Konu Anlatımı / Ders Notu

Ekonomik Alanda İnkılaplar Ders Notu

KPSS Ön Lisans Tarih: İzmir İktisat Kongresi, Misak-ı İktisadi, İş Bankası, aşar, Kabotaj, Teşvik-i Sanayi, devletçilik, TCMB, Sümerbank, Birinci Sanayi Planı, MTA, Etibank ve TMO.

Ekonomik Alanda İnkılaplar — Ders Notu

Ekonomik Bağımsızlık

Cumhuriyet dönemi ekonomi politikasının hedefleri: **yerli üretim, millî bankacılık, tarımı destekleme, sanayileşme, ulaşımı millîleştirme ve dış bağımlılığı azaltma**. Lozan'da **kapitülasyonların kaldırılması (1923)** bu hedefin diplomatik kazanımıdır.

İzmir İktisat Kongresi

**17 Şubat–4 Mart 1923**, İzmir; başkan **Kâzım Karabekir Paşa**. **Misak-ı İktisadi** kabul edildi. Çiftçi, tüccar, sanayici, işçi kesimlerinin görüşleri alındı. Yerli malı kullanımı, millî bankalar, aşarın kaldırılması, sanayinin ve demiryollarının geliştirilmesi, kabotaj haklarının güçlendirilmesi öne çıktı. **Cumhuriyet ilanından ve Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasından önce** yapıldı.

1923–1929 Ekonomi Adımları

| Yıl | Gelişme | Amaç | |---|---|---| | **1924** | **Türkiye İş Bankası** | Ticari bankacılık ve girişimcileri finanse etmek | | **1925** | **Aşarın kaldırılması** | Köylü üzerindeki tarımsal ürün vergisini azaltmak | | **1926** | **Kabotaj Kanunu** | İç deniz taşımacılığında millî hakları güçlendirmek | | **1927** | **Teşvik-i Sanayi Kanunu** | Özel sanayi yatırımını özendirmek |

**Kabotaj:** 19 Nisan 1926 kabul edildi; **1 Temmuz 1926 yürürlük**. **Aşar:** 17 Şubat 1925 kaldırıldı. **İş Bankası:** 26 Ağustos 1924.

Tarımda ayrıca **Ziraat Bankası kredileri, örnek çiftlikler, kaliteli tohum ve makineleşme** teşvik edildi. Ulaşımda **demiryolu yapımı ve millîleştirme** önem kazandı.

Devletçilik ve Planlı Sanayi

**1929 Dünya Ekonomik Buhranı + özel sermaye/altyapı yetersizliği** → 1930'larda **devlet öncülüğünde sanayileşme**. **Devletçilik özel işletmelerin tamamının yasaklanması demek değildir.** Devlet büyük yatırımları üstlenirken özel sektör faaliyetleri sürmüştür.

**Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı:** **1934–1938**, öncelikle sanayi tesisleri kurma; dokuma, kimya, kâğıt, seramik gibi yerli üretim alanları. **İkinci planın uygulanması II. Dünya Savaşı koşullarından etkilendi**.

Kurumlar, Tarihler, Görevler

| Tarih | Kurum | Ne iş yapar? | |---|---|---| | **1930 kanun / 1931 faaliyet** | **TCMB** | Para ve merkez bankacılığı | | **1933** | **Sümerbank** | Sanayi üretimi ve fabrikalar | | **1935** | **MTA** | Maden araştırması | | **1935** | **Etibank** | Maden ve enerji yatırımı | | **1938** | **TMO** | Hububat alımı, stok ve piyasa düzeni |

**Kritik ayrımlar:** İş Bankası **1924 ticari banka**; TCMB **1930 yasa, 1931 faaliyet**. **MTA = araştırır; Etibank = işletme-yatırım**. **TMO = tarım-hububat; Sümerbank = sanayi**.

Sınavda Olayları Eşleştirme

**Kongre 1923 → İş Bankası 1924 → Aşar 1925 → Kabotaj 1926 → Sanayi Teşviki 1927 → TCMB Kanunu 1930 → TCMB faaliyet 1931 → Sümerbank 1933 → Sanayi Planı 1934–1938 → Etibank/MTA 1935 → TMO 1938.**

**Ekonomik bağımsızlık:** kapitülasyonlara karşı duruş, liman ve demiryolu hakları, yerli sanayi ve millî finansman. **Devletçilik:** zorunlu ve büyük yatırımlarda kamu öncülüğü; özel girişim devam eder.

Kısa Özet

**İzmir İktisat Kongresi (1923)** millî ekonomi hedeflerini ortaya koydu. **İş Bankası (1924)** ticareti; **aşarın kaldırılması (1925)** köylüyü; **Kabotaj (1926)** denizcilikte millî egemenliği; **Teşvik-i Sanayi (1927)** özel sanayi girişimlerini destekledi. **1929 krizi** sonrasında devletçi ve planlı sanayi güçlendi. **TCMB 1930–1931**, **Sümerbank 1933**, **Birinci Sanayi Planı 1934–1938**, **MTA ve Etibank 1935**, **TMO 1938** tarihlerini görevleriyle birlikte öğren.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Ekonomik Alanda İnkılaplar Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Ekonomik Alanda İnkılaplar Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

KPSS Ön Lisans Tarih Ekonomik Alanda İnkılaplar - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

KPSS Ön Lisans Tarih Ekonomik Alanda İnkılaplar - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

KPSS Ön Lisans Tarih Ekonomik Alanda İnkılaplar - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

KPSS Ön Lisans Tarih Ekonomik Alanda İnkılaplar - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium