Ulaşımı Etkileyen Faktörler Hızlı Tekrar

Ulaşımı Etkileyen Faktörler — Hızlı Tekrar

1. Sınıflandırma ve mantık

**Fiziki (3):** Coğrafi konum, yeryüzü şekilleri, iklim. **Beşerî (5):** Nüfus yoğunluğu, sermaye, iş gücü, ekonomik faaliyetlerin özellikleri, teknolojik gelişmeler ve imkânlar. **Anahtar:** Doğal koşul = fiziki; insan ihtiyacı, yatırım, çalışan ve teknoloji = beşerî.

2. Sınavda öne çıkan bilgiler

• **Konum:** Türkiye kıtaların yakınlaştığı alandadır. İlk/Orta Çağ kervan ve deniz; II. Dünya Savaşı öncesi demir yolu; sonrası kara yolu; 1980 sonrası hava ve boru hattı öne çıkar.
• **Yer şekilleri:** Yükselti, eğim, engebe, dağların uzanışı → güzergâh; geniş düzlük → havalimanı; kıyı topografyası → liman.
• **İklim:** Aşırı sıcak, sağanak, kar, buzlanma, sis, şiddetli rüzgâr. Etki her taşıma türünde aynı olmaz.
• **Nüfus:** New York, Londra, Tokyo, İstanbul gibi büyük kentlerde ulaşım çeşitlenir; trafik yoğunluğu yine de olabilir.
• **Ekonomi:** Maden bölgesinin güzergâh seçiminde etkisi → ekonomik faaliyetler.
• **Teknoloji:** Hız, konfor, güvenlik; Ankara–Konya demir yolunda yaklaşık 1 saat 50 dakika örneği.
• **Ovit:** 2018, İkizdere–İspir, 14 km çift tüplü tünel, yaklaşık 2.600 m geçit, yol 4 km kısaldı, eskiden kasım–nisan kar nedeniyle sık kapanıyordu; ticaret, turizm ve güvenlik iyileşti.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **Fiziki ↔ beşerî:** Kar, eğim, dağ → fiziki; sermaye, iş gücü, tünel teknolojisi → beşerî.
2. **Konum ↔ yer şekilleri:** Kıtaların yakınlığı konum; dağların uzanışı yer şekilleridir.
3. **Sermaye ↔ iş gücü:** Para kaynağı sermaye, uzman çalışan iş gücüdür.
4. **Nüfus ↔ ekonomik faaliyet:** Kalabalık kent nüfus, maden yatağına bağlantı ekonomik faaliyettir.
5. **Etki düzeyi:** Kar bütün ulaşım türlerini aynı ölçüde etkilemez.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Üç fiziki, beş beşerî faktör; dağ ve hava → doğal güçlük; teknoloji, yatırım ve iş gücü → çözüm imkânı. Güzergâh yönü yeryüzü şekilleriyle; ticaret/maden bağlantıları ekonomik faaliyetlerle ilişkilidir. Ovit Tüneli'nin temel amacı kar ve yükselti kaynaklı ulaşım güçlüğünü hafifletmektir. Ulaşım haritasını fiziki haritayla birlikte yorumla.

Kendini Kontrol Et

• Üç fiziki ve beş beşerî faktörü eksiksiz yazabiliyor musun?
• Ovit Tüneli'nde 14 km ile 4 km'yi ayırabiliyor musun?
• Havalimanı ve liman yeri seçiminde hangi fiziki şartların etkili olduğunu biliyor musun?
• Maden sahası, Bolu Dağı'nda kar ve Ankara–Konya demir yolu örneklerini doğru başlıkla eşleştiriyor musun?
• Nüfus yoğunluğu ile trafik yoğunluğunun birlikte görülebileceğini açıklayabiliyor musun?