AYT Kimya Kimyasal Tepkimelerde Enerji Ders Notu

Kimyasal Tepkimelerde Enerji – Ders Notu

Ekzotermik ve Endotermik

Ekzotermik tepkimelerde ΔH negatiftir, ortama ısı verilir. Endotermik tepkimelerde ΔH pozitiftir, ortamdan ısı alınır.

Örnek: Girenler 80 kJ, ürünler 30 kJ → ΔH = −50 kJ.

ΔH ve Mol İlişkisi

Katsayı değişirse ΔH aynı oranda değişir. Tepkime ters çevrilirse işaret değişir.

Örnek: 1 mol C₃H₈ için 2200 kJ ise 22 g (0,5 mol) için 1100 kJ.

Oluşum Entalpisi

ΔH = ΣΔHf(ürünler) − ΣΔHf(girenler). Elementlerin kararlı hâllerinin ΔHf değeri sıfırdır.

Örnek: N₂ + O₂ → 2NO, ΔHf(NO) = +90 → ΔH = +180 kJ.

Bağ Enerjisi

ΔH = Σ(kırılan bağlar) − Σ(oluşan bağlar).

Örnek: N₂ + 3H₂ → 2NH₃ → 2248 − 2340 = −92 kJ.

Hess Yasası

Toplam ΔH yoldan bağımsızdır. Ters çevir, çarp, topla.

Örnek: −100 + 40 = −60 kJ.

Kalorimetre

Q = m · c · ΔT.

Örnek: 250 g su 20 °C → 60 °C için Q = 250 · 4,18 · 40 = 41800 J.

Aktivasyon Enerjisi ve Katalizör

ΔH = Ea(ileri) − Ea(geri). Katalizör Ea’yı düşürür, ΔH değişmez.

Örnek: Ea(ileri) = 120, ΔH = −50 → Ea(geri) = 170 kJ.

Geçmiş AYT Soru Kalıpları

• ΔH yorumlama ve enerji diyagramı,
• oluşum entalpisiyle ΔH,
• bağ enerjisiyle ΔH,
• Hess yasası,
• kalorimetre.

Sık Karıştırılanlar

• Oluşum entalpisinde ürünler eksi girenler, bağ enerjisinde kırılan eksi oluşan.
• Katalizör ΔH’ı değiştirmez.
• Gramı mole çevirmeden ΔH kullanma.

Kısa Özet

ΔH negatifse ekzotermik, pozitifse endotermiktir. Oluşum entalpisinde ürünler eksi girenler, bağ enerjisinde kırılan eksi oluşan hesaplanır. Hess yasasında ters çevir, çarp, topla. Isı hesabında Q = m · c · ΔT kullanılır.