Konu Anlatımı / Ders Notu
Dil Bilgisi Ders Notu
DGS Türkçe dil bilgisi konusunun temel kurallarını örnekler ve kısa açıklamalarla tekrar edin.
Ses Olaylarını Ayır
- **Yumuşama:** ağaç + ı → ağacı, kitap + ı → kitabı.
- **Benzeşme:** kitap + da → kitapta, kitap + cı → kitapçı.
- **Ünlü düşmesi:** ağız + ı → ağzı, burun + u → burnu.
- **Ünlü daralması:** bekle-yor → bekliyor.
- **Ünlü türemesi:** dar + cık → daracık.
- **Ünsüz türemesi:** his + etmek → hissetmek.
Ekler ve Sözcük Türleri
- Yapım eki yeni sözcük üretir; çoğul, iyelik ve durum ekleri çekim ekidir.
- “Bu defter” → işaret sıfatı, “Bunu aldım” → işaret zamiri.
- “Hızlı tren” → sıfat, “hızlı yürüdü” → zarf.
- Ayrı “de” bağlaçtır; bitişik “-de” bulunma ekidir.
- “Seninki” → ilgi zamiri; “penceredeki ışık” → sıfat görevli -ki.
Fiilimsiler
- İsim-fiil: okumak, geliş, okumayı.
- Sıfat-fiil: gelen yolcu, hazırlanmış dosya, okunacak metin.
- Zarf-fiil: çıkınca, görmeden, belirleyip, beklerken.
- Çekimli fiil yargı kurar; fiilimsi tek başına temel yüklem değildir.
Cümle Çözümleme
- Neyi, kimi? → belirtili nesne.
- Nereye, nerede, kimden? → yer tamlayıcısı.
- Ne zaman, nasıl? → zarf tümleci.
- Edilgen yüklemde işi yapanı gösteren gerçek özne bulunmayabilir.
- Sonda olmayan yüklem → devrik cümle. İsim yükleminde ek fiil bulunabilir.
Sık Hatalar
Sözcüğün türünü bağlamdan koparmak; sıfat-fiili yüklem sanmak; ekin biçimine bakıp ögeyi yanlış bulmak; özne ile sözde özneyi eşitlemek.
Kısa Özet
Önce yüklemi bul, sonra fiilimsileri işaretle ve ögeleri yükleme soru sorarak çıkar. Sözcük türünde bağlamı, ses olayında kök-ek ayrımını ve çatıda işi kimin yaptığını birlikte denetle.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
DGS Türkçe Dil Bilgisi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
DGS Türkçe Dil Bilgisi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
DGS Türkçe Dil Bilgisi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
DGS Türkçe Dil Bilgisi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.