Konu Anlatımı / Ders Notu
Sindirim, Endokrin, Üreme ve Duyu Fizyolojisi Ders Notu
DUS tükürük salgısı, mide hücreleri, endokrin eksenler ve duyu iletimi çalışma notları.
Sindirim, Endokrin, Üreme ve Duyu Fizyolojisi — Ders Notu
En yüksek getirili eşleştirmeler
| Uyarı/yer | Etken | Temel etki | | --- | --- | --- | | Auerbach | Miyenterik pleksus | Motilite | | Meissner | Submukozal pleksus | Lokal salgı/kan akımı | | Asiner salgı | Primer tükürük | Yaklaşık izotonik sıvı | | Tükürük kanalı | NaCl geri emilimi, suya düşük geçirgenlik | Son tükürüğün hipotonikliği | | Parasempatik M3 | Ca²⁺ artışı | Sulu tükürük salgısı | | Mide pariyetal hücresi | H⁺/K⁺-ATPaz | HCl; intrinsik faktör | | Mide baş hücresi | Pepsinojen | Protein sindirimine öncül | | Mide G / ECL / D | Gastrin / histamin / somatostatin | Uyarı / uyarı / baskılama | | Duodenum S | Sekretin | Pankreas duktal HCO₃⁻ | | Duodenum I | CCK | Asiner enzim + safra kesesi | | Açlık | Motilin | Göç eden motor kompleks | | Oral glukoz | GIP/GLP-1 | Glukoza bağımlı insülin desteği | | Pankreas β / α | İnsülin / glukagon | Glukoz depolama / hepatik üretim | | Paratiroid baş hücresi | PTH | Ca²⁺↑, renal fosfat geri emilimi↓ | | Böbrek 1α-hidroksilaz | Kalsitriol | Bağırsak Ca²⁺/fosfat emilimi↑ | | Hipofiz ön lob | Prolaktin | Süt sentezi | | Nörohipofizden salım | Oksitosin | Süt ejeksiyonu | | Dil ön 2/3 tat | N. facialis VII | Chorda tympani | | Dil ön 2/3 genel duyu | V3 | N. lingualis |
Tükürükte sınav ayrımları
Asiner primer salgı **yaklaşık izotoniktir**. Duktal Na⁺/Cl⁻ geri emilimi ile sınırlı su geçirgenliği sonunda tükürük **genellikle hipotonik** olur. HCO₃⁻ ağız pH tamponunda etkilidir. Parotis seröz; sublingual müköz ağırlıklıdır. Parasempatik M3 → sulu salgı; sempatik β-adrenerjik yanıt → protein salgısı. Parotis parasempatiği IX, submandibular/sublingualin VII'dir.
Mide ve pankreas ayrımları
- **HCl / intrinsik faktör:** pariyetal hücre.
- **Pepsinojen:** baş/şef hücre.
- **Histamin / gastrin / somatostatin:** ECL / G / D hücresi.
- **Sekretin:** duodenal asit, pankreas HCO₃⁻.
- **CCK:** yağ ve amino asit, pankreas enzimleri, safra kesesi kasılması.
- **İnkretinler:** GLP-1/GIP, oral glukoz yanıtı; GLP-1 mide boşalmasını da yavaşlatır.
- **Terminal ileum:** safra asitleri ve B₁₂–intrinsik faktör kompleksi.
Bağırsak taşıyıcıları ve metabolizma
- Glukoz/galaktoz: SGLT1; fruktoz: GLUT5; bazolateral monosakkarit çıkışı: GLUT2.
- İnsülin β hücresinde KATP kapanışı ve Ca²⁺ girişiyle salgılanır.
- İnsülinin kas ve yağ hücresindeki taşıyıcısı: **GLUT4**.
- Glukagon başlıca karaciğer glukoz çıktısını yükseltir.
- İnkretion etkisi oral glukozdan sonra aynı glisemiye karşı daha fazla insülin salgılanmasıdır.
Endokrin ve mineral denge
- TRH→TSH→T₃/T₄; CRH→ACTH→kortizol; gonadlarda GnRH→FSH/LH.
- ADH ve oksitosin **hipotalamusta sentezlenip arka hipofizden salınır**.
- PTH düşük iyonize kalsiyumda artar; böbrekte Ca²⁺ geri emilimini yükseltir, fosfat geri emilimini azaltır.
- Kalsitriol bağırsakta Ca²⁺ ve fosfat emilimini artırır.
- Alkaloz iyonize kalsiyumu düşürebilir; total kalsiyum aynı kalsa bile tetani görülebilir.
- Pulsatil GnRH ekseni sürdürür, sürekli GnRH ile gonadotropin yanıtı baskılanabilir.
Tat ve ağrı iletimi
- Ön dil 2/3 tat: VII; genel duyu: V3 (lingual).
- Arka 1/3 tat ve genel duyu: IX; epiglot çevresi tat: X.
- Aδ: ince miyelinli, hızlı keskin ağrı; C: miyelinsiz, yavaş yanıcı/künt ağrı.
Sık Karıştırılanlar
Sekretin/CCK = bikarbonat/enzim. İnsülin/glukagon = β/α. PTH/kalsitriol = renal fosfat atılımı/intestinal fosfat emilimi. Prolaktin/oksitosin = sentez/ejeksiyon. VII/V3 = tat/genel duyu (ön dil).
Kısa Özet
Tükürük kanalları NaCl geri emip suyu sınırlı geçirdiği için hipotonik son salgı oluşur. Midede pariyetal hücre HCl+intrinsik faktör, şef hücre pepsinojen üretir. Sekretin pankreas bikarbonatını, CCK enzimleri ve safra kesesini uyarır. İnsülinin GLUT4 etkisi, PTH'nin fosfatürik etkisi, kalsitriolün intestinal emilim etkisi ile prolaktin–oksitosin ayrımı temel sınav bilgisidir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
DUS Fizyoloji Sindirim, Endokrin, Üreme ve Duyu Fizyolojisi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
DUS Fizyoloji Sindirim, Endokrin, Üreme ve Duyu Fizyolojisi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
DUS Fizyoloji Sindirim, Endokrin, Üreme ve Duyu Fizyolojisi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
DUS Fizyoloji Sindirim, Endokrin, Üreme ve Duyu Fizyolojisi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.