Konu Anlatımı / Ders Notu
Hücre Biyolojisi, Organeller ve Hücre Döngüsü Ders Notu
DUS temel hücre biyolojisi, taşınma ve mitoz kontrol mekanizmaları çalışma notları.
Hücre Biyolojisi, Organeller ve Hücre Döngüsü — Ders Notu
Zar taşınması — hızlı eşleştirme
| Mekanizma | Enerji kaynağı | Örnek | | --- | --- | --- | | Basit difüzyon | Konsantrasyon farkı | Küçük lipofilik molekül geçişi | | Kolaylaştırılmış difüzyon | Gradyan; doğrudan ATP yok | GLUT aracılı glukoz geçişi | | Birincil aktif taşıma | Doğrudan ATP hidrolizi | Na⁺/K⁺-ATPaz | | İkincil aktif taşıma | Başka bir iyonun elektrokimyasal gradyanı | SGLT ile Na⁺–glukoz kotransportu | | Ozmoz | Su potansiyeli farkı | Akuaporinli su geçişi |
Na⁺/K⁺-ATPaz: 3 Na⁺ dışarı, 2 K⁺ içeri. Pompa elektrojendir ve Na⁺ gradyanı sayesinde çok sayıda ikincil taşımayı dolaylı olarak destekler.
Organeller ve protein trafiği
- Çekirdek: transkripsiyon; çekirdekçik: rRNA ve ribozom alt birimi biyogenezi.
- RER: salgı/membran/lizozomal proteinlerin sentezi ve katlanması.
- Düz ER: lipit sentezi; sarkoplazmik retikulum: Ca²⁺ depolanması.
- Golgi: işleme, hedefe yönlendirme; mannoz-6-fosfat lizozomal hidrolaz hedeflenmesiyle ilişkili.
- Lizozom: asidik enzimlerle yıkım ve otofajik materyalin parçalanması.
- Peroksizom: katalaz, H₂O₂ metabolizması ve bazı yağ asidi oksidasyonları.
- Mitokondri: iç zarda elektron taşıma zinciri, ATP sentaz; iç apoptoz yolunun başlangıcında sitokrom c salınımı.
Hücre iskeleti ve bağlantı
- Aktin mikrofilamentleri: hücre şekli, korteks, kasılma, mikrovillus.
- Tübülin mikrotübülleri: mitotik iğ ve hücre içi motor taşınması.
- Ara filamentler: mekanik dayanıklılık; epitelde keratin.
- Sıkı bağlantı: epitel bariyeri, kutuplanma.
- Desmozom: hücre–hücre mekanik bağ.
- Hemidesmozom: hücre–bazal lamina tutunması.
- Gap junction: komşu hücreler arasında küçük moleküler iletişim.
Sinyal yolları
- Gs → adenilat siklaz etkinliği ve cAMP artışı.
- Gi → adenilat siklaz baskılanması ve cAMP azalması.
- Gq → fosfolipaz C, IP₃/DAG, hücre içi Ca²⁺ sinyali.
- RTK → reseptör tirozin fosforilasyonu; MAPK/PI3K-AKT ile hücresel yanıt.
Hücre döngüsünün sayısal mantığı
- G1: 2n, 2C.
- S sonunda: 2n, 4C.
- G2: 2n, 4C.
- Mitoz ve sitokinez sonunda oluşan iki diploid yavru hücrenin her biri: 2n, 2C.
- G1/S geçişi: siklin D–CDK4/6, RB–E2F düzenlenmesi.
- G2/M geçişi: siklin B–CDK1.
- DNA hasarı: p53 → p21 → CDK baskılanması ve döngü duraklaması.
- İğ kontrolü: kinetokorların bağlanma durumunu izler.
- APC/C → sekurin yıkımı → separaz → kohezin ayrılması → kromatit ayrılması.
Bölünme ve hücresel kalite kontrol
Mitozda kardeş kromatitler, mayoz I'de homologlar, mayoz II'de kardeş kromatitler ayrılır. Apoptoz kaspaz ilişkili kontrollü ölüm; nekroz daha çok zar bozulması ve inflamasyonla; otofaji ise lizozomal geri dönüşümle ilişkilidir. ER stresi UPR'yi etkinleştirebilir; PERK–eIF2α yolu genel çeviriyi azaltabilir.
Kısa Özet
GLUT pasif kolaylaştırılmış, SGLT ikincil aktif, Na⁺/K⁺-ATPaz birincil aktif taşımadır. Proteinlerin salgı yolu RER–Golgi–veziküldür. Mikrofilament aktin; mikrotübül tübülindir. G2'de kromozom takımı 2n, DNA miktarı 4C'dir. RB–E2F ve p53–p21 G1/S'yi; siklin B–CDK1 G2/M'yi; APC/C anafaz başlangıcını düzenler.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
DUS Tıbbi Biyoloji ve Genetik Hücre Biyolojisi, Organeller ve Hücre Döngüsü - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
DUS Tıbbi Biyoloji ve Genetik Hücre Biyolojisi, Organeller ve Hücre Döngüsü - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
DUS Tıbbi Biyoloji ve Genetik Hücre Biyolojisi, Organeller ve Hücre Döngüsü - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
DUS Tıbbi Biyoloji ve Genetik Hücre Biyolojisi, Organeller ve Hücre Döngüsü - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.