Konu Anlatımı / Ders Notu

Atatürk İlkeleri, Siyasi ve Hukuki İnkılaplar Ders Notu

KPSS Ön Lisans Tarih: Atatürk ilkeleri, saltanat ve halifeliğin kaldırılması, cumhuriyetin ilanı, anayasalar, Medeni Kanun ve kadınların siyasi hakları.

Atatürk İlkeleri, Siyasi ve Hukuki İnkılaplar — Ders Notu

Altı Atatürk İlkesi

| İlke | Anahtar | Örnek | |---|---|---| | **Cumhuriyetçilik** | Millî egemenlik, temsil | TBMM, cumhuriyetin ilanı | | **Milliyetçilik** | Millî birlik, ortak kültür, bağımsızlık | Millî Mücadele ve millî kimlik | | **Halkçılık** | Hukuki eşitlik, ayrıcalıksızlık | Kadın hakları ve hukuk birliği | | **Devletçilik** | Kamunun kalkınma için ekonomik rolü | Devlet yatırımları; özel girişim dışlanmaz | | **Laiklik** | Din-devlet ayrımı, vicdan özgürlüğü | Halifeliğin kaldırılması, laik hukuk | | **İnkılapçılık** | Sürekli yenilik, çağdaşlaşma | Reformları sürdürme |

Cumhuriyetçilik **egemenliğin kaynağını**, halkçılık **yurttaşların eşitliğini** anlatır. Devletçilik özel işletmeciliğin tümden yasaklanması değildir. Laiklik dinî inanç yasağı değildir.

Siyasi İnkılapların Tarih Şeridi

  • **20 Ocak 1921:** Millî egemenliği vurgulayan Teşkilat-ı Esasiye.
  • **1 Kasım 1922:** Saltanat kaldırıldı; Lozan'da ikili Türk temsilinin önüne geçildi.
  • **13 Ekim 1923:** Ankara başkent yapıldı.
  • **29 Ekim 1923:** Cumhuriyet ilan edildi; ilk cumhurbaşkanı **Mustafa Kemal**, ilk başbakan **İsmet Paşa**.
  • **3 Mart 1924:** Halifelik, Şer'iye ve Evkaf Vekâleti, Erkân-ı Harbiye Vekâleti kaldırıldı. Aynı gün eğitim birliğine ilişkin kanun da çıktı.
  • **20 Nisan 1924:** Cumhuriyet döneminin yeni anayasası kabul edildi.
  • **10 Nisan 1928:** Anayasadan “devletin dini İslam'dır” hükmü çıkarıldı.
  • **5 Şubat 1937:** Altı Atatürk ilkesi anayasaya eklendi.

3 Mart 1924 Kanunlarını Ayır

| Kaldırılan | Yeni düzen | Hedef | |---|---|---| | Halifelik | Ayrı dinî-siyasi makam sona erdi | Millî egemenliği pekiştirmek | | Şer'iye ve Evkaf Vekâleti | Diyanet İşleri Reisliği ve vakıf idaresi | Din ve vakıf hizmetlerinin idaresi | | Erkân-ı Harbiye Vekâleti | Genelkurmay Başkanlığı | Ordu ve siyaseti ayırmak |

**Tevhid-i Tedrisat** aynı gün kabul edildi; konusu **eğitim birliği**, hukuk ya da askerî komuta değildir.

Hukuk Alanındaki İnkılaplar

**Türk Medeni Kanunu:** **17 Şubat 1926** kabul, **4 Ekim 1926** yürürlük; **İsviçre Medeni Kanunu** esas alındı. Resmî nikâh ve tek eşlilik, boşanma, miras, mülkiyet ve aile hukuku konuları düzenlendi. Ortak ve laik hukuk sistemi güçlendi.

**Diğer kanunlar:** **1926 Türk Ceza Kanunu** hazırlanırken İtalya; **borçlar hukuku** düzenlenirken İsviçre örnek alındı. Suç-ceza ile aile-miras konuları aynı kanunda değildir.

**Anayasalar:** 1921 metni savaş döneminde kısa düzenleme, 1924 metni cumhuriyetin kurumsal düzenidir. Her ikisi millî egemenliğe dayanır. 1924 metnindeki devlet dini hükmü 1928'de kaldırıldı.

Kadınların Siyasi Hakları

| 1930 | 1933 | 1934 | |---|---|---| | Belediye seçimleri | Muhtarlık seçimleri | Milletvekili seçimleri |

Genel seçimlerde **5 Aralık 1934** seçme ve seçilme hakkı tanındı. **Medeni Kanun bu siyasi hakkı 1926'da vermemiştir.**

Kısa Özet

**1922 saltanat → 1923 Ankara/cumhuriyet → 1924 halifelik/anayasa → 1926 Medeni Kanun → 1928 din hükmünün çıkarılması → 1937 altı ilke.** Cumhuriyetçilik millî egemenlik, halkçılık eşitlik, milliyetçilik millî birlik, devletçilik kamu yatırımları, laiklik dinî otoriteden bağımsız hukuk, inkılapçılık sürekli yeniliktir. **17 Şubat 1926** İsviçre kaynaklı Medeni Kanun'un kabulüdür; **4 Ekim** yürürlüktür. Kadınların hakları **1930 belediye, 1933 muhtarlık, 1934 genel seçim** sırasını izledi.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Atatürk İlkeleri, Siyasi ve Hukuki İnkılaplar Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Atatürk İlkeleri, Siyasi ve Hukuki İnkılaplar Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Tarih Atatürk İlkeleri, Siyasi ve Hukuki İnkılaplar - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Tarih Atatürk İlkeleri, Siyasi ve Hukuki İnkılaplar - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Tarih Atatürk İlkeleri, Siyasi ve Hukuki İnkılaplar - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Tarih Atatürk İlkeleri, Siyasi ve Hukuki İnkılaplar - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium