II. Dünya Savaşı Ders Notu

II. Dünya Savaşı — Ders Notu

Savaşın temel nedenleri

I. Dünya Savaşı sonrasında **Versay Antlaşması’nın ağır hükümleri**, Paris Barış Konferansı’nın çözemediği rekabetler, **Milletler Cemiyetinin etkisizliği**, **1929 Ekonomik Bunalımı** ve revizyonist devletlerin yayılması çatışma zeminini hazırladı. 1925 **Locarno** ve 1928 **Briand–Kellogg** barış girişimleri kalıcı güvenliği sağlayamadı. **1 Eylül 1939’da Almanya’nın Polonya’yı işgali** savaşı fiilen başlattı; **3 Eylül’de İngiltere ve Fransa Almanya’ya savaş ilan etti**.

Bloklar ve ittifakların gelişimi

• **Statükocular:** İngiltere ve Fransa mevcut düzeni korumaya yöneldi.
• **Revizyonistler:** Almanya, İtalya ve Japonya güç dengelerini değiştirmeye çalıştı.
• **1936 Anti-Komintern:** Almanya–Japonya iş birliği; **1937’de İtalya** katıldı.
• **1940 Üçlü Pakt:** Almanya, İtalya, Japonya.
• **Müttefikler:** İngiltere, Fransa, SSCB, ABD ve Çin. Savaşın başlangıcındaki taraf ilişkileri sonradan değişti.

Mihver politikaları

**Almanya:** Hitler ve Nazi Partisi (1933); Versay sınırlarından kurtulma, dışarıdaki Almanları bir araya toplama ve **Hayat Sahası**. Saar 1935, Ren 1936, Avusturya–Südetya 1938, Polonya 1939.

**İtalya:** Mussolini ve faşizm; Akdeniz–Balkan yayılması. Habeşistan 1935, Arnavutluk 1939.

**Japonya:** Militarizm ve Asya’da nüfuz; Mançurya 1932, Milletler Cemiyetinden ayrılma 1933, Çin’de ilerleyiş 1937.

Müttefiklerin savaş öncesi politikaları

**İngiltere:** Yatıştırma; genişlemeyi bir süre fiilen durdurmayan politika. **Fransa:** Maginot Hattı; Alman birlikleri bu hattı Belçika yönünden dolaştı. **SSCB:** 23 Ağustos 1939’da Almanya ile Saldırmazlık Paktı; Almanya 22 Haziran 1941’de **Barbarossa** ile SSCB’ye saldırdı. **ABD:** Monroe çerçevesinde Avrupa’dan uzak durma; Pasifik’te Japonya’ya karşı petrol ambargosu.

1937 savunma verisi okuma

Kitaptaki ulusal gelir / savunma payı: ABD **68 milyar $ / %1,5**; Britanya **22 / %5,7**; Fransa **10 / %9,1**; Almanya **17 / %23,5**; İtalya **6 / %14,5**; SSCB **19 / %26,4**; Japonya **4 / %28,2**. Parasal tutar = ulusal gelir × yüzde / 100. Örneğin Almanya **3,995 milyar**, Japonya **1,128 milyar dolar**: **oran** ile **tutar** farklıdır.

Savaşın gelişimi ve dönüm noktaları

**1939:** Polonya işgali ve savaş ilanları; SSCB 17 Eylül’de Polonya’nın doğusuna girdi. **1940:** Alman **Blitzkrieg** ilerleyişi; İngiltere’ye yönelik **Kartal Hücumu başarısız**; İtalya 10 Haziran’da savaşa girdi. **1941:** Barbarossa (22 Haziran); **Pearl Harbor (7 Aralık)** ve ABD–Japonya savaşı; Almanya 11 Aralık’ta ABD’ye savaş ilan etti. **1942–1943:** **Stalingrad** Sovyet direnişinin dönüm noktası; **1943’te** Mussolini iktidardan düştü, İtalya Almanya’ya savaş ilan etti. **1944:** **Normandiya Çıkarması (6 Haziran)**, Batı Avrupa’nın kurtarılmasını hızlandırdı. **1945:** Hiroşima **6 Ağustos (Little Boy, uranyum)**, Nagazaki **9 Ağustos (Fat Man, plütonyum)**; Japonya teslim oldu.

Birleşmiş Milletler

İngiltere–ABD **Atlantik Bildirisi**nden gelen ilkeler **1 Ocak 1942 BM Bildirisi**nde benimsendi. **1944 Dumbarton Oaks** ana sözleşme ilkelerini belirledi. **1945 Yalta** beş daimî üyeye veto ilkesini kabul etti. **24 Ekim 1945** BM teşkilat olarak kuruldu; Türkiye kurucu üyeler arasındadır. Amaç barış, güvenlik, insan hakları ve refahtır. **Genel Kurul:** Her devletin bir oyu vardır. **Güvenlik Konseyi:** 15 üye, en az dokuz kabul ve beş daimî üyeden veto olmaması koşulu; daimîler ABD, Rusya/SSCB, İngiltere, Fransa, Çin.

Kısa Özet

Versay + güvenlik yetersizliği + ekonomik kriz + yayılmacılık → Polonya 1939 → Barbarossa ve Pearl Harbor 1941 → Stalingrad 1942–1943 → Normandiya 1944 → Japonya’nın teslimiyeti 1945. BM’nin **1942 bildirisi** ile **1945 kuruluşu** ayrı aşamalardır.