Konu Anlatımı / Ders Notu
Atatürk Dönemi Dış Politikası Ders Notu
KPSS Ön Lisans Tarih: Atatürk dış politika ilkeleri; Musul, mübadele, yabancı okullar, dış borçlar, Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı, Montrö, Sadabat ve Hatay.
Atatürk Dönemi Dış Politikası — Ders Notu
Temel Yaklaşım
**1923–1938 Türkiye dış politikası:** tam bağımsızlık, barış, ulusal güvenlik, egemen eşitlik, gerçekçilik, karşılıklılık ve uluslararası iş birliği. “Yurtta sulh, cihanda sulh” bu anlayışın kısa ifadesidir. Diplomatik iş birliğine girmek bağımsızlıktan vazgeçmek değildir.
1923–1930: Lozan'dan Kalan Meseleler
| Mesele | Türkiye'nin karşısındaki taraf / bağlam | Sonuç | |---|---|---| | **Musul** | İngiltere, Irak | **1926 Ankara Antlaşması**; Musul Irak'ta | | **Mübadele (etabli)** | Yunanistan | **1930** anlaşmaları ve dostluk ortamı | | **Yabancı okullar** | Eğitim denetimi | Türk hukukuna uyma zorunluluğu | | **Osmanlı borçları** | Alacaklılar ve ödeme koşulları | **1928 Paris**, 1933 düzenlemeleri |
**1921 Ankara Antlaşması** Türkiye-Fransa arasında Güney Cephesi/Suriye sınırı; **1926 Ankara Antlaşması** Türkiye-İngiltere-Irak arasında Musul sorunu. “**Etabli**” = mübadele dışında tutulan yerleşik gruplar: **İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türkleri**. **10 Haziran 1930** yerleşik nüfus sorununu hafifletici anlaşma; **30 Ekim 1930** Türk-Yunan dostluk antlaşması.
1930–1938: Uluslararası ve Bölgesel Adımlar
| Tarih | Olay | Önemli bilgi | |---|---|---| | **18 Temmuz 1932** | Milletler Cemiyeti | Türkiye uluslararası barış örgütüne katıldı | | **9 Şubat 1934** | Balkan Antantı | **Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya**; **Atina** | | **20 Temmuz 1936** | Montrö | Komisyon kalktı; Türkiye Boğazları askerî bakımdan tahkim edebildi | | **8 Temmuz 1937** | Sadabat Paktı | **Türkiye, İran, Irak, Afganistan**; **Tahran** | | **2 Eylül 1938** | Hatay Devleti | **Bağımsız devlet**, cumhurbaşkanı **Tayfur Sökmen** | | **1939** | Hatay Türkiye'ye katıldı | **Atatürk'ün vefatından sonra** |
Balkan ve Sadabat farkı
**Balkan Antantı (1934):** batı/Balkanlar, sınır güvenliği, dört ülke. **Bulgaristan ve Arnavutluk üye değildi.** **Sadabat (1937):** doğu komşuları, saldırmazlık, iç işlerine karışmama, dört ülke. **Suriye üye değildi.** Ortak yönleri bölgesel barış ve güvenlik arayışıdır.
Montrö farkı
**Lozan Boğazlar rejimi:** uluslararası komisyon, Türkiye'nin güvenlik yetkilerinde sınırlamalar. **1936 Montrö:** komisyon kaldırıldı, Türkiye'nin askerî varlık ve denetim yetkisi arttı. **Savaş gemileri** için gemi ve koşullara göre kısıtlamalar; **ticaret gemileri** için sözleşme kapsamındaki serbest geçiş esasları bulunur. Bütün gemiler için mutlak serbestlik veya mutlak yasak yoktur.
Hatay kronolojisi
**1921:** Fransa ile Ankara Antlaşması, İskenderun Sancağının özel durumu. **1936:** Suriye'nin statüsü değişirken Hatay meselesi yeniden gündeme geldi. **1937:** Milletler Cemiyeti çerçevesinde özel statü. **1938:** bağımsız Hatay Devleti, **Tayfur Sökmen / Abdurrahman Melek**. **1939:** Türkiye'ye katılma, **Atatürk sonrasında**.
Hızlı Eşleştirme
**Irak sınırı–Musul–1926 Ankara**; **yerleşik nüfus–Yunanistan–1930**; **uluslararası barış örgütü–1932**; **Balkanlar–Atina–1934**; **Boğazlar–Montrö–1936**; **doğu komşuları–Tahran–1937**; **Hatay bağımsız–1938, katılım–1939**.
Kısa Özet
Atatürk dönemi dış politikası bağımsızlık ve barışı birleştirdi. **1923–1930**, Musul, mübadele, yabancı okullar ve dış borçlarla ilgili sorunları çözme dönemiydi. **1932 Milletler Cemiyeti**, **1934 Balkan Antantı**, **1936 Montrö**, **1937 Sadabat Paktı** uluslararası konumu ve güvenliği güçlendirdi. **Hatay 1938'de devlet oldu, 1939'da Türkiye'ye katıldı**; ikinci olay Atatürk'ün ölümünden sonradır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
KPSS Ön Lisans Tarih Atatürk Dönemi Dış Politikası - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
KPSS Ön Lisans Tarih Atatürk Dönemi Dış Politikası - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
KPSS Ön Lisans Tarih Atatürk Dönemi Dış Politikası - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
KPSS Ön Lisans Tarih Atatürk Dönemi Dış Politikası - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.