Konu Anlatımı / Ders Notu
Antimikrobiyal İlaçlar ve Diş Hekimliğinde Kullanım Ders Notu
DUS antibiyotik etki mekanizmaları, önemli direnç ve yan etkiler, odontojen enfeksiyon ve endokardit profilaksisi notları.
Antimikrobiyal İlaçlar ve Diş Hekimliğinde Kullanım — Ders Notu
Mekanizma tablosu
| İlaç/sınıf | Hedef | Ayırt edici sınav bilgisi | | --- | --- | --- | | Penisilinler, sefalosporinler | PBP, peptidoglikan çapraz bağları | Zaman bağımlı etkinlik, beta-laktamaz/ değişmiş PBP direnci | | Klavulanat | Belirli beta-laktamazlar | Tek başına MRSA/PBP2a sorununu çözmez | | Vankomisin | D-Ala–D-Ala | Dirençte D-Ala–D-Lac dönüşümü | | Tetrasiklin | 30S | A bölgesi, şelasyon, fotosensitivite | | Aminoglikozid | 30S | Oksijene bağlı giriş, nefro/ototoksisite | | Makrolid | 50S | QT, klaritromisin–CYP etkileşimi | | Klindamisin | 50S | C. difficile; endokardit profilaksisinde önerilmiyor | | Linezolid | 50S | Başlangıç kompleksini inhibe eder; miyelosupresyon | | Florokinolon | DNA giraz/topoizomeraz IV | Tendinopati ve başka ciddi advers etkiler | | Metronidazol | Anaeroplarda DNA hasarı | Aerob bakteri kapsamı zayıf | | Sülfonamid/trimetoprim | Sıralı folat basamakları | Dihidropteroat sentaz/DHFR | | Rifampisin | Bakteriyel RNA polimeraz | Güçlü enzim indükleyici | | Nistatin | Ergosterol içeren membran | Lokal oral kandidiyaz | | Flukonazol | 14-α-demetilaz | Ergosterol sentezi; CYP etkileşimleri | | Ekinokandin | β-(1,3)-D-glukan | Fungal hücre duvarı | | Asiklovir | Viral DNA polimeraz | HSV timidin kinazı ile aktivasyon |
Direnç ve farmakodinamik
- Beta-laktamaz: ilacın hidrolizi. Klavulanat belirli enzimleri bloke eder.
- PBP2a: hedef afinitesi azalması, MRSA mekanizması.
- D-Ala–D-Lac: vankomisin bağlanma yerinin değişmesi.
- Effluks: hücre içindeki ilacın azalması; özellikle tetrasiklin sorularında görülür.
- Erm aracılı rRNA metilasyonu: makrolid–linkozamid direnç ilişkisi.
- Beta-laktamlar: **fT>MIC**, aminoglikozidler: **tepe konsantrasyonu/MIC** ile sık ilişkilendirilir.
Klinik yan etkiler ve etkileşimler
- Klindamisin → C. difficile enfeksiyonu riski.
- Aminoglikozid → nefro/ototoksisite.
- Tetrasiklin → fotosensitivite, diş/kemik gelişiminde risk, kalsiyumla şelasyon.
- Makrolid → QT uzaması; klaritromisin CYP3A4 ile etkileşebilir.
- Florokinolon → tendinopati/tendon rüptürü ve nöropati riski.
- Metronidazol veya flukonazol + varfarin → INR/kanama riskinde artış olası.
- Rifampisin → CYP indüksiyonu; pek çok eşzamanlı ilacın maruziyetini azaltabilir.
- Linezolid + serotonerjik ilaçlar → serotonin sendromu riski.
Oral enfeksiyon / profilaksi ayrımı
- Lokalize, definitif dental tedavisi mümkün olgu: antibiyotik rutin değildir.
- Sistemik bulgular / yayılım: uygun antibiyotik, drenaj ve acil değerlendirme gerekebilir.
- Endokardit profilaksisi: **yüksek riskli kalp hastalığı + gingival/periapikal manipülasyon veya oral mukoza perforasyonu** birlikte aranır.
- Rutin dental radyografide profilaksi gerekmez.
- Gerekli olduğunda ve penisilin alerjisi yoksa AHA standardı: **erişkin amoksisilin 2 g, 30–60 dakika önce, tek doz**.
- **Klindamisin**, güncel AHA endokardit diş profilaksisinde önerilmiyor.
- Penisilin/ampisiline anafilaksi, anjiyoödem veya ürtiker öyküsünde profilaksi amaçlı sefalosporin kullanılmaz.
- Eklem protezi varlığı tek başına rutin antibiyotik profilaksisi gerekçesi değildir.
Kısa Özet
PBP–beta-laktam, D-Ala–D-Ala–vankomisin, 30S–tetrasiklin/aminoglikozid, 50S–makrolid/klindamisin, DNA giraz–florokinolon, folat–sülfonamid/TMP. Antibiyotik kararı kaynak kontrolünün yerine geçmez. Güncel endokardit profilaksisi yalnız uygun riskli hasta ve girişimde; klindamisin önerilmez.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
DUS Farmakoloji Antimikrobiyal İlaçlar ve Diş Hekimliğinde Kullanım - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
DUS Farmakoloji Antimikrobiyal İlaçlar ve Diş Hekimliğinde Kullanım - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
DUS Farmakoloji Antimikrobiyal İlaçlar ve Diş Hekimliğinde Kullanım - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
DUS Farmakoloji Antimikrobiyal İlaçlar ve Diş Hekimliğinde Kullanım - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.