi doğrudan kabul edilmez.

Kontrol edilmesi gerekenler:

• veri kaynağı,
• veri toplama yöntemi,
• örneklem,
• değişkenler,
• zaman aralığı,
• birimler,
• grafik türü,
• korelasyon,
• aykırı değerler,
• nedensellik iddiası,
• genellenebilirlik.

Görüş ve Veri

Bir grubun “ilişki vardır” demesi korelasyon kanıtı değildir.

İş deneyimi-gelir örneğinde gerçek analiz için aynı kişilerin:

• iş deneyimi yılı,
• gelir düzeyi

ölçülmelidir.

Eşleşmiş Veriler

İki değişken birlikte analiz edilirken:

• aynı gözleme,
• aynı yıla,
• aynı ülkeye/gruba

ait değerler eşleştirilmelidir.

Çay Verileri

Türkiye yaş-kuru çay: ortak yıllar 2018-2021 → pozitif güçlü ilişki.

Türkiye yaş çay-verim: 2018-2022 → yaklaşık r = 0,919 → pozitif güçlü.

Çin kuru çay-verim: verim tablosunda Çin yok → verilen tablolarla doğrulanamaz.

Kenya yaş çay-verim: 2018-2022 → yaklaşık r = 0,964 → pozitif güçlü.

E-Ticaret Örneği

Reklam izleme süresi - alışveriş miktarı:

r = 0,694

→ pozitif orta ilişki.

1. müşteri tek başına bütün ilişkiyi belirlemez.

Telefon Verileri

Sabit-sabit aramalar ile mobil-mobil aramalar:

yaklaşık r = -0,966

→ negatif güçlü ilişki.

“Teknoloji geliştiği için oldu.” ifadesi ek kanıt olmadan nedensellik kurar.

Grafik Seçimi

İki ayrı zaman grafiği: değişkenlerin yıllara göre gelişimini gösterir.

Serpme diyagramı: iki değişkeni doğrudan karşılaştırır.

Sık Karıştırılan Noktalar

• görüş ≠ ölçülmüş veri
• tek nokta ≠ genel ilişki
• korelasyon ≠ nedensellik
• iki zaman grafiği ≠ serpme diyagramı
• eksik veri ≠ doğrulanmış sonuç
• aynı dönem ≠ farklı dönem

Kısa Özet

İddiayı belirle → kaynağı kontrol et → verileri eşleştir → serpme diyagramı/korelasyonla test et → nedensellik ve genellemeyi sorgula.