1980 Sonrası Türk Edebiyatında Roman Hızlı Tekrar

1980 Sonrası Türk Edebiyatında Roman — Hızlı Tekrar

Dönem, Temalar ve Yazarlar

• **1980 sonrası:** Göç, yabancılaşma, kadının toplumdaki yeri, bireyin iç dünyasına çekilmesi; toplumsal konular da sürer.
• **Adlar:** Adalet Ağaoğlu, Orhan Pamuk, Latife Tekin, Bilge Karasu, **İhsan Oktay Anar**.
• **Ana eser:** İhsan Oktay Anar'ın **ilk romanı Puslu Kıtalar Atlası**.
• **Dönem farklılığı:** Edebî dönem **1980 sonrası**; olay zamanı **17. yüzyıl İstanbul'u**.

Kişiler ve Kesin Eşleştirmeler

| Kişi | Anahtar | |---|---| | **Uzun İhsan Efendi** | Rüya ile atlas; Bünyamin'in babası; son mektup | | **Bünyamin** | Şurup, diri gömülme sanısı, macera, kara para, atlası okuma | | **Arap İhsan** | Denizci; yabancı kitabı getirir | | **Vardapet** | Lağımcı; iş teklifini yapar | | **Ebrehe** | Gizli örgüt başı; kara para ve sahte kehanet aynası | | **Alibaz/Efrasiyab** | Uyuyamayan çocuk; Uzun İhsan'ı kurtarmaya çalışır | | **Ali Said Çelebi** | Müezzin olmayı ister, **mutemet** olur | | **Aglaya** | Bünyamin'in tanıştığı kız; *Budala* göndermesi | | **Dertli** | Yıldırım/yangın ve Bünyamin'in kaçışı |

Teknikler: Her Birine Bir Anahtar

• **Metinler arasılık:** Başka eser/düşünce/isimle bağ. **Descartes–Rendekâr**, *Cihannüma–Atlas Minor*, *Şehname–Efrasiyab*, *Budala–Aglaya*.
• **Üst kurmaca:** Romanın kurmaca oluşunu gösterme. **'308 yıl sonra İzmir'deki kişi kim?'** sorgusu ve düş kuran yazar/kişi sınırı.
• **Pastiş:** Başka bir üslubu **taklit**.
• **Parodi:** Başka bir eseri **gülünçleştirerek** dönüştürme.
• **Kolaj:** Farklı **türde metin parçalarını** bir araya getirme.
• **İroni:** İnce, karşıt anlamlı **alay**.
• **Çoğulculuk:** Ayrı görünen hikâyeleri/kültürleri bir romanda kaynaştırma.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• **Arap İhsan** denizcidir; **Uzun İhsan** düş atlasını hazırlayan babadır.
• **Rendekâr** Descartes göndermesi; **Zagon Üzerine Öttürme** onun roman içindeki kitap adıdır.
• **Üst kurmaca** kendi yazılış/kurmaca düzeyini; **metinler arasılık** başka eserlerle ilişkiyi görünür kılar.
• **Toprak Ana — Cengiz Aytmatov:** Savaşta kayıp, **Suvankul–Kasım**, toprağa sesleniş.
• **Sevgili Arsız Ölüm — Latife Tekin:** **Dirmit'in sözcüklerle kuşatılması**, ikinci şiiri yazamaması.

Son 2 Dakikalık Tekrar

**İhsan Oktay Anar** → **ilk roman Puslu Kıtalar Atlası** → **postmodern** → **17. yüzyıl İstanbul'u** → **Uzun İhsan / düş atlası** → **Bünyamin / macera** → **Ebrehe / kara para ve yanlış kehanet** → **mektup / gerçek–düş ve üst kurmaca** → **Descartes ve başka eserler / metinler arasılık**.

Kendini Kontrol Et

1. Romanın edebî dönemi ile olay zamanı neden farklıdır?
2. Uzun İhsan'ın atlası hangi yolla oluşur; Bünyamin'in yolculuğuyla nasıl karşıtlık kurar?
3. Vardapet, Ebrehe, Arap İhsan hangi işleri/rolleri üstlenir?
4. Ayna geleceği gerçekten gösterir mi?
5. Bir eserin üslubunu taklit etmekle onu alaya almak aynı teknik midir?
6. Son mektupta kim kimi düşlediğini sorgulamak niçin üst kurmacaya işaret eder?
7. Karşılaştırma metinlerindeki **Suvankul ve Kasım** ile **Dirmit** hangi romanlardadır?